Νοσοκομείο «Παπανικολάου»: Πρώτο στη Βόρεια Ελλάδα και πέμπτο πανελλαδικά ως δότης οργάνων

Το Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Γεώργιος Παπανικολάου» αισθάνεται ευγνωμοσύνη προς τους δότες, τις δότριες και τις οικογένειές τους, καθώς και ευθύνη. Σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), το νοσοκομείο βρίσκεται στην πέμπτη θέση πανελλαδικά και στην πρώτη στη Βόρεια Ελλάδα ως νοσοκομείο-δότης.

Τη δωρεά οργάνων και τα στάδιά της εξηγούν δύο γιατροί της πρώτης γραμμής: η Αθηνά Λαβρεντίεβα και η Χριστίνα Ιασωνίδου, συντονίστριες διευθύντριες της Α΄ και της Β΄ ΜΕΘ του νοσοκομείου, αντίστοιχα.

Η δωρεά οργάνων είναι μια κατεξοχήν πράξη που συνδέει τον πόνο της απώλειας με την ελπίδα για ζωή. Παράλληλα, έχει ζωτική σημασία για την αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας, όταν δεν είναι εφικτή ή επαρκής κάποια άλλη θεραπεία.

Από το 1986, όταν ξεκίνησε στη Θεσσαλονίκη η πρώτη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (Α΄ ΜΕΘ), και στη συνέχεια με τη λειτουργία της Β΄ ΜΕΘ, το ΓΝΘ «Γεώργιος Παπανικολάου» πρωτοπορεί στον χώρο της δωρεάς οργάνων, ήδη από τη δεκαετία του 1990. Σήμερα, βάσει στοιχείων του ΕΟΜ, βρίσκεται στην πέμπτη θέση πανελλαδικά και στην πρώτη στη Βόρεια Ελλάδα μεταξύ των νοσοκομείων-δοτών, συνεισφέροντας ενεργά στην ενίσχυση των μεταμοσχεύσεων στη χώρα.

Σημαντικό ρόλο σε πανελλαδικό επίπεδο έχει και η Αιματολογική Κλινική του νοσοκομείου, η οποία συμπληρώνει 40 χρόνια λειτουργίας και στεγάζει από τη δεκαετία του 1980 τη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν εκεί συνολικά 152 μεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών κυττάρων και κυτταρικές θεραπείες σε ασθενείς από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο.

Από την έναρξη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας μέχρι τη μεταφορά του μοσχεύματος στο νοσοκομείο που θα υποδεχθεί τον λήπτη, η πορεία προς τη μεταμόσχευση περιλαμβάνει απαιτητικά και σύνθετα στάδια. Για να ολοκληρωθεί, συνεργάζονται στο νοσοκομείο-δότη περίπου 100 επαγγελματίες υγείας από όλες τις κατηγορίες.

Ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων έχει ορίσει την 1η Νοεμβρίου ως «Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων & Μεταμοσχεύσεων». Η ημέρα έχει στόχο «να αποτίσει φόρο τιμής στους αποβιώσαντες και ζώντες δότες οργάνων, αλλά και να ευαισθητοποιήσει το ευρύ κοινό γύρω από τη δωρεά ιστών και οργάνων».

Με αφορμή την επέτειο, η διοίκηση του ΓΝΘ «Γεώργιος Παπανικολάου» επιδιώκει να αναδείξει πόσο σημαντική είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κοινού για τη δωρεά οργάνων. Για τον σκοπό αυτό δίνει τον λόγο στους ανθρώπους που συμμετέχουν άμεσα στην προσπάθεια.

Σε δύο σύντομες συνεντεύξεις (επισυνάπτονται), οι διευθύντριες-συντονίστριες των ΜΕΘ, Αθηνά Λαβρεντίεβα της Α΄ και Χριστίνα Ιασωνίδου της Β΄, απαντούν σε βασικά ζητήματα: πώς γίνεται η δωρεά οργάνων, ποιος είναι ο ρόλος των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας, πώς επικοινωνούν με τις οικογένειες των δυνητικών δοτών και γιατί χρειάζεται ουσιαστική ενημέρωση της κοινωνίας.

Ο διοικητής του νοσοκομείου, Νικήτας Παπαδόπουλος, και η αναπληρώτρια διοικήτρια, Ανατολή Κωνσταντινίδου, τονίζουν ότι η Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων προσφέρει την ευκαιρία να αναγνωριστεί η γενναιοδωρία των δοτών και των οικογενειών τους, να τιμηθεί το έργο των επαγγελματιών υγείας και να ενισχυθεί η ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της δωρεάς. Όπως επισημαίνουν, δεν πρόκειται μόνο για ιατρική πράξη, αλλά και για έκφραση αλληλεγγύης, που μπορεί να μετατρέψει την απώλεια σε ελπίδα και να δώσει σε άλλους ανθρώπους την ευκαιρία για μια νέα ζωή.

Η πορεία των μεταμοσχεύσεων στην Ελλάδα

Το 1968 πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη η πρώτη μεταμόσχευση στην Ελλάδα: μεταμόσχευση νεφρού από τον καθηγητή Κ. Τούντα. Έκτοτε, ο κλάδος εξελίσσεται σταθερά χάρη στην πρόοδο της ιατρικής, στη δημιουργία εξειδικευμένων μονάδων και στην ένταξή του στην εθνική πολιτική υγείας. Παράλληλα, θεσπίστηκε σχετική νομοθεσία για να ρυθμίσει αυτή τη σύνθετη και απαιτητική διαδικασία. Ο Ελληνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), που ιδρύθηκε το 1999 από το υπουργείο Υγείας, αποτελεί τον επίσημο κρατικό φορέα που διαμεσολαβεί, εποπτεύει και συντονίζει όλα τα στάδια, από τη δωρεά μέχρι τη μεταμόσχευση.

Το ΓΝΘ «Γεώργιος Παπανικολάου» κατέχει ιδιαίτερη θέση στην ιστορία των μεταμοσχεύσεων της χώρας. Στο νοσοκομείο πραγματοποιήθηκαν η πρώτη επέμβαση ανοιχτής καρδιάς και η πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στη Θεσσαλονίκη, καθώς και μεταμοσχεύσεις καρδιάς-πνεύμονα και διπλού πνεύμονα τη δεκαετία του 1990, από τον καθηγητή Παναγιώτη Σπύρου και τη χειρουργική ομάδα του.

Η Αιματολογική Κλινική του Νοσοκομείου έχει πρωταγωνιστήσει στην ανάπτυξη των μεταμοσχεύσεων αιμοποιητικών κυττάρων στην Ελλάδα. Στη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» έγιναν οι πρώτες μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών στη χώρα στο πλαίσιο οργανωμένης Μονάδας: η αυτόλογη το 1985 και η αλλογενής το 1990. Τις διενέργησε ο τότε διευθυντής της Αιματολογικής Κλινικής, Αθανάσιος Φάσσας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ