Ουρολοίμωξη: Συμπτώματα, αίτια, θεραπεία και τρόποι πρόληψης

Οι ουρολοιμώξεις είναι λοιμώξεις που προσβάλλουν διαφορετικά σημεία του ουροποιητικού συστήματος. Σε αυτές περιλαμβάνονται η κυστίτιδα (λοίμωξη της ουροδόχου κύστης), η ουρηθρίτιδα (λοίμωξη της ουρήθρας) και η λοίμωξη των νεφρών. Μπορεί να αντιμετωπιστούν με αντιβιοτικά, αλλά δεν είναι πάντα απαραίτητα.

Συμπτώματα ουρολοίμωξης

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πόνο ή αίσθημα καύσου κατά την ούρηση (δυσουρία).
• Συχνότερη ανάγκη για ούρηση από το συνηθισμένο.
• Συχνότερη ανάγκη για ούρηση τη νύχτα (νυκτουρία).
• Ξαφνική ή πιο επείγουσα ανάγκη για ούρηση.
• Θολά ούρα.
• Αίμα στα ούρα.
• Πόνο χαμηλά στην κοιλιά ή στην πλάτη, ακριβώς κάτω από τα πλευρά.
• Υψηλή θερμοκρασία ή αίσθημα ζέστης ή κρύου και ρίγος.
• Πολύ χαμηλή θερμοκρασία, κάτω από 36°C.
• Αίσθημα κόπωσης ή αδυναμίας.

Τα ούρα μπορεί επίσης να είναι σκούρα ή να έχουν έντονη οσμή. Αν αυτό είναι το μόνο σύμπτωμα, μπορεί να οφείλεται στο ότι δεν πίνετε αρκετό νερό.

Συμπτώματα στα παιδιά

Τα παιδιά με ουρολοίμωξη μπορεί επίσης:

• Να έχουν υψηλή θερμοκρασία — μπορεί να αισθάνονται πιο ζεστά από το συνηθισμένο όταν αγγίζετε τον αυχένα, την πλάτη ή την κοιλιά τους.
• Να φαίνονται γενικά αδιάθετα. Τα μωρά και τα μικρά παιδιά μπορεί να είναι ευερέθιστα και να μην τρώνε ή πίνουν σωστά.
• Να βρέχουν το κρεβάτι ή να έχουν ακούσια ούρηση.
• Να κάνουν εμετό.

Συμπτώματα σε ηλικιωμένους, ευπαθή άτομα και άτομα με ουροκαθετήρα

Σε ηλικιωμένους και ευπαθείς ανθρώπους με προβλήματα μνήμης, μάθησης και συγκέντρωσης, όπως άτομα με άνοια, καθώς και σε άτομα με ουροκαθετήρα, μπορεί να εμφανιστούν επίσης:

• Αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως ανησυχία ή σύγχυση (παραλήρημα).
• Ακράτεια ούρων ή διαρροές που είναι χειρότερες από το συνηθισμένο.
• Νέο ρίγος ή έντονο τρέμουλο.

Πότε να ζητήσετε ιατρική συμβουλή

Αν πιστεύετε ότι έχετε ουρολοίμωξη, μπορείτε να απευθυνθείτε σε φαρμακοποιό εφόσον είστε γυναίκα ή κορίτσι ηλικίας 16 έως 64 ετών και δεν είστε έγκυος ή σε περίοδο θηλασμού. Ο φαρμακοποιός μπορεί να χορηγήσει τα ίδια φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ουρολοίμωξης και να σας συμβουλεύσει ή να σας παραπέμψει για περαιτέρω ιατρική βοήθεια.

Ζητήστε άμεσα ραντεβού με γιατρό αν εσείς, το παιδί σας ή κάποιο άτομο που φροντίζετε ενδέχεται να έχει ουρολοίμωξη και:

• Είστε 65 ετών ή μεγαλύτεροι.
• Το παιδί είναι 15 ετών ή μικρότερο.
• Έχετε πολύ υψηλή ή χαμηλή θερμοκρασία, αισθάνεστε ζέστη ή κρύο ή έχετε ρίγος.
• Είστε άνδρας ή τρανς ή μη δυαδικό άτομο στο οποίο αποδόθηκε αρσενικό φύλο κατά τη γέννηση.
• Έχετε διαβήτη.
• Τα συμπτώματα επιδεινώνονται γρήγορα ή δεν βελτιώνονται μέσα σε 48 ώρες (2 ημέρες) από την έναρξη της θεραπείας ή της αυτοφροντίδας.
• Έχετε επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις: 2 μέσα σε 6 μήνες ή 3 μέσα σε 12 μήνες.
• Χρησιμοποιείτε ουροκαθετήρα.
• Είστε έγκυος.
• Έχετε πόνο χαμηλά στην κοιλιά ή στην πλάτη, ακριβώς κάτω από τα πλευρά.
• Έχετε αίμα στα ούρα, τα οποία μπορεί να φαίνονται έντονα ροζ, κόκκινα ή σκούρα καφέ.
• Έχετε εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ορισμένα από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν λοίμωξη των νεφρών, η οποία μπορεί να είναι σοβαρή αν δεν αντιμετωπιστεί και να οδηγήσει σε σήψη.

Καλέστε αμέσως το 166 ή πηγαίνετε στα επείγοντα αν εσείς ή το παιδί σας εμφανίσετε σύγχυση, υπνηλία ή δυσκολία στην ομιλία. Μην οδηγήσετε μόνοι σας. Ζητήστε από κάποιον να σας μεταφέρει ή καλέστε ασθενοφόρο. Πάρτε μαζί σας τα φάρμακα που λαμβάνετε.

Θεραπεία της ουρολοίμωξης

Αν ο γιατρός υποψιαστεί ουρολοίμωξη, μπορεί να ζητήσει εξέταση ούρων, αν και αυτό δεν είναι πάντα απαραίτητο. Επίσης, μπορεί:

• Να δώσει συμβουλές αυτοφροντίδας και να συστήσει παυσίπονο.
• Να συνταγογραφήσει σύντομη αγωγή με αντιβιοτικά.
• Να σας προτείνει να περιμένετε 48 ώρες πριν ξεκινήσετε αντιβίωση, σε περίπτωση που τα συμπτώματα υποχωρήσουν από μόνα τους.

Είναι σημαντικό να ολοκληρώσετε όλη την αγωγή που σας έχει συνταγογραφηθεί, ακόμη κι αν αρχίσετε να αισθάνεστε καλύτερα.

Επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις

Αν η ουρολοίμωξη επανέλθει μετά τη θεραπεία ή εμφανίσετε 2 ουρολοιμώξεις μέσα σε 6 μήνες ή 3 μέσα σε 12 μήνες, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό. Ενδέχεται να:

• Σας συνταγογραφήσει διαφορετικό αντιβιοτικό ή αντιβιοτικό χαμηλής δόσης για διάστημα έως 6 μηνών.
• Σας χορηγήσει κολπική κρέμα, γέλη, δισκίο, υπόθετο ή δακτύλιο που περιέχει οιστρογόνα, αν βρίσκεστε στην περιεμμηνόπαυση ή έχετε περάσει την εμμηνόπαυση.
• Συνταγογραφήσει δισκία για την αντιμετώπιση της λοίμωξης και την πρόληψη της επανεμφάνισής της.
• Σας παραπέμψει σε ειδικό για περαιτέρω εξετάσεις και θεραπεία.

Χρόνιες ουρολοιμώξεις

Μερικές φορές τα συμπτώματα δεν υποχωρούν. Η βραχυχρόνια αγωγή με αντιβιοτικά μπορεί να μην είναι αποτελεσματική, ενώ οι εξετάσεις ούρων ενδέχεται να μην ανιχνεύσουν λοίμωξη.

Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει χρόνια ουρολοίμωξη, η οποία ενδέχεται να οφείλεται σε βακτήρια που εισέρχονται στην επένδυση της ουροδόχου κύστης. Η διάγνωση μπορεί να είναι δύσκολη, επειδή οι εξετάσεις ούρων δεν ανιχνεύουν πάντα τη λοίμωξη και τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με εκείνα άλλων παθήσεων.

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει αντιβιοτικά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι χρόνιες ουρολοιμώξεις μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Αν εξακολουθείτε να έχετε συμπτώματα μετά τη θεραπεία, μιλήστε με τον γιατρό σας και ζητήστε παραπομπή σε ειδικό.

Τι μπορείτε να κάνετε για την ανακούφιση των συμπτωμάτων

• Λαμβάνετε παρακεταμόλη έως 4 φορές την ημέρα για να μειώσετε τον πόνο και τον πυρετό. Για τα παιδιά μπορεί να χρησιμοποιηθεί υγρή παρακεταμόλη.
• Ξεκουράζεστε και πίνετε αρκετά υγρά, ώστε να ουρείτε τακτικά μέσα στην ημέρα και τα ούρα να έχουν ανοιχτό χρώμα.
• Αποφεύγετε ποτά που μπορεί να ερεθίσουν την ουροδόχο κύστη, όπως χυμούς φρούτων, καφέ και αλκοόλ.

Ορισμένα άτομα που δεν είναι έγκυα χρησιμοποιούν φακελίσκους για την κυστίτιδα ή προϊόντα και ροφήματα κράνμπερι για την πρόληψη των ουρολοιμώξεων, κάτι που μπορεί να βοηθήσει. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ανακουφίζουν τα συμπτώματα ή θεραπεύουν την ουρολοίμωξη όταν η λοίμωξη έχει ήδη αρχίσει.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Οι ουρολοιμώξεις προκαλούνται συνήθως από βακτήρια των κοπράνων που εισέρχονται στο ουροποιητικό σύστημα μέσω της ουρήθρας, του σωλήνα από τον οποίο αποβάλλονται τα ούρα από το σώμα.

Οι γυναίκες έχουν μικρότερη ουρήθρα από τους άνδρες. Έτσι, τα βακτήρια είναι πιθανότερο να φτάσουν στην ουροδόχο κύστη ή στους νεφρούς και να προκαλέσουν λοίμωξη.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εισόδου βακτηρίων στην ουροδόχο κύστη είναι:

• Η εγκυμοσύνη.
• Το σκούπισμα από πίσω προς τα εμπρός μετά την τουαλέτα.
• Καταστάσεις που εμποδίζουν τη ροή των ούρων, όπως οι πέτρες στους νεφρούς.
• Καταστάσεις που δυσκολεύουν την πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης, όπως η διόγκωση του προστάτη στους άνδρες και η δυσκοιλιότητα στα παιδιά.
• Η χρήση ουροκαθετήρα, δηλαδή σωλήνα στην ουροδόχο κύστη για την παροχέτευση των ούρων.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, για παράδειγμα λόγω ανεπαρκώς ελεγχόμενου διαβήτη ή χημειοθεραπείας.
• Η εμμηνόπαυση.
• Η χρήση σπερματοκτόνου μαζί με αντισύλληψη.
• Η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών.

Πώς να προλάβετε τις ουρολοιμώξεις

Ορισμένες συνήθειες μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη της ουρολοίμωξης ή της επανεμφάνισής της.

Τι να κάνετε

• Σκουπίζεστε από μπροστά προς τα πίσω μετά την τουαλέτα.
• Διατηρείτε την περιοχή των γεννητικών οργάνων καθαρή και στεγνή.
• Πίνετε αρκετά υγρά, ιδίως νερό, ώστε να ουρείτε τακτικά μέσα στην ημέρα και να μην αισθάνεστε δίψα.
• Πλένετε με νερό το δέρμα γύρω από τον κόλπο πριν και μετά τη σεξουαλική επαφή.
• Ουρείτε το συντομότερο δυνατό μετά τη σεξουαλική επαφή.
• Αλλάζετε άμεσα τις πάνες ή τα επιθέματα ακράτειας όταν λερωθούν.
• Φοράτε βαμβακερά εσώρουχα.

Τι να αποφεύγετε

• Μη χρησιμοποιείτε αρωματικά σαπούνια γύρω από την περιοχή των γεννητικών οργάνων.
• Μην αναβάλλετε την ούρηση όταν αισθάνεστε την ανάγκη.
• Μην βιάζεστε στην τουαλέτα· προσπαθείτε να αδειάζετε πλήρως την ουροδόχο κύστη.
• Αποφεύγετε τα στενά εσώρουχα.
• Μην καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, καθώς μπορεί να ερεθίσει την ουροδόχο κύστη.
• Αποφεύγετε την υπερβολική κατανάλωση ζαχαρούχων τροφίμων και ποτών, καθώς μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη βακτηρίων.
• Αποφεύγετε προφυλακτικά, διαφράγματα ή καλύπτρες με σπερματοκτόνο λιπαντικό. Προτιμήστε μη σπερματοκτόνο λιπαντικό ή διαφορετική μέθοδο αντισύλληψης.

Πρόσθετες επιλογές για την πρόληψη υποτροπών

Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης κυστίτιδας, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία ότι μπορεί να βοηθήσει η καθημερινή λήψη:

• D-μαννόζης, ενός σακχάρου που διατίθεται σε σκόνη ή δισκία.
• Προϊόντων κράνμπερι, όπως χυμός, δισκία ή κάψουλες.

Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν από τη χρήση αυτών των προϊόντων κατά την εγκυμοσύνη. Η D-μαννόζη και τα προϊόντα κράνμπερι μπορεί να περιέχουν πολλή ζάχαρη. Αν λαμβάνετε βαρφαρίνη, πρέπει να αποφεύγετε τα προϊόντα κράνμπερι.

Για τη χρήση παυσίπονων, αντιβιοτικών ή άλλων θεραπειών, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.