Τερηδόνα: Μελέτη επιβεβαιώνει ότι ένα απλό υγρό μπορεί να σταματήσει τη φθορά χωρίς τρόχισμα

Η τερηδόνα δεν σημαίνει πάντα τρόχισμα, ενέσεις ή μια δυσάρεστη επίσκεψη στον οδοντίατρο. Μεγάλη κλινική δοκιμή επιβεβαίωσε ότι ένα απλό και οικονομικό υγρό μπορεί να σταματήσει τη φθορά των δοντιών σε μικρά παιδιά, αποτρέποντας ενδεχομένως επώδυνες λοιμώξεις και την ανάγκη για οδοντιατρική επέμβαση.

Η θεραπεία, που ονομάζεται φθοριούχος διαμινοάργυρος (silver diamine fluoride, SDF), εφαρμόζεται σε κάθε προσβεβλημένο δόντι μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Αντί να αφαιρεθεί η κατεστραμμένη οδοντική ουσία και να τοποθετηθεί σφράγισμα, ο οδοντίατρος απλώνει το υγρό απευθείας στην κοιλότητα με ένα μικρό απλικατέρ με σφουγγαράκι. Η διαδικασία δεν απαιτεί τρόχισμα, ενέσεις ή καταστολή.

Τα ευρήματα θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην οδοντιατρική φροντίδα των παιδιών. Κάθε χρόνο, χιλιάδες μικρά παιδιά στις ΗΠΑ επισκέπτονται τα επείγοντα περιστατικά λόγω τερηδόνας που δεν έχει αντιμετωπιστεί. Οι γιατροί στα επείγοντα συνήθως δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν τις οδοντιατρικές πράξεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της αιτίας, με αποτέλεσμα ορισμένα παιδιά να συνεχίζουν να έχουν πόνο και λοιμώξεις. Άλλα χρειάζονται τελικά οδοντιατρική επέμβαση υπό γενική αναισθησία, η οποία τα καθιστά πλήρως αναίσθητα κατά τη διάρκειά της.

Ερευνητές με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν παρουσίασαν ισχυρά στοιχεία ότι μια πολύ απλούστερη προσέγγιση μπορεί να σταματήσει την επιδείνωση πολλών κοιλοτήτων.

Κλινική δοκιμή επιβεβαιώνει τη δράση του φθοριούχου διαμινοαργύρου

Η κλινική δοκιμή φάσης ΙΙΙ δημοσιεύτηκε στο JAMA Pediatrics και περιέλαβε 830 παιδιά κάτω των 6 ετών. Οι συμμετέχοντες επιλέχθηκαν μέσω οδοντιατρικών κλινικών, παιδιατρικών ιατρείων και των προγραμμάτων Head Start και Early Head Start στο Μίσιγκαν, τη Νέα Υόρκη και την Αϊόβα.

Τα Head Start και Early Head Start είναι προγράμματα που υποστηρίζονται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ και παρέχουν προσχολική εκπαίδευση και συναφείς υπηρεσίες σε οικογένειες που πληρούν τα κριτήρια.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι διάλυμα με 38% φθοριούχο διαμινοάργυρο σταμάτησε επιτυχώς την τερηδόνα σε περισσότερα από τα μισά προσβεβλημένα νεογιλά δόντια, όταν η θεραπεία γινόταν ανά έξι μήνες.

Οι οδοντίατροι περιγράφουν αυτό το αποτέλεσμα ως αναστολή της τερηδόνας: η φθορά σταματά να επιδεινώνεται. Σε αντίθεση με το παραδοσιακό σφράγισμα, η θεραπεία δεν αναπληρώνει την οδοντική ουσία που έχει χαθεί, αλλά βοηθά να μην προχωρήσει η υπάρχουσα βλάβη.

Ο SDF δρα μέσω του συνδυασμού αργύρου και φθορίου. Ο άργυρος βοηθά στην καταπολέμηση των βακτηρίων που σχετίζονται με την τερηδόνα, ενώ το φθόριο ενισχύει την ανόργανη δομή των δοντιών και συμβάλλει στην προστασία τους από περαιτέρω βλάβη.

«Πρόκειται για μια πολύ αποτελεσματική και ασφαλή θεραπεία, ακόμη και για παιδιά μόλις ενός έτους», δήλωσε η Margherita Fontana, καθηγήτρια Οδοντιατρικής στη Σχολή Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν και επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης.

Μια απλή θεραπεία θα μπορούσε να προφυλάξει εκατομμύρια από τον οδοντικό πόνο

Η τερηδόνα είναι η συχνότερη χρόνια νόσος στα παιδιά και επηρεάζει περισσότερο από το 40% των παιδιών στις ΗΠΑ. Στην αρχή μπορεί να προκαλεί λίγα εμφανή συμπτώματα, όμως, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να οδηγήσει σε έντονο πονόδοντο, λοιμώξεις, δυσκολίες στο φαγητό και τον ύπνο, απουσίες από το σχολείο και επανειλημμένες επισκέψεις σε γιατρούς.

Η συμβατική οδοντιατρική θεραπεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τα μικρά παιδιά. Ορισμένα είναι πολύ μικρά για να παραμείνουν ακίνητα σε όλη τη διαδικασία, ενώ άλλα νιώθουν έντονο φόβο ή άγχος.

Ο SDF προσφέρει μια εναλλακτική για πολλούς από αυτούς τους ασθενείς, καθώς εφαρμόζεται γρήγορα και δεν απαιτεί τον εξοπλισμό και τις διαδικασίες ενός παραδοσιακού σφραγίσματος.

Η Fontana ανέφερε ότι τα οφέλη θα μπορούσαν να αφορούν και άλλες ομάδες, πέρα από τα μικρά παιδιά. Θα μπορούσαν επίσης να ωφεληθούν οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπτυξιακές ή σωματικές αναπηρίες, όσοι έχουν έντονο άγχος για την οδοντιατρική θεραπεία και οι ασθενείς που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στη συμβατική οδοντιατρική φροντίδα.

Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό μειονέκτημα: ο SDF σκουραίνει μόνιμα το τμήμα του δοντιού που έχει προσβληθεί από τερηδόνα. Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα εμφανής στα μπροστινά δόντια. Ο αποχρωματισμός είναι κυρίως αισθητικό ζήτημα, αλλά μπορεί να επηρεάσει την απόφαση των ασθενών και των οικογενειών τους.

Για πολλούς, η αποφυγή του πόνου, του τροχίσματος ή πιο επεμβατικών διαδικασιών μπορεί να είναι σημαντικότερη από αυτό το μειονέκτημα.

Γιατί μια θεραπεία δεκαετιών μπορεί σύντομα να φτάσει σε περισσότερους ασθενείς

Ο φθοριούχος διαμινοάργυρος δεν είναι καινούργια ουσία. Οι οδοντίατροι τον χρησιμοποιούν με επιτυχία για την αντιμετώπιση της τερηδόνας σε πολλές χώρες εδώ και δεκαετίες.

Στις ΗΠΑ, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε τον SDF το 2014 ως ιατροτεχνολογικό προϊόν για την αντιμετώπιση της ευαισθησίας των δοντιών. Οι οδοντίατροι τον έχουν χρησιμοποιήσει και εκτός εγκεκριμένης ένδειξης, δηλαδή για να σταματήσουν την τερηδόνα με ένα προϊόν που έχει εγκριθεί για διαφορετικό σκοπό.

Αυτό που έλειπε ήταν μεγάλης κλίμακας κλινική τεκμηρίωση από πληθυσμούς των ΗΠΑ για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά του στην αντιμετώπιση της τερηδόνας. Πρόκειται για σημαντικό βήμα προς την έγκριση από τον FDA για τη συγκεκριμένη χρήση.

Η δοκιμή του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν σχεδιάστηκε για να καλύψει αυτό το κενό.

«Αν θέλουμε να ωφεληθούν περισσότερα παιδιά και οικογένειες από αυτή τη θεραπεία, χρειαζόμαστε αυστηρά στοιχεία που να δείχνουν τόσο ότι είναι αποτελεσματική όσο και ότι είναι ασφαλής. Από τη σκοπιά της δημόσιας υγείας, αν θέλουμε να εφαρμοστεί ευρύτερα στις ΗΠΑ, και σε ιατρικά περιβάλλοντα, χρειαζόμαστε προσεκτικά συλλεγμένα δεδομένα από πληθυσμούς των ΗΠΑ, και πλέον τα έχουμε», δήλωσε η Fontana.

Η έρευνα ξεκίνησε το 2018 και συνεχίστηκε παρά τις μεγάλες αναταράξεις που προκάλεσε η πανδημία COVID-19.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ισχυρότερα κλινικά στοιχεία θα μπορούσαν να διευκολύνουν την ευρύτερη διάθεση του SDF, μεταξύ άλλων σε παιδιατρικά ιατρεία, όπου τα παιδιά συχνά λαμβάνουν φροντίδα πολύ πριν από την πρώτη τους επίσκεψη στον οδοντίατρο.

«Στην ιατρική, οι κλινικοί γιατροί θέλουν υψηλής ποιότητας στοιχεία πριν αλλάξουν την πρακτική τους», δήλωσε η Fontana. «Είναι σημαντικό να έχουν δεδομένα στα οποία μπορούν να ανατρέξουν, επειδή τα μικρά παιδιά συχνά επισκέπτονται παιδίατρους χρόνια πριν πάνε για πρώτη φορά σε οδοντίατρο. Η ευρύτερη αποδοχή θα μπορούσε να επιτρέψει να αντιμετωπίζονται πολύ περισσότερες κοιλότητες, ενώ η παραπομπή σε σταθερό οδοντιατρικό πάροχο παραμένει εφικτή και πριν οι βλάβες γίνουν επώδυνες, μολυνθούν ή απαιτήσουν χειρουργική επέμβαση».

Ο σταθερός οδοντιατρικός πάροχος είναι ο επαγγελματίας με τον οποίο ο ασθενής έχει συνεχή σχέση για την προληπτική φροντίδα, τη θεραπεία και την παρακολούθηση.

Η διεύρυνση της πρόσβασης στον SDF θα μπορούσε να επιτρέψει σε περισσότερα παιδιά να λάβουν έγκαιρη παρέμβαση, προτού κοιλότητες που είναι σχετικά εύκολο να αντιμετωπιστούν εξελιχθούν σε σοβαρά οδοντιατρικά προβλήματα.

Η έγκριση από τον FDA θα μπορούσε να διευρύνει την πρόσβαση στη θεραπεία της τερηδόνας

Στη δοκιμή συνεργάστηκαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, το Πανεπιστήμιο της Αϊόβα και το Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα. Το Εθνικό Ινστιτούτο Οδοντιατρικής και Κρανιοπροσωπικής Έρευνας, που ανήκει στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ, χρηματοδότησε την έρευνα με περισσότερα από 12 εκατομμύρια δολάρια.

Το προϊόν που εξετάστηκε ήταν το Advantage Arrest 38% SDF, το οποίο προμήθευσε η Elevate Oral Care.

Τα ευρήματα παρέχουν κλινικά στοιχεία που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο κατασκευαστής σε αίτηση προς τον FDA, με στόχο την έγκριση του SDF ως φαρμάκου για την αναστολή της οδοντικής τερηδόνας.

Ο Amr Moursi, καθηγητής Παιδοδοντιατρικής στο Κολέγιο Οδοντιατρικής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και συνεπικεφαλής ερευνητής, τόνισε τη δυνητική σημασία αυτής της αλλαγής στο κανονιστικό καθεστώς.

«Τα αποτελέσματά μας υποστηρίζουν την έγκριση από τον FDA του SDF για την αντιμετώπιση και την αναστολή της τερηδόνας σε μικρά παιδιά. Η κατάργηση της χρήσης του SDF εκτός εγκεκριμένης ένδειξης θα ήταν μια σημαντική καινοτομία, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη χρήση από τους παρόχους, μεγαλύτερη ασφαλιστική κάλυψη και πιο σταθερή ποιότητα του προϊόντος», δήλωσε ο Moursi.

Για ορισμένα παιδιά, η επανάληψη της εφαρμογής SDF κάθε λίγους μήνες μπορεί να αρκεί για να διατηρηθεί η τερηδόνα υπό έλεγχο, μέχρι να πέσει φυσιολογικά το προσβεβλημένο νεογιλό δόντι.

Μπορεί επίσης να ωφεληθούν οι ενήλικες, είτε χρησιμοποιώντας τον SDF για τη διαχείριση της τερηδόνας για μεγαλύτερο διάστημα είτε ως προσωρινή λύση μέχρι να γίνει οικονομικά προσιτό ή πρακτικό ένα σφράγισμα ή άλλη αποκαταστατική θεραπεία.

Η θεραπεία δεν είναι κατάλληλη για κάθε κοιλότητα, ενώ η αναστολή της τερηδόνας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν θα χρειαστεί οδοντιατρική εργασία στο μέλλον. Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι μια διαδικασία που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα θα μπορούσε να βοηθήσει πολλούς ασθενείς να αποφύγουν πιο σύνθετες θεραπείες.

«Για σχεδόν οποιονδήποτε, μπορεί να αναστείλει την τερηδόνα και να σταματήσει τη λοίμωξη και τον πόνο που προκαλεί. Αυτό θα μπορούσε να ωφελήσει πολλούς ανθρώπους», δήλωσε η Fontana.

Η επιλογή θεραπείας πρέπει να γίνεται σε συνεννόηση με τον οδοντίατρο ή τον θεράποντα γιατρό.