Φαγητό αργά το βράδυ: Νέα μεγάλη μελέτη διαπιστώνει σύνδεση με το λιπώδες ήπαρ

Το φαγητό αργά το βράδυ έχει συσχετιστεί με την παχυσαρκία και τα καρδιαγγειακά προβλήματα. Σε νέα μακροχρόνια ανάλυση σχεδόν 200.000 ανθρώπων, η συνήθεια συνδέθηκε με έως και 30% μεγαλύτερο κίνδυνο ηπατικής νόσου, από τη λιπώδη νόσο του ήπατος μέχρι την κίρρωση.

Βραδινό γεύμα αργά τη νύχτα: Τα ευρήματα νέας μελέτης για την ηπατική νόσο

Η λιπώδης νόσος του ήπατος αφορά την υπερβολική συγκέντρωση λίπους στο ήπαρ και επηρεάζει έως και το 30% του πληθυσμού. Σε κάποιους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και βλάβες, που ενδέχεται να καταλήξουν σε κίρρωση — σοβαρή πάθηση με εκτεταμένο σχηματισμό ουλώδους ιστού στο ήπαρ.

Νεότερα δεδομένα για τις ώρες των γευμάτων και την υγεία του ήπατος

Τα τελευταία χρόνια οι έρευνες έχουν καταλήξει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα: κάποια ευρήματα δημιουργούν ανησυχία, ενώ άλλα υπογραμμίζουν ότι το ζήτημα χρειάζεται περαιτέρω μελέτη.

• Η μελέτη του 2025 με τίτλο The associations between irregular breakfast and late-night snacking with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease συνέδεσε το φαγητό αργά το βράδυ και την ασυνεπή κατανάλωση πρωινού με αυξημένο κίνδυνο λιπώδους νόσου του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία.
• Στη μελέτη του 2024, Association between dietary circadian rhythms and metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease risk, τα βραδινά γεύματα και η ακανόνιστη διατροφή συσχετίστηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου, κυρίως σε ανθρώπους με παχυσαρκία και υπέρταση.
• Η δοκιμή του 2025 με τίτλο Time-restricted eating, liver health, and fecal microbiota in adults with overweight or obesity: a randomized controlled trial έδειξε ότι ο χρονικός περιορισμός της πρόσληψης τροφής μείωσε το ηπατικό λίπος, χωρίς όμως να υπερτερεί της συνήθους διατροφικής καθοδήγησης. Τα οφέλη φαίνεται ότι οφείλονταν κυρίως στην απώλεια βάρους.

Τα ευρήματα σε δείγμα σχεδόν 200.000 ανθρώπων

Η ανάλυση, με τίτλο Late-Night Eating is Associated with MASLD and Cirrhosis: The Nurses’ Health Study and Health Professionals’ Follow-Up Study, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Clinical Gastroenterology and Hepatology. Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν 200.000 άνθρωποι, από τρεις μεγάλες μακροχρόνιες έρευνες: τις Nurses’ Health Study, Nurses’ Health Study II και Health Professionals’ Follow-Up Study.

Οι ερευνητές κατέταξαν τους συμμετέχοντες σε ομάδες βάσει των συνηθισμένων ωρών φαγητού και μελέτησαν πώς αυτές σχετίζονταν με την εμφάνιση λιπώδους νόσου του ήπατος και κίρρωσης. Συγκριτικά με όσους δεν έτρωγαν αργά το βράδυ, όσοι κατανάλωναν τροφή μετά το δείπνο ή μετά τη συνηθισμένη ώρα ύπνου είχαν 20% έως 30% υψηλότερο κίνδυνο.

«Λίγες μελέτες είχαν διερευνήσει αυτή τη σχέση, αλλά πρόκειται για μία από τις πρώτες μακροχρόνιες αναλύσεις που συνδέουν άμεσα αυτή τη συνήθεια με τη λιπώδη νόσο του ήπατος», αναφέρει ο ηπατολόγος Robert Wilechansky, ειδικός στις μεταμοσχεύσεις ήπατος στο Oregon Health & Science University, σύμφωνα με το ScienceDaily.

Πώς μπορεί το φαγητό αργά το βράδυ να επηρεάζει το ήπαρ

Μια πιθανή ερμηνεία αφορά τους κιρκάδιους ρυθμούς — τους εσωτερικούς βιολογικούς μηχανισμούς που ελέγχουν τον ύπνο και τον μεταβολισμό σε κύκλο περίπου 24 ωρών. Οι ρυθμοί αυτοί επηρεάζουν ιδιαίτερα το ήπαρ, το οποίο επεξεργάζεται τα θρεπτικά συστατικά και βοηθά στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.

Αφορμή για το ενδιαφέρον των ερευνητών αποτέλεσαν οι άνθρωποι που εργάζονται σε νυχτερινές βάρδιες, καθώς παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και καρδιαγγειακών παθήσεων.

«Βλέπουμε επανειλημμένα ότι η ώρα κατά την οποία κάνουμε διάφορες δραστηριότητες, είτε πρόκειται για ύπνο είτε για φαγητό είτε για άσκηση, έχει πραγματικά σημασία», τονίζει ο Andrew McHill, επίκουρος καθηγητής φυσιολογίας του ύπνου και των κιρκάδιων ρυθμών στο Oregon Health & Science University, σύμφωνα με το ScienceDaily.

Σε προηγούμενες έρευνές του, ο McHill έδειξε ότι το φαγητό κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν το βιολογικό ρολόι προετοιμάζει το σώμα για ύπνο, ενδέχεται να διαταράξει τον μεταβολισμό και, σε βάθος χρόνου, να συμβάλει στην παχυσαρκία και τον διαβήτη.

Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για την υγεία του ήπατος

Η ανάλυση είναι παρατηρητική και συνεπώς καταγράφει συσχετίσεις, χωρίς να τεκμηριώνει αιτιώδη σχέση. Επιπλέον, βασίστηκε σε πληροφορίες που έδωσαν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες και σε γενικές αναφορές για τις ώρες που έτρωγαν. Έτσι, είναι πιθανό η συσχέτιση να επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες.

Σε κλινική μελέτη του OHSU συμμετέχει τώρα ο Wilechansky, με στόχο να διερευνηθεί κατά πόσο η κατανάλωση γευμάτων νωρίτερα μέσα στην ημέρα μπορεί να επιφέρει μετρήσιμες βελτιώσεις σε ανθρώπους που πάσχουν από λιπώδη νόσο του ήπατος.

«Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι, από τους ανθρώπους που εμφανίζουν λιπώδη νόσο του ήπατος, μόνο ένα μικρό ποσοστό θα αναπτύξει σοβαρές μορφές της πάθησης, όπως η κίρρωση», συμπληρώνει ο Wilechansky. «Παρ’ όλα αυτά, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αποφυγή κατανάλωσης θερμίδων για αρκετές ώρες πριν από τον ύπνο μπορεί να είναι ωφέλιμη».

Επιπλέον, η αλλαγή της ώρας των γευμάτων μπορεί να αποδειχθεί ευκολότερη από μια συνολική αναθεώρηση των διατροφικών συνηθειών. Για την υγεία του ήπατος, ίσως βοηθήσει να μεσολαβεί μεγαλύτερο διάστημα ανάμεσα στο τελευταίο γεύμα και τον ύπνο.