Κατάθλιψη: Έκανα θεραπεία για χρόνια, αλλά κανείς δεν με ρώτησε για τη ΔΕΠΥ

Μακάρι να είχα αναζητήσει νωρίτερα πιο βαθιές απαντήσεις.

Άρχισα να παίρνω αντικαταθλιπτικά στα τέλη της εφηβείας μου. Το πρώτο δεν φάνηκε να αλλάζει πολλά, οπότε δοκίμασα άλλο. Συνέχισα να ζητώ βοήθεια, να παίρνω τα φάρμακα που μου συνταγογραφούσαν και να περιμένω τη στιγμή που η καθημερινότητα θα έπαυε να μοιάζει με ομαδική εργασία την οποία, με κάποιον τρόπο, έκανα μόνη μου.

Η διακοπή ορισμένων από αυτά τα φάρμακα ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Και, ύστερα από όλη αυτή την προσπάθεια, εξακολουθούσα να είμαι εξαντλημένη και καταβεβλημένη. Συνέχιζα να αναρωτιέμαι γιατί πράγματα που απ’ έξω έμοιαζαν συνηθισμένα μού κόστιζαν τόση ενέργεια.

Νόμιζα ότι είχα κατάθλιψη. Μου φαινόταν πιθανό να έχω και άγχος. Με βάση όσα γνώριζα, αυτές οι εξηγήσεις έβγαζαν νόημα, κι έτσι συνέχισα να προσπαθώ να γίνω καλύτερα μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Όταν η θεραπεία δεν άλλαζε όσα με δυσκόλευαν στη ζωή, δεν σκεφτόμουν: «Μήπως πρέπει να κάνω μια άλλη ερώτηση;». Σκεφτόμουν: «Τι στο καλό συμβαίνει με μένα;»

Η διάγνωση ΔΕΠΥ στην οικογένεια αλλάζει την οπτική

Όταν διαγνώστηκαν με ΔΕΠΥ και άλλα μέλη της οικογένειάς μου, άρχισα να βλέπω διαφορετικά τη δική μου πορεία.

Θέλω να είμαι σαφής: η διάγνωση κάποιου συγγενή δεν σημαίνει ότι διαγνώστηκα κι εγώ. Με έκανε, όμως, να αναρωτηθώ. Για πρώτη φορά σκέφτηκα μήπως αυτό που είχα θεωρήσει κατάθλιψη ήταν εξαρχής ΔΕΠΥ ή μήπως η ΔΕΠΥ εξηγούσε τις δυσκολίες που η θεραπεία δεν είχε αντιμετωπίσει.

Η εικόνα της ΔΕΠΥ με την οποία μεγάλωσα ήταν εκείνη ενός αγοριού που δεν μπορούσε να μείνει ακίνητο. Δεν ήξερα ότι θα έπρεπε να αναζητήσω μια γυναίκα που φαινόταν να τα καταφέρνει, ενώ στην πραγματικότητα ξόδευε και την τελευταία ικμάδα της ενέργειάς της για να διατηρεί αυτή την εικόνα.

Μια εργασία που ολοκληρώθηκε φαίνεται απλώς ολοκληρωμένη. Δεν βλέπεις πόσο χρόνο χρειάστηκε για να ξεκινήσει. Ένα ραντεβού που θυμήθηκε κάποια φαίνεται σαν να το θυμήθηκε χωρίς δυσκολία. Δεν βλέπεις τις υπενθυμίσεις. Μια μητέρα που βοηθά όλους να βγάλουν τη μέρα φαίνεται να τα καταφέρνει. Δεν βλέπεις απαραίτητα ότι μετά κάθεται και αναρωτιέται γιατί χρειάστηκε να δώσει όλη της την ενέργεια.

Αυτή η αόρατη προσπάθεια μπορεί να γίνει η καθημερινότητά σου. Υποθέτεις ότι όλοι καταβάλλουν τόση προσπάθεια στα παρασκήνια. Κι έπειτα κατηγορείς τον εαυτό σου επειδή χρειάζεσαι εξαρχής τόση προσπάθεια.

Γιατί η ΔΕΠΥ μπορεί να περνά απαρατήρητη στις γυναίκες

Σε συζήτηση με την ειδικό στη ΔΕΠΥ δρ Τζένιφερ Νταλ, μίλησα για τους λόγους που η ΔΕΠΥ μπορεί να μην αναγνωρίζεται στις γυναίκες. Συζητήσαμε για την απόκρυψη ή τη συγκάλυψη των συμπτωμάτων, την εξουθένωση, τη συναισθηματική υπερφόρτωση και την εξαντλητική αδυναμία να ξεκινήσει κανείς μια εργασία που πραγματικά θέλει να κάνει.

Αν δεν έχεις βιώσει αυτή την τελευταία δυσκολία, καταλαβαίνω πώς ακούγεται: «Απλώς κάν’ το». Ευχαριστώ, καταπληκτική ιδέα. Πώς δεν το σκέφτηκα, ενώ περνούσα τη μισή μέρα θέλοντας να κάνω ακριβώς αυτό;

Απ’ έξω, η δυσκολία να ξεκινήσεις κάτι μπορεί να μοιάζει με τεμπελιά. Το να τα κάνεις όλα την τελευταία στιγμή μπορεί να φαίνεται σαν κακή συνήθεια. Η εξάντληση μετά από μια μέρα κατά την οποία προσπαθείς να ανταποκριθείς σε όλα μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη ότι χρειάζεται καλύτερη διαχείριση του στρες. Με τον καιρό, αυτές οι κρίσεις σε επηρεάζουν. Σταματάς να περιγράφεις τι συμβαίνει και αρχίζεις να περιγράφεις τον εαυτό σου ως το πρόβλημα.

Ορμονικές αλλαγές και συμπτώματα ΔΕΠΥ στις γυναίκες

Με τη δρ Νταλ συζητήσαμε επίσης για τις ορμόνες. Η εφηβεία μπορεί να κάνει τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ πιο δύσκολα στη διαχείριση ή πιο εμφανή. Αργότερα, οι ορμονικές αλλαγές κατά την εγκυμοσύνη, την περίοδο μετά τον τοκετό, την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο μια γυναίκα βιώνει τα συμπτώματα ή την αποτελεσματικότητα των στρατηγικών που μέχρι τότε τη βοηθούσαν να τα διαχειρίζεται. Αυτή η συζήτηση με έκανε να σκεφτώ πόσο μικρή ήμουν όταν ζήτησα για πρώτη φορά βοήθεια και πόσα στοιχεία από την πορεία μου δεν ήξερα ότι έπρεπε να αναφέρω.

Δεν λέω ότι κάθε δύσκολη στιγμή της ζωής μου οφειλόταν στη ΔΕΠΥ. Η κατάθλιψη και το άγχος είναι υπαρκτά και μπορούν να συνυπάρχουν με τη ΔΕΠΥ. Τα αντικαταθλιπτικά βοηθούν πολλούς ανθρώπους. Δεν μπορώ να γυρίσω πίσω και να πω ότι όλοι όσοι με θεράπευσαν έκαναν λάθος.

Μπορώ, όμως, να πω το εξής: συνέχισα να ζητώ βοήθεια επειδή κάτι δεν γινόταν καλύτερο. Μακάρι αυτό να είχε οδηγήσει σε περισσότερη διερεύνηση για όσα εξακολουθούσαν να συμβαίνουν στην καθημερινότητά μου.

Αναζητήστε αξιολόγηση χωρίς να διακόψετε την αγωγή

Αν αυτή η ιστορία σού είναι οδυνηρά οικεία, μην τη χρησιμοποιήσεις για να κάνεις διάγνωση στον εαυτό σου ή για να σταματήσεις τη φαρμακευτική αγωγή. Η διακοπή ορισμένων αντικαταθλιπτικών πρέπει να γίνεται σταδιακά, με τη βοήθεια του επαγγελματία υγείας που τα έχει συνταγογραφήσει· γνωρίζω από προσωπική εμπειρία ότι η διακοπή ορισμένων φαρμάκων μπορεί να είναι δύσκολη. Αντί γι’ αυτό, πες σε έναν κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία υγείας τι δεν έχει αλλάξει με τη θεραπεία. Περιέγραψε τις εργασίες που σε δυσκολεύουν, τη διαχείριση του χρόνου, την υπερφόρτωση και την προσπάθεια που χρειάζεται για να φαίνεσαι καλά. Μίλησε για όσα θυμάσαι από την παιδική σου ηλικία και για το αν υπάρχει ΔΕΠΥ στην οικογένειά σου. Ρώτησε αν έχει νόημα μια πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση.

Δεν χρειάζεται να πας στο ραντεβού γνωρίζοντας ήδη την απάντηση. Μπορείς να πεις: «Κάτι εξακολουθεί να μη βγάζει νόημα».

Αυτό θα ήθελα να μου είχε πει κάποιος όταν ήμουν νεότερη. Δεν αποτύγχανα στην προσπάθεια να γίνω καλύτερα επειδή εξακολουθούσα να χρειάζομαι βοήθεια. Προσπαθούσα να εξηγήσω μια δυσκολία για την οποία δεν είχα ακόμη τις κατάλληλες λέξεις.

Χρειάστηκαν διαγνώσεις στην οικογένειά μου για να κάνω μια διαφορετική ερώτηση για τον εαυτό μου. Αν κάποια άλλη γυναίκα έχει περάσει χρόνια ακολουθώντας ένα θεραπευτικό πλάνο και εξακολουθεί να αναρωτιέται σιωπηλά γιατί η ζωή είναι τόσο δύσκολη, ελπίζω κάποιος να την ακούσει όταν λέει ότι η θεραπεία δεν αποδίδει. Και έπειτα, ελπίζω να τη ρωτήσει τι άλλο μπορεί να συμβαίνει.