Η αντικατάσταση των γαλακτοκομικών με φυτικές επιλογές, όπως ρόφημα βρόμης ή αμυγδάλου και γιαούρτι καρύδας, ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο σημαντικών διατροφικών ελλείψεων, σύμφωνα με μελέτη. Ακόμη και η αλλαγή του αγελαδινού γάλακτος στον καφέ με ρόφημα βρόμης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο έλλειψης ιωδίου, η οποία ενδέχεται να συνδέεται με αύξηση βάρους, προβλήματα μνήμης και χρόνια κόπωση.
Τα παιδιά, οι έφηβοι και οι έγκυες διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, αναφέρουν Βρετανοί ερευνητές στο περιοδικό The Lancet Planetary Health. Το ιώδιο είναι απαραίτητο για την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, οι οποίες συμβάλλουν στη ρύθμιση του μεταβολισμού και στη φυσιολογική ανάπτυξη και εξέλιξη του εγκεφάλου.
Όταν η πρόσληψη ιωδίου δεν είναι επαρκής, ο θυρεοειδής μπορεί να υπολειτουργεί, επιβραδύνοντας τον μεταβολισμό και κάνοντας πιθανότερη την αύξηση βάρους. Ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει την πάθηση με αύξηση βάρους έως και 5 κιλά.
Ακόμη και ήπια έλλειψη κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια γνωστική επιβάρυνση στα παιδιά, σύμφωνα με την έρευνα. Ωστόσο, περίπου το ένα τρίτο των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας έχει χαμηλά επίπεδα αυτού του απαραίτητου μετάλλου.
Η αντικατάσταση γάλακτος, γιαουρτιού και τυριού με φυτικές εναλλακτικές μπορεί επίσης να οδηγήσει σε χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου, βιταμίνης Β12 και ριβοφλαβίνης, η οποία συμβάλλει στην υγεία του δέρματος, των ματιών και του νευρικού συστήματος.
Μελέτη για τα θρεπτικά συστατικά στις φυτικές εναλλακτικές
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Surrey και το Queen’s University Belfast μελέτησαν τη διατροφική πρόσληψη 3.500 ατόμων, με βάση την Εθνική Έρευνα Διατροφής και Διατροφικών Συνηθειών (National Diet and Nutrition Survey).
Αφού ανέλυσαν τη διατροφική σύνθεση 164 μη γαλακτοκομικών ροφημάτων, 76 φυτικών γιαουρτιών και 67 εναλλακτικών τυριού, διαπίστωσαν ότι μόνο το 12% είχε εμπλουτιστεί με ιώδιο. Ασβέστιο είχε προστεθεί στο 61%, ριβοφλαβίνη μόλις στο ένα πέμπτο, ενώ το 46% περιείχε βιταμίνη Β12.
Ακόμη και οι μικρές μειώσεις στην κατανάλωση γαλακτοκομικών συνδέονταν με χαμηλότερη πρόσληψη και των τεσσάρων μικροθρεπτικών συστατικών, με τη μεγαλύτερη πτώση να αφορά το ιώδιο.
Η αντικατάσταση του 20% έως 35% των γαλακτοκομικών με φυτικές εναλλακτικές αύξησε σημαντικά τον αριθμό των γυναικών και κοριτσιών που δεν προσλάμβαναν αρκετό ιώδιο. Στα έφηβα κορίτσια, το ποσοστό όσων είχαν ανεπαρκή πρόσληψη αυξήθηκε από λίγο πάνω από το μισό σε σχεδόν δύο τρίτα. Στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, αυξήθηκε από 32% σε 42%.
Αν αντικαθίσταντο όλα τα γαλακτοκομικά, τα ποσοστά ανεπαρκούς πρόσληψης ιωδίου θα έφταναν το 80% στα έφηβα κορίτσια και το 72% στα αγόρια της ίδιας ηλικίας.
Πώς η αντικατάσταση γαλακτοκομικών επηρεάζει την πρόσληψη ιωδίου
«Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στην ανεπαρκή πρόσληψη ιωδίου, λόγω της απουσίας πολιτικής εμπλουτισμού με ιώδιο, όπως ο καθολικός εμπλουτισμός του αλατιού, που εφαρμόζεται σε πολλές άλλες χώρες», δήλωσε η δρ Sarah Bath, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν πόσο σημαντικό είναι το ιώδιο ούτε ότι τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποτελούν μία από τις πλουσιότερες διατροφικές πηγές του στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αν δεν είναι εμπλουτισμένες, οι φυτικές εναλλακτικές περιέχουν πολύ λίγο ιώδιο, κάτι που θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα σε ορισμένους ανθρώπους».
Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η απομάκρυνση των γαλακτοκομικών από τη διατροφή θα περιόριζε την πρόσληψη ασβεστίου. Περίπου ένα στα τρία έφηβα αγόρια δεν προσλαμβάνει ήδη αρκετό ασβέστιο, ακόμη και με ισορροπημένη διατροφή. Η αντικατάσταση των γαλακτοκομικών με φυτικά προϊόντα αύξησε το ποσοστό σχεδόν στο ένα στα δύο. Στα έφηβα κορίτσια, η αντίστοιχη αλλαγή θα σήμαινε ότι το 70% θα είχε ανεπαρκή πρόσληψη ασβεστίου, γεγονός που θα μπορούσε να αυξήσει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης αργότερα στη ζωή.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι ο υποχρεωτικός εμπλουτισμός των φυτικών εναλλακτικών με βασικά θρεπτικά συστατικά θα μπορούσε να συμβάλει στην προστασία της δημόσιας υγείας. Πρότειναν επίσης την προσθήκη ιωδίου στο ψωμί ως οικονομικό και αποτελεσματικό τρόπο ενίσχυσης της πρόσληψης στον πληθυσμό. Πολλές χώρες εμπλουτίζουν ήδη το αλάτι με ιώδιο για την πρόληψη της εκτεταμένης έλλειψης. Ωστόσο, οι αρμόδιοι για τη δημόσια υγεία στο Ηνωμένο Βασίλειο διστάζουν να ακολουθήσουν αυτή την πρακτική, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τις προσπάθειες για μείωση της κατανάλωσης αλατιού.
Εμπλουτισμός τροφίμων και βιώσιμη διατροφή
«Η διατροφική πολιτική πρέπει να εξελίσσεται παράλληλα με τους περιβαλλοντικούς στόχους. Είναι, όμως, σημαντικό η στροφή προς πιο βιώσιμες διατροφές να μη θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία», δήλωσε η δρ Katie Nicol, ερευνήτρια και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Ο εμπλουτισμός των τροφίμων είναι ένας τρόπος να επιτευχθεί καλύτερα αυτό, αλλά χρειάζεται κυβερνητική πολιτική για να εφαρμοστεί».
Η δρ Janette Walton πρόσθεσε: «Καθώς οι διατροφικές οδηγίες συνιστούν πλέον σημαντική απομάκρυνση από τις διατροφές που βασίζονται σε ζωικά προϊόντα και στροφή προς περισσότερο φυτικές διατροφές, ως απάντηση στους παγκόσμιους στόχους βιωσιμότητας, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ακούσιες συνέπειες για την υγεία των έφηβων κοριτσιών και των νεαρών γυναικών».
Διεθνείς ειδικοί στη διατροφή που δεν συμμετείχαν στη μελέτη χαιρέτισαν τα ευρήματα. «Η εργασία παρουσίασε αξιόπιστες εναλλακτικές που περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό, αλλά δεν εξαλείφουν πλήρως, τις ελλείψεις που διαφορετικά θα προέκυπταν», δήλωσε ο καθηγητής Keith Frayn από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Πώς να αυξήσετε το ιώδιο στη διατροφή και ποια είναι τα σημάδια έλλειψης
Η χαμηλή πρόσληψη ιωδίου για μεγάλο χρονικό διάστημα επιβαρύνει τον θυρεοειδή αδένα και μπορεί να προκαλέσει διόγκωσή του, η οποία ενδέχεται να φαίνεται ως εξόγκωμα στον λαιμό, αναφέρει η Βρετανική Διαιτολογική Ένωση.
Άλλα συχνά σημάδια είναι η κόπωση, η αύξηση βάρους, η ξηροδερμία, η δυσκοιλιότητα, η δυσκολία συγκέντρωσης και η τριχόπτωση. Οι διατροφικές οδηγίες του NHS, του εθνικού συστήματος υγείας της Αγγλίας, αναφέρουν ότι μια ποικίλη διατροφή που περιλαμβάνει ψάρια, αυγά και γάλα μπορεί να καλύψει τις ανάγκες σε ιώδιο. Για όσους αποφεύγουν τα ζωικά προϊόντα, οι ειδικοί σημειώνουν ότι μπορεί να χρειαστεί συμπλήρωμα.
Ορισμένα φυτικά ροφήματα, μεταξύ των οποίων προϊόντα της Oatly και της σειράς Plant Kitchen της M&S, είναι εμπλουτισμένα με ιώδιο. Οι φυτικές εναλλακτικές βιολογικής προέλευσης δεν μπορούν να εμπλουτιστούν νόμιμα. Το ρόφημα σόγιας τείνει να περιέχει φυσικά λίγο περισσότερο ιώδιο από τα ροφήματα βρόμης ή αμυγδάλου, αλλά και τα τρία περιέχουν πολύ λίγο, εκτός αν έχει προστεθεί ιώδιο.
Οι ειδικοί προειδοποιούν, επίσης, ότι η μεγαλύτερη πρόσληψη δεν είναι πάντα καλύτερη. Η υπερβολική ποσότητα ιωδίου, ιδιαίτερα από φύκια και συμπληρώματα φύκους kelp, μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία του θυρεοειδούς και να προκαλέσει συμπτώματα όπως απώλεια βάρους, τρόμο και σύγχυση. Για τη λήψη συμπληρωμάτων ή άλλες αλλαγές στη διατροφή, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/fytika-rofimata-pote-i-antikatastasi-toy-galaktos-mporei-na-odigisei-se-diatrofikes-elleipseis/28044
