Μελέτη εντόπισε μικροπλαστικά, BPA και πλαστικοποιητές σε τσάι που παρασκευάστηκε με πλαστικά φακελάκια. Τα ευρήματα από τη σύγκριση με το χύμα τσάι και οι τρόποι με τους οποίους μπορείτε να μειώσετε την έκθεσή σας.
Γιατί τα πλαστικά φακελάκια τσαγιού προβληματίζουν
Η παρασκευή ενός φλιτζανιού τσαγιού αποτελεί καθημερινή συνήθεια, η οποία όμως μπορεί να συνοδεύεται από ανεπιθύμητη έκθεση σε μικροπλαστικά και χημικές ουσίες. Πιθανή πηγή δεν είναι κατ’ ανάγκη τα φύλλα του τσαγιού, αλλά το υλικό του φακέλου που βυθίζεται στο καυτό νερό.
Σε νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο npj Science of Food, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι κάποια πλαστικά φακελάκια απελευθερώνουν έως 2.498 μικροπλαστικά σωματίδια ανά φλιτζάνι. Στα ροφήματα εντοπίστηκαν επίσης δισφαινόλη Α (BPA) και πλαστικοποιητές.
Τα φακελάκια δεν έχουν όλα την ίδια σύσταση: κάποια φτιάχνονται από κυτταρίνη, ενώ άλλα περιλαμβάνουν πλαστικό πλέγμα, το οποίο βρίσκεται σε υψηλές θερμοκρασίες όταν ετοιμάζεται το τσάι.
Με την επίδραση της θερμότητας μπορεί να απελευθερωθούν μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια. Στο ρόφημα είναι επίσης δυνατό να περάσουν χημικές ενώσεις που συνδέονται με τα πλαστικά, μεταξύ των οποίων φθαλικοί εστέρες και BPA.
Η BPA έχει προκαλέσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στους επιστήμονες εξαιτίας της πιθανής επίδρασής της στο ορμονικό σύστημα.
Τα ευρήματα της μελέτης για τα μικροπλαστικά στο τσάι
Στην έρευνα συμπεριλήφθηκαν τέσσερις μάρκες τσαγιού σε πλαστικά φακελάκια, αγορασμένες στην Τουρκία, καθώς και 14 μάρκες χύμα τσαγιού.
Οι ερευνητές άφησαν τα φακελάκια για τρία λεπτά σε νερό περίπου 95°C. Έπειτα κατέγραψαν τα σωματίδια και τις ουσίες που απελευθερώθηκαν, αξιοποιώντας μικροσκοπικές και χημικές αναλύσεις.
Ανάμεσα στις τέσσερις μάρκες καταγράφηκε σημαντική διακύμανση: κάθε φλιτζάνι περιείχε κατά μέσο όρο από 555 έως 2.498 μικροπλαστικά σωματίδια.
Τα σωματίδια που αναγνωρίστηκαν ήταν όλα ίνες πολυαμιδίου, υλικό με σύσταση συμβατή με εκείνη των φακέλων.
Η συγκεκριμένη μέθοδος, ωστόσο, μπορούσε να ανιχνεύσει σωματίδια μόνο όταν ξεπερνούσαν τα 100 μικρόμετρα. Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να μην καταγράφηκαν τα μικρότερα.
BPA στο τσάι: Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για την υγεία
Και στα τέσσερα ροφήματα η ανάλυση έδειξε παρουσία BPA και πλαστικοποιητών.
Με βάση τους υπολογισμούς, η εκτιμώμενη πρόσληψη BPA ανερχόταν στο 4,55% έως 21,70% της ανεκτής ημερήσιας πρόσληψης, όπως την έχει ορίσει η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA).
Το 2023, μετά από επαναξιολόγηση, η EFSA όρισε στα 0,2 νανογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ανεκτή ημερήσια πρόσληψη BPA — αισθητά χαμηλότερη από το προηγούμενο όριο.
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν:
«Η μελέτη μας διαπίστωσε ότι η πρόσληψη BPA θα μπορούσε να φτάσει το 21,7% της τιμής TDI της EFSA, ένα εύρημα που αποτελεί κρίσιμη προειδοποίηση, ιδιαίτερα για ευάλωτες ομάδες, όπως οι έγκυες γυναίκες και τα παιδιά».
Δεν αξιολογήθηκαν άμεσα στην έρευνα οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία. Αντί γι’ αυτό, οι ερευνητές βασίστηκαν σε τοξικολογικά μοντέλα, τα οποία έδειξαν ότι ο εκτιμώμενος κίνδυνος από την πρόσληψη μικροπλαστικών και πλαστικοποιητών με τη μέση κατανάλωση τσαγιού ήταν γενικά αμελητέος.
Η συνολική έκθεση στην BPA, πάντως, είναι δυνατό να ενισχυθεί από άλλες πηγές της καθημερινότητας.
Γιατί παλαιότερη έρευνα κατέγραψε δισεκατομμύρια σωματίδια
Ερευνητές του McGill University ανέφεραν το 2019 ότι η τοποθέτηση πλαστικού φακέλου σε νερό 95°C μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση περίπου 11,6 δισεκατομμυρίων μικροπλαστικών και 3,1 δισεκατομμυρίων νανοπλαστικών σωματιδίων.
Η έρευνα είχε δημοσιευθεί στο Environmental Science & Technology.
Η απόκλιση από τα πιο πρόσφατα ευρήματα οφείλεται, μεταξύ άλλων, στις διαφορετικές μεθόδους μέτρησης και στα διαφορετικά μεγέθη σωματιδίων που αναλύθηκαν.
Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η άμεση σύγκριση των αριθμών.
Μπορεί το χύμα τσάι να είναι ασφαλέστερη επιλογή;
Στα φύλλα του χύμα τσαγιού μετρήθηκαν 146 έως 1.178 σωματίδια ανά κιλό. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 0,3 έως 2,4 σωματίδια ανά μερίδα δύο γραμμαρίων.
Τα φύλλα, όμως, υποβλήθηκαν σε απευθείας χημική πέψη και όχι σε διαδικασία παρασκευής ροφήματος. Επομένως, δεν είναι εφικτή μια απόλυτη σύγκριση με το τσάι σε φακελάκια.
Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, τα μικροπλαστικά μπορεί να φτάσουν στα φύλλα από πλαστικούς σάκους, γεωργικές δραστηριότητες, σκόνη της ατμόσφαιρας και βιομηχανικό εξοπλισμό.
Πιθανή πηγή επιμόλυνσης είναι επίσης η παρατεταμένη έκθεση των φύλλων στον αέρα κατά το στάδιο του μαρασμού.
Τα βιοδιασπώμενα φακελάκια τσαγιού δεν περιέχουν μικροπλαστικά;
Η ένδειξη «βιοδιασπώμενο» δεν εγγυάται από μόνη της ότι το φακελάκι δεν περιέχει πολυμερή.
Σε μελέτη του 2026, που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports, εξετάστηκαν οκτώ εμπορικά προϊόντα. Τα αποτελέσματα υπογράμμισαν τη σημασία της σύστασης των υλικών, όπως του πολυγαλακτικού οξέος (PLA), το οποίο περιέχεται σε ορισμένα προϊόντα που διαφημίζονται ως βιοδιασπώμενα.
Επομένως, καθοριστικότερη είναι η πραγματική σύσταση του φακέλου και όχι η εμπορική ονομασία του.
Τέσσερις τρόποι για λιγότερα μικροπλαστικά στο τσάι
Οι ερευνητές εισηγούνται ορισμένες πρακτικές επιλογές, οι οποίες μπορούν να περιορίσουν την επαφή του τσαγιού με πλαστικά υλικά:
- Προτιμήστε τσάι χύμα και μην χρησιμοποιείτε πλαστικά φακελάκια.
- Αντί για πλαστικό φίλτρο, επιλέξτε ένα μεταλλικό.
- Παρασκευάζετε το τσάι σε κεραμικά σκεύη.
- Οι συγγραφείς προτείνουν να ξεπλένετε τα φύλλα με κρύο νερό πριν τα χρησιμοποιήσετε, ως πιθανό τρόπο μείωσης της περιβαλλοντικής επιμόλυνσης.
Οι παραπάνω επιλογές, ωστόσο, δεν εξασφαλίζουν ότι θα απομακρυνθούν πλήρως τα μικροπλαστικά.
Τι να έχετε υπόψη για το επόμενο φλιτζάνι τσαγιού
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πως η συσκευασία ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παρουσία μικροπλαστικών και χημικών ουσιών στο τσάι.
Ωστόσο, δεν τεκμηριώνουν ότι η κατανάλωση τσαγιού από πλαστικό φακελάκι οδηγεί σε συγκεκριμένες ασθένειες.
Χρειάζονται πρόσθετες έρευνες, οι οποίες θα εξετάσουν περισσότερα προϊόντα και θα περιλάβουν απευθείας μετρήσεις σε ροφήματα που παρασκευάζονται από χύμα φύλλα.
Ως τότε, η προτίμηση στο χύμα τσάι και η αποφυγή πλαστικών φακέλων είναι απλοί τρόποι περιορισμού μιας πιθανής πηγής έκθεσης.
- npj Science of Food
- Environmental Science & Technology
- Scientific Reports
- European Food Safety Authority (EFSA)
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/tsai-apo-plastiko-fakelaki-i-anisychitiki-meleti-gia-ta-2-500-mikroplastika-ana-flitzani/27915
