Η αβεβαιότητα του «ανάμεσα» στο κατώφλι της αλλαγής

Από αεροδρόμια και άδειους διαδρόμους έως καθοριστικές αλλαγές στη ζωή, οι περίοδοι μετάβασης μπορεί να γεννούν αβεβαιότητα, ενώ παράλληλα να ανοίγουν τον δρόμο για προσωπική ανάπτυξη.

Έχετε τύχει σε έναν άδειο διάδρομο ή σε έναν σταθμό μέσα στη νύχτα; Ή έχετε περάσει μια φάση όπου κάτι παλιό έχει ολοκληρωθεί, χωρίς να έχει ξεκινήσει ακόμη το επόμενο; Οι καταστάσεις αυτές ονομάζονται «liminal spaces» και ενδέχεται να προκαλέσουν ανάμεικτα αισθήματα: νοσταλγία και προσμονή, αλλά και αμηχανία ή ανησυχία.

Τι σημαίνει ο όρος liminal spaces;

Η λέξη έχει τις ρίζες της στο λατινικό «limen», δηλαδή «κατώφλι». Με τον όρο περιγράφονται χώροι ή φάσεις μετάβασης, όταν βρισκόμαστε ανάμεσα σε όσα αφήνουμε πίσω και σε όσα πρόκειται να ακολουθήσουν.

Παραδείγματα κυριολεκτικών χώρων είναι οι σκάλες, οι γέφυρες, οι διάδρομοι και τα αεροδρόμια. Υπάρχουν, όμως, και συναισθηματικές μεταβάσεις, όπως ένα διαζύγιο, μια μετακόμιση, η αποφοίτηση, μια ασθένεια ή η απώλεια αγαπημένου ανθρώπου. Σε μια αντίστοιχη μετέωρη φάση μπορεί να βρεθούμε και όταν δυσκολευόμαστε να αποφασίσουμε ανάμεσα σε δύο σημαντικές επιλογές.

Η έννοια σχετίζεται με τις μελέτες του ανθρωπολόγου Άρνολντ βαν Γκέννεπ, που εξέτασε τις τελετουργίες με τις οποίες περνάμε από το ένα στάδιο της ζωής στο επόμενο.

Πώς η αβεβαιότητα μπορεί να μας προκαλέσει ανησυχία

Η ανάγκη του εγκεφάλου για σταθερότητα και προβλέψιμες συνθήκες σημαίνει πως, όταν αγνοούμε τι πρόκειται να συμβεί ή πόσο θα κρατήσει μια μεταβατική φάση, ενδέχεται να νιώσουμε ότι δεν ελέγχουμε την κατάσταση.

Η αβεβαιότητα αυτή καθαυτή δεν συνιστά κίνδυνο. Αν, όμως, τη βιώνουμε ως απειλή ή αναρωτιόμαστε αν θα αντεπεξέλθουμε σε όσα ακολουθούν, μπορεί να εμφανιστούν έντονο στρες, άγχος και συναισθηματική δυσφορία. Σε κάποιες περιπτώσεις, η παρατεταμένη δυσκολία στη διαχείριση αυτών των συναισθημάτων ενδέχεται να επιβαρύνει την ψυχική μας υγεία.

Οι μεταβάσεις, από την άλλη, δεν είναι απαραίτητα αρνητικές: μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρίες για αναθεώρηση, αλλαγή και προσωπική ανάπτυξη.

Τρόποι για να αντιμετωπίσουμε την αβεβαιότητα

• Κρατάμε σταθερή την καθημερινή μας ρουτίνα. Συνήθειες όπως το τακτικό ωράριο ύπνου, τα γεύματα και η άσκηση μπορούν να προσφέρουν μια αίσθηση ασφάλειας, όταν οι άλλες πλευρές της ζωής φαίνονται ασταθείς.
• Στρέφουμε την προσοχή μας στο παρόν. Μέσα από την ενσυνειδητότητα παρατηρούμε σκέψεις και συναισθήματα, χωρίς να παρασυρόμαστε από απαισιόδοξες προβλέψεις για το μέλλον. Λίγες ήρεμες αναπνοές μπορούν να μας επαναφέρουν σε όσα συμβαίνουν τώρα.
• Αναγνωρίζουμε όσα βρίσκονται έξω από τον έλεγχό μας. Δεν μπορούμε να ορίσουμε κάθε εξέλιξη, έχουμε όμως τη δυνατότητα να διαλέξουμε την αντίδρασή μας. Αποδοχή δεν σημαίνει εγκατάλειψη της προσπάθειας, αλλά κατανόηση της πραγματικότητας που μας επιτρέπει να συνεχίσουμε.
• Αφήνουμε περιθώριο στη δημιουργική έκφραση. Η ζωγραφική, η γραφή και άλλες δημιουργικές ασχολίες μπορούν να μας βοηθήσουν να εκφράσουμε τα συναισθήματα που φέρνει μια αλλαγή.

Οι φάσεις μετάβασης δυσκολεύουν συχνά, καθώς δεν ξέρουμε ακόμη πού θα καταλήξουν. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ο χρόνος ανάμεσα σε δύο καταστάσεις είναι χαμένος. Μπορεί να μας προσφέρει το περιθώριο να επεξεργαστούμε όσα αφήνουμε πίσω και να προετοιμαστούμε για όσα θα ακολουθήσουν.