Βιταμίνες σε μορφή ζελεδάκι: Είναι εξίσου αποτελεσματικές με τα χάπια;

Οι βιταμίνες σε μορφή ζελεδάκι αποτελούν δημοφιλή εναλλακτική στα παραδοσιακά συμπληρώματα, καθώς έχουν γλυκιά γεύση και είναι πιο εύκολες στη λήψη από τα χάπια. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι συγκεκριμένες βιταμίνες μπορεί να απορροφώνται εξίσου καλά ή και καλύτερα σε αυτή τη μορφή. Ωστόσο, υπάρχουν και συμβιβασμοί που δεν είναι πάντα εμφανείς στη συσκευασία.

Από την απουσία ορισμένων μετάλλων έως τη διάσπαση θρεπτικών συστατικών κατά την αποθήκευση, οι ειδικοί εξηγούν τι χρειάζεται να γνωρίζετε πριν επιλέξετε βιταμίνες σε ζελεδάκια αντί για τα συνηθισμένα χάπια.

Απορροφώνται οι βιταμίνες σε ζελεδάκια όσο καλά όσο τα χάπια;

Η ποσότητα μιας βιταμίνης που απορροφά ο οργανισμός επηρεάζει τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει. Για τις βιταμίνες σε μορφή ζελεδάκι, τα ερευνητικά ευρήματα είναι ανάμεικτα.

Μελέτη του 2019, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nutrients και περιέλαβε 31 υγιείς ενήλικες, διαπίστωσε ότι η βιταμίνη D3 απορροφήθηκε σημαντικά καλύτερα από τα ζελεδάκια σε σύγκριση με τα δισκία.

Ωστόσο, στη μελέτη χρησιμοποιήθηκε μία δόση 20.000 IU, πολύ υψηλότερη από εκείνη ενός τυπικού καθημερινού συμπληρώματος. Επίσης, εξετάστηκε η βραχυπρόθεσμη απορρόφηση και όχι τα μακροπρόθεσμα οφέλη για την υγεία.

Ο δρ Τζόρνταν Γκλεν, επικεφαλής επιστημονικής έρευνας στην SuppCo, πλατφόρμα ενημέρωσης και ελέγχου συμπληρωμάτων, συνιστά να μην γενικεύονται τα ευρήματα. «Στη μελέτη του 2019, η διαφορά στη D3 φαινόταν εντυπωσιακή: η μορφή ζελεδάκι οδήγησε σε περίπου διπλάσια επίπεδα βιταμίνης D3 στο αίμα σε σύγκριση με το δισκίο». Σημειώνει, ωστόσο, ότι η μελέτη ήταν μικρή και χρηματοδοτήθηκε από εταιρεία που παρασκευάζει βιταμίνες σε ζελεδάκια.

Άλλες έρευνες έχουν καταλήξει σε λιγότερο εντυπωσιακά αποτελέσματα. Μελέτη του 2021 διαπίστωσε παρόμοια βραχυπρόθεσμη απορρόφηση βιταμίνης Β12 από πολυβιταμίνες σε ζελεδάκια και δισκία, παρότι τα σκευάσματα περιείχαν διαφορετικές ποσότητες Β12. Και αυτή η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από κατασκευαστή.

Για πολλές βιταμίνες, λέει ο Γκλεν, η απορρόφηση από τα ζελεδάκια μπορεί να είναι περίπου εξίσου καλή με εκείνη των παραδοσιακών συμπληρωμάτων. Παίζουν, όμως, ρόλο το θρεπτικό συστατικό, η δόση και η σύνθεση του προϊόντος.

Η δρ Κρίστιεν Τόμτσικ, επίκουρη καθηγήτρια Διατροφής στην Ιατρική Σχολή του Case Western Reserve University, επισημαίνει ότι η μεγαλύτερη απορρόφηση δεν σημαίνει απαραίτητα και καλύτερη υγεία. «Δεν υπάρχει άμεση αντιστοιχία ανάμεσα σε αυτό που προσλαμβάνουμε και στο αποτέλεσμα».

Η αυξημένη απορρόφηση μπορεί να ωφελήσει κάποιον που έχει έλλειψη, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα βοηθήσει κάποιον που λαμβάνει ήδη επαρκή ποσότητα.

Τι μπορεί να λείπει από ορισμένες βιταμίνες σε ζελεδάκια;

Η απορρόφηση δεν είναι το μόνο που χρειάζεται να εξετάσετε. Σημασία έχει και η ποσότητα κάθε θρεπτικού συστατικού.

Ορισμένες πολυβιταμίνες σε ζελεδάκια περιέχουν λιγότερα μέταλλα από τα παραδοσιακά δισκία, ιδιαίτερα σίδηρο, ασβέστιο και μαγνήσιο. «Για να εξασφαλιστεί μια ουσιαστική δόση χρειάζονται εκατοντάδες χιλιοστόγραμμα, ενώ ένα ζελεδάκι αποτελείται κυρίως από ζάχαρη και πηκτικό παράγοντα, οπότε μένει λίγος χώρος για άλλα συστατικά», εξηγεί ο Γκλεν.

Ο σίδηρος δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες λόγω της φυσικής μεταλλικής γεύσης του, ενώ τα πικρά συστατικά μπορούν να επηρεάσουν τη γεύση του ζελεδακίου. Ωστόσο, δεν στερούνται όλες οι πολυβιταμίνες σε αυτή τη μορφή τα συγκεκριμένα μέταλλα.

«Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι να θεωρούμε ότι όλες οι πολυβιταμίνες περιέχουν τα ίδια θρεπτικά συστατικά στις ίδιες ποσότητες», λέει η διαιτολόγος Μπόνι Τάουμπ-Ντιξ. «Το ότι ένα μπουκάλι γράφει “πολυβιταμίνη” δεν σημαίνει ότι περιέχει όλα όσα χρειάζεστε».

Η Τόμτσικ προσθέτει ότι όσοι έχουν διαγνωσμένη έλλειψη μπορεί να χρειάζονται στοχευμένα συμπληρώματα, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού τους, αντί για μια γενική πολυβιταμίνη, ώστε να εξασφαλίσουν επαρκή πρόσληψη.

Προσοχή στη ζέστη και την υγρασία

Μια ακόμη διαφορά ανάμεσα στα ζελεδάκια και τα παραδοσιακά χάπια είναι ο τρόπος παρασκευής και αποθήκευσής τους.

Τα ζελεδάκια συνήθως περιέχουν νερό, γλυκαντικά και ζελατίνη ή πηκτίνη. Αυτά τα συστατικά μπορεί να δυσκολεύουν τη διατήρηση της σταθερότητας ορισμένων βιταμινών με την πάροδο του χρόνου, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται η ποιότητά τους.

«Τα ζελεδάκια είναι γενικά λιγότερο σταθερά από τα δισκία ή τις κάψουλες, επειδή συγκρατούν περισσότερη υγρασία και είναι πιο ευαίσθητα στη ζέστη. Έτσι, βιταμίνες όπως η C, το φυλλικό οξύ και η Β12 μπορεί να διασπώνται ταχύτερα κατά τη διάρκεια ζωής του προϊόντος», λέει ο Γκλεν.

Η ζέστη και η υγρασία μπορεί επίσης να επηρεάσουν την επιβίωση των ζωντανών μικροοργανισμών που περιέχουν τα προβιοτικά ζελεδάκια.

Για να αντισταθμίσουν τις απώλειες θρεπτικών συστατικών κατά την αποθήκευση, οι κατασκευαστές προσθέτουν μερικές φορές επιπλέον βιταμίνες κατά την παραγωγή. Η πρακτική αυτή ονομάζεται υπερπροσθήκη και, όπως εξηγεί ο Γκλεν, βοηθά ώστε το προϊόν να εξακολουθεί να περιέχει τις ποσότητες που αναγράφονται στην ετικέτα προς το τέλος της διάρκειας ζωής του.

Ωστόσο, τα πραγματικά επίπεδα μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τις συνθήκες αποθήκευσης και το πότε γίνεται ο έλεγχος. Οι καταναλωτές δεν μπορούν να διαπιστώσουν την περιεκτικότητα μιας βιταμίνης απλώς κοιτάζοντας ένα ζελεδάκι, γι’ αυτό έχουν σημασία η σωστή παρασκευή και αποθήκευση. Ακολουθείτε τις οδηγίες της συσκευασίας και μην εκθέτετε τα συμπληρώματα σε υπερβολική ζέστη ή υγρασία.

Τα ζελεδάκια μπορεί να περιέχουν πολλή ζάχαρη

Ένα μέρος της ελκυστικότητας των βιταμινών σε ζελεδάκια είναι η γεύση τους, που θυμίζει καραμέλα. Συχνά, όμως, αυτή συνοδεύεται από πρόσθετη ζάχαρη.

«Δεν θα ανησυχούσα για ένα ή δύο γραμμάρια πρόσθετης ζάχαρης σε μια βιταμίνη, αλλά θα πρόσεχα πόσα γραμμάρια συγκεντρώνονται συνολικά, ειδικά αν παίρνετε καθημερινά πολλά διαφορετικά συμπληρώματα», λέει η Τάουμπ-Ντιξ.

Τα ζελεδάκια χωρίς ζάχαρη δεν είναι απαραίτητα η ιδανική λύση. Ορισμένα περιέχουν πολυόλες, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν φούσκωμα, αέρια ή διάρροια, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες.

Επειδή μοιάζουν με καραμέλες, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να καταναλωθεί μεγαλύτερη ποσότητα από τη συνιστώμενη, ιδίως από παιδιά. Οι ειδικοί συμβουλεύουν να φυλάσσονται σε ασφαλές σημείο, μακριά από τα παιδιά, ώστε να αποφεύγεται η ακούσια υπερκατανάλωση.

Είναι τα συμπληρώματα σε ζελεδάκια εξίσου ασφαλή με τα χάπια;

Στις ΗΠΑ, οι βιταμίνες σε ζελεδάκια και τα παραδοσιακά σκευάσματα ρυθμίζονται γενικά ως συμπληρώματα διατροφής. Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) δεν τα εγκρίνει ως προς την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά τους με τον ίδιο τρόπο που εγκρίνει τα φάρμακα. Γι’ αυτό η ποιότητα έχει σημασία, ανεξάρτητα από τη μορφή του συμπληρώματος.

Η Τάουμπ-Ντιξ συνιστά να ελέγχετε τη συνιστώμενη μερίδα, τις ποσότητες των θρεπτικών συστατικών και τα πρόσθετα συστατικά. «Μπορεί να υποθέσετε ότι ένα ζελεδάκι αντιστοιχεί σε μία μερίδα, ενώ ορισμένα προϊόντα χρειάζονται δύο, τρία ή και περισσότερα ζελεδάκια για να παρέχουν τις ποσότητες που αναγράφονται στην ετικέτα».

Προτείνει επίσης να ελέγχετε το ποσοστό της Ημερήσιας Αξίας για κάθε θρεπτικό συστατικό, αντί να θεωρείτε ότι οι μεγαλύτερες ποσότητες είναι πάντα καλύτερες. Οι καταναλωτές μπορούν ακόμη να αναζητούν πιστοποιήσεις ανεξάρτητων οργανισμών, όπως οι USP Verified ή NSF, οι οποίες συμβάλλουν στην επιβεβαίωση ότι τα συμπληρώματα πληρούν συγκεκριμένα πρότυπα ποιότητας.

Να επιλέξετε ζελεδάκια ή χάπια;

Οι βιταμίνες σε ζελεδάκια μπορεί να είναι χρήσιμες για όσους δυσκολεύονται να καταπιούν χάπια ή να λαμβάνουν συστηματικά τα παραδοσιακά συμπληρώματα.

«Συχνά εστιάζουμε στο τι περιέχει ένα συμπλήρωμα, αλλά πρέπει να αναρωτηθούμε και αν κάποιος θα το παίρνει πράγματι με συνέπεια», λέει η Τάουμπ-Ντιξ. «Μια βιταμίνη που μένει ανέγγιχτη στο ντουλάπι με τα φάρμακα δεν σας προσφέρει και πολλά».

Αν, όμως, χρειάζεστε συγκεκριμένες ποσότητες σιδήρου, ασβεστίου, μαγνησίου ή άλλων θρεπτικών συστατικών, μπορεί να σας εξυπηρετούν περισσότερο τα δισκία, οι κάψουλες, τα υγρά σκευάσματα ή τα στοχευμένα συμπληρώματα. Ο Γκλεν συνιστά επίσης να συγκρίνετε το κόστος ανά μερίδα, καθώς ορισμένα ζελεδάκια χρειάζονται σε πολλαπλή ποσότητα για να παρέχουν τα θρεπτικά συστατικά που αναγράφονται στην ετικέτα.

«Το σημαντικό είναι να μην επιλέγετε ένα ζελεδάκι μόνο και μόνο επειδή έχει ωραία γεύση», λέει η Τάουμπ-Ντιξ. «Πρέπει να παρέχει τα θρεπτικά συστατικά που αναζητάτε».

Τι να κρατήσετε

Οι βιταμίνες σε ζελεδάκια μπορούν να προσφέρουν ορισμένα θρεπτικά συστατικά εξίσου αποτελεσματικά με τα παραδοσιακά χάπια, αλλά μπορεί να περιέχουν μικρότερες ποσότητες σημαντικών μετάλλων, ιδιαίτερα ασβεστίου, μαγνησίου και σιδήρου.

Το κατάλληλο συμπλήρωμα είναι εκείνο που παρέχει τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεστε σε κατάλληλες ποσότητες, πληροί πρότυπα ποιότητας και ταιριάζει στην καθημερινότητά σας. «Διαβάστε την ετικέτα, μάθετε τι περιέχει το προϊόν και θυμηθείτε ότι ακόμη και η πιο νόστιμη βιταμίνη δεν υποκαθιστά μια ισορροπημένη διατροφή», λέει η Τάουμπ-Ντιξ.

Για την επιλογή ή τη λήψη συμπληρωμάτων, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.