Το ρόφημα της Βαυκίδας είναι το τίλιο, το αφέψημα από τα άνθη της φιλύρας. Στις «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου, ο μύθος αναφέρει πως η ηλικιωμένη Βαυκίδα μεταμορφώθηκε σε αυτό το δέντρο ως ανταμοιβή για τη φιλοξενία που πρόσφερε μαζί με τον σύζυγό της, Φιλήμονα, σε δύο θεούς που είχαν πάρει τη μορφή ταξιδιωτών. Ποια οφέλη μπορεί να έχει για την υγεία.
Τι είναι το ρόφημα της Βαυκίδας και τι οφέλη έχει για την υγεία
Στην Ελλάδα, το αφέψημα από τα άνθη της φιλύρας, που είναι γνωστή και ως φλαμουριά, αποκαλείται τίλιο και συγκαταλέγεται στα αγαπημένα χαλαρωτικά ροφήματα της ευρωπαϊκής παράδοσης. Στη χώρα μας η φλαμουριά ανθίζει από τα τέλη Μαΐου έως τις αρχές Ιουλίου, ενώ τα άνθη της πωλούνται όλο τον χρόνο σε φαρμακεία και καταστήματα βοτάνων.
Το τίλιο έχει γλυκιά, ανθώδη γεύση, άρωμα με νότες μελιού και μια ελαφρώς ξυλώδη επίγευση. Μπορείτε να το πιείτε ζεστό σκέτο ή να προσθέσετε μέλι και λεμόνι, ενώ τους καλοκαιρινούς μήνες σερβίρεται και παγωμένο.
Νεότερα ευρήματα για τις τοπικές χρήσεις των προϊόντων της φιλύρας
Στην παραδοσιακή χρήση της φιλύρας περιλαμβάνεται η φροντίδα του ερεθισμένου δέρματος. Αντίστοιχη χρήση έχει και το μέλι που παράγεται από τη φλαμουριά.
- Μελέτη του 2025 με τίτλο «Integrated Chemical and Biological Evaluation of Linden Honeydew Honey from Bosnia and Herzegovina: Composition and Cellular Effects» διαπίστωσε ισχυρή δράση του μελιού μελιτώματος φιλύρας κατά του σταφυλόκοκκου και του MRSA. Παράλληλα, σε κερατινοκύτταρα, η σύγκλειση της πληγής επιταχύνθηκε έως και 41% μέσα σε 48 ώρες, χωρίς να παρατηρηθεί κυτταροτοξικότητα.
- Στη μελέτη του 2025 «Antimicrobial and Biofilm Inhibiting Potential of Two Romanian Linden Honeys», το μέλι από άνθη φιλύρας περιόρισε την ανάπτυξη Gram-θετικών βακτηρίων έως και κατά 91%.
- Η ανασκόπηση του 2025 με τίτλο «Multifaceted Role of Tiliroside in Inflammatory Pathways: Mechanisms and Prospects» αναφέρει ότι η τιλιροσίδη, ένα από τα βασικά φλαβονοειδή των ανθών της φιλύρας, καταστέλλει φλεγμονώδεις μηχανισμούς και ενισχύει την αναγέννηση των ιστών.
Διατροφικά στοιχεία για το τίλιο
Οι πληροφορίες που ακολουθούν αντλούνται από βάση δεδομένων διατροφικών στοιχείων και αφορούν 100 γραμμάρια έτοιμου ροφήματος τίλιου:
- Θερμίδες: 0
- Λιπαρά: 0 g
- Κορεσμένα λίπη: 0 g
- Τρανς λιπαρά: 0 g
- Χοληστερίνη: 0 mg
- Νάτριο: 0 mg
- Υδατάνθρακες: 0 g
- Καθαροί υδατάνθρακες: 0 g
- Φυτικές ίνες: 0 g
- Σάκχαρα: 0 g
- Πρωτεΐνες: 0 g
- Ασβέστιο: 0 mg
- Σίδηρος: 0,1 mg, δηλαδή 1% της ημερήσιας πρόσληψης
- Κάλιο: 8 mg, δηλαδή 0,2% της ημερήσιας πρόσληψης
Το ρόφημα από τίλιο έχει ουσιαστικά μηδενικές θερμίδες και περιέχει μόνο ελάχιστα ίχνη μετάλλων.
Τίλιο: οκτώ πιθανά οφέλη για την υγεία
1. Ενδέχεται να συμβάλλει στη χαλάρωση
Έρευνα σε ποντίκια έδειξε ότι εκχύλισμα από τους οφθαλμούς του είδους Tilia tomentosa είχε έντονες ηρεμιστικές ιδιότητες. Η δράση του μιμούνταν εκείνη του γ-αμινοβουτυρικού οξέος, ή GABA, το οποίο περιορίζει την υπερδιέγερση του νευρικού συστήματος. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί το τίλιο χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τη χαλάρωση και το άγχος, ωστόσο απαιτούνται περισσότερες μελέτες.
2. Ενδέχεται να συμβάλλει στον περιορισμό της φλεγμονής
Η χρόνια φλεγμονή συμβάλλει στην εμφάνιση παθήσεων, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης τύπου 2 και ο καρκίνος. Στα άνθη της φιλύρας υπάρχουν πολλά φλαβονοειδή, με κυριότερα την τιλιροσίδη, την κερκετίνη και την καμφερόλη. Η τιλιροσίδη εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες, οι οποίες προκαλούν οξειδωτική βλάβη, ενώ η καμφερόλη ενδέχεται να διαθέτει και αντικαρκινικές ιδιότητες. Οι ποσότητες των συστατικών αυτών, ωστόσο, δεν είναι ίδιες σε όλες τις μάρκες και τα μείγματα.
3. Ενδέχεται να προσφέρει ανακούφιση από ήπιο πόνο
Σε πείραμα με ποντίκια που είχαν πρησμένα πόδια, η χορήγηση 100 mg τιλιροσίδης ανά κιλό σωματικού βάρους περιόρισε το οίδημα σχεδόν κατά 27% και τον πόνο κατά 31%. Σε άλλη έρευνα διάρκειας 8 εβδομάδων, στην οποία συμμετείχαν 50 γυναίκες με ρευματοειδή αρθρίτιδα, η καθημερινή λήψη 500 mg κερκετίνης οδήγησε σε σημαντική βελτίωση του πόνου. Δεν είναι, όμως, γνωστή η ποσότητα κερκετίνης που αντιστοιχεί σε κάθε φλιτζάνι.
4. Ενδέχεται να έχει διουρητική επίδραση
Στην παραδοσιακή χρήση αποδίδονται στον εσωτερικό φλοιό της φιλύρας διουρητικές και εφιδρωτικές ιδιότητες. Η λαϊκή ιατρική αξιοποιεί το τίλιο για την πρόκληση εφίδρωσης και για τον παραγωγικό βήχα που συνοδεύει το κρυολόγημα. Στη Γερμανία, 1 έως 2 φλιτζάνια πριν από τον ύπνο —ποσότητα 235 έως 470 ml— έχουν εγκριθεί ως εφιδρωτικό έγχυμα για ενήλικες και παιδιά άνω των 12 ετών. Για τη διουρητική δράση, πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν.
5. Ενδέχεται να συνδέεται με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση
Η τιλιροσίδη, η ρουτοσίδη και το χλωρογενικό οξύ θεωρείται ότι συμβάλλουν στη μείωση της πίεσης. Σε πειράματα με ποντίκια, η τιλιροσίδη επηρέασε τα κανάλια ασβεστίου της καρδιάς, ενώ με δόσεις 1, 5 και 10 mg ανά κιλό σωματικού βάρους καταγράφηκε πτώση της συστολικής πίεσης. Ωστόσο, το τίλιο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υποκαθιστά τα φάρμακα για την καρδιά.
6. Ο ρόλος του τιλίου στον ύπνο
Η διάρκεια και η ποιότητα του ύπνου είναι καθοριστικές για την υγεία. Στη λαϊκή ιατρική, το τίλιο χρησιμοποιείται συχνά για να διευκολύνει τον ύπνο, καθώς τα φυτικά συστατικά του έχουν έντονες ηρεμιστικές ιδιότητες. Σε πειράματα με ποντίκια, εκχυλίσματα μεξικανικών φιλύρων προκάλεσαν καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος και υπνηλία, όμως τα ευρήματα αυτά δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους.
7. Πώς μπορεί το τίλιο να καταπραΰνει το πεπτικό σύστημα
Η ήπια ζεστασιά και ενυδάτωση που προσφέρει το τίλιο, όπως και άλλα ζεστά ροφήματα, μπορεί να καταπραΰνει τον πεπτικό σωλήνα. Το νερό βοηθά την τροφή να προχωρήσει μέσα στα έντερα. Σε μικρή μελέτη παιδιών με διάρροια που δεν ανταποκρινόταν στα αντιβιοτικά, η τιλιροσίδη παρουσίασε ισχυρή αντιμικροβιακή δράση, παρότι είχε απομονωθεί από διαφορετικό άνθος.
Τι αναφέρουν οι πρόσφατες μελέτες για κινδύνους και παρενέργειες
Τα τελευταία χρόνια, οι έρευνες εξετάζουν κυρίως την πιθανή επιμόλυνση των αφεψημάτων βοτάνων. Για το τίλιο, τα διαθέσιμα ευρήματα είναι σε μεγάλο βαθμό καθησυχαστικά.
- Η έκθεση αξιολόγησης του EMA αναφέρει ότι το τίλιο αντενδείκνυται για όσους έχουν υπερευαισθησία στα συστατικά του. Συνιστάται επίσης να αποφεύγεται κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, καθώς τα σχετικά δεδομένα δεν επαρκούν.
- Σε 53 δείγματα από πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μελέτη του 2026 με τίτλο «Determination of Pyrrolizidine Alkaloids in Tea and Herbal Infusions by LC-MS/MS» εντόπισε πυρρολιζιδινικούς αλκαλοειδείς —φυτικές τοξίνες που υπόκεινται σε νομοθετικό έλεγχο— σε διπλάσιες συγκεντρώσεις στα αφεψήματα βοτάνων απ’ ό,τι στα τσάγια.
- Η μελέτη του 2025 με τίτλο «Occurrence and risk assessment of organochlorine pesticide residues in tea and herbal products in Spain» εντόπισε υπολείμματα εντομοκτόνων και σε προϊόντα φιλύρας, σε κάθε περίπτωση όμως κάτω από τα ευρωπαϊκά όρια, χωρίς να διαπιστώνεται κίνδυνος για τους καταναλωτές.
- Σύμφωνα με μελέτη του 2023, με τίτλο «Assessment of Toxic Pyrrolizidine and Tropane Alkaloids in Herbal Teas and Culinary Herbs Using LC-Q-ToF/MS», οι συγκεντρώσεις των ίδιων φυτικών τοξινών στα τσάγια φιλύρας ήταν χαμηλότερες από το όριο των 400 ng ανά γραμμάριο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/tilio-to-rofima-tis-vaykidas-mporei-na-prosferei-chalarosi-kai-na-voithisei-ston-ypno/25872
