Γονείς: Πώς μια μητέρα έπαψε να είναι ο «προεπιλεγμένος» γονιός, παρότι η σχέση της ήταν ισότιμη

Κάθε τόσο, ο σύζυγός της παίρνει το κινητό και τα κλειδιά του αυτοκινήτου και λέει ότι θα βγει αυθόρμητα — για φαγητό με έναν φίλο ή για ποδήλατο. Αν δεν τον σταματήσει στην πόρτα, έχει φύγει σε περίπου 90 δευτερόλεπτα. Εκείνη θέλει να έχει χρόνο για τον εαυτό του, αλλά θέλει και το ίδιο για τον εαυτό της. Όταν αναρωτήθηκε πότε ήταν η τελευταία φορά που έφυγε μόνη από το σπίτι χωρίς να το έχει προγραμματίσει, διαπραγματευτεί ή ανταλλάξει με κάτι άλλο, συνειδητοποίησε ότι δεν είχε συμβεί ούτε μία φορά από τότε που γεννήθηκε το πρώτο της παιδί, τριάμισι χρόνια νωρίτερα. Είχε γίνει ο γονιός στον οποίο κατέληγαν όλα από προεπιλογή.

Στο παρελθόν είχε μετακομίσει σε άλλη χώρα με προειδοποίηση μόλις 48 ωρών, είχε δημιουργήσει επιχειρήσεις και κοινότητες σε τέσσερις ηπείρους και είχε εγκατασταθεί σε πόλεις όπου δεν γνώριζε κανέναν. Κι όμως, δυσκολευόταν να βγει από την ίδια της την πόρτα χωρίς διαπραγμάτευση. Πλέον, έκλεινε ραντεβού για κούρεμα έξι εβδομάδες νωρίτερα.

Το βάρος που δεν είχε αναλάβει συνειδητά

Ο σύζυγός της έμοιαζε να κινείται με την άνεση κάποιου που δεν κουβαλά το μεγαλύτερο μέρος της γονεϊκής ευθύνης.

Υπήρχε το νοητικό φορτίο: πόσες πάνες, πόσα ml γάλα και πόσες αλλαξιές ρούχα χρειάζονταν για μια έξοδο. Το συναισθηματικό φορτίο: να προβλέπει πώς θα αντιμετωπίσει τα ολοένα εντονότερα συναισθήματα του μικρού παιδιού της ή να φροντίζει να μην υπάρξουν οι συνθήκες που θα οδηγούσαν σε ένα ξέσπασμα. Και το οργανωτικό φορτίο: να υπολογίζει τα επίπεδα ενέργειας και να γνωρίζει ότι ένας χαμένος ύπνος δεν άξιζε την αυθόρμητη υποδοχή επισκεπτών — την οποία, άλλωστε, θα αναλάμβανε η ίδια.

Εκείνος δεν τα αναλάμβανε όλα αυτά, επειδή τα αναλάμβανε εκείνη. Και δεν ήταν μόνη σε αυτό· ακόμη και σε αρκετά επεισόδια της σειράς «Bluey» αναδεικνύεται το συγκεκριμένο θέμα.

Πίστευε, όμως, ότι η δική της σχέση με τον σύζυγό της θα ήταν διαφορετική. Αναγνωρίζει ότι εκείνος προσφέρει πολλά στην οικογένεια και ήταν πάντα πρόθυμος να προσπαθήσει για να αισθάνεται εκείνη πως έχει στήριξη. Ωστόσο, για περισσότερα από τρία χρόνια, οι καθημερινές τους συνήθειες τους οδηγούσαν σε διαφορετική κατεύθυνση. Η πεποίθηση ότι είχαν σχεδόν ισότιμη κατανομή των ευθυνών την εμπόδιζε να δει ότι, με τρόπο σχεδόν στερεοτυπικό, εκείνη σήκωνε το αόρατο βάρος της γονεϊκότητας.

Πώς διεκδίκησε ξανά τον χρόνο της

Για ένα διάστημα, κρατούσε μέσα της τη δυσαρέσκεια, θυμόταν κάθε «πες μου απλώς τι να κάνω» και κάθε απρογραμμάτιστη έξοδο του συζύγου της.

Η δυσαρέσκεια, όμως, δεν την έφερνε πιο κοντά στο μέλλον που ήθελε: να μεγαλώσει τα παιδιά της μαζί με έναν σύντροφο που εμπιστεύεται. Ο θυμός μπορεί να δίνει ειλικρινείς πληροφορίες, αλλά είναι κακός τρόπος να οργανώνει κανείς τη ζωή του. Καταναλώνει ακριβώς αυτό που θεωρεί ότι χάνει: τη δική του ενέργεια.

Έτσι, σταμάτησε να περιμένει να εμφανιστεί από μόνος του ελεύθερος χρόνος και άρχισε να τον διεκδικεί. Ακολούθησε τα εξής βήματα:

1. Να αναγνωρίσει ανοιχτά το φορτίο, μέχρι να γίνει σαφές

Το πρώτο βήμα ήταν να αναγνωρίσει ότι υπήρχε πραγματικό πρόβλημα. Μόνο τότε μπορούσε να συζητήσει με τον σύζυγό της με τρόπο παραγωγικό και βασισμένο σε συγκεκριμένα γεγονότα.

Τη βοήθησε να μιλήσει γι’ αυτό, να μοιραστεί την κατάσταση με φίλους και να βλέπει πως συμφωνούσαν μαζί της πριν καν ολοκληρώσει τη φράση της. Οι συζητήσεις αυτές τη βοήθησαν να ξεκαθαρίσει τα πράγματα: είχε γίνει ο γονιός που αναλάμβανε τα πάντα χωρίς να έχει ζητήσει ποτέ αυτόν τον ρόλο. Χρειαζόταν να αναγνωριστεί ως πραγματική εργασία, με πραγματικές απαιτήσεις, και όχι ως κάτι αόρατο και εύκολο να θεωρηθεί δεδομένο.

Η σαφήνεια ήταν απαραίτητη για να ακουστεί και βοήθησε τις συζητήσεις με τον σύζυγό της να ξεπεράσουν την αμυντική στάση. Ως τότε, και η δική του οπτική θολωνόταν από την ιδέα ότι είχαν «σχεδόν ισότιμη» κατανομή ευθυνών.

Δεν τα κατάφεραν αμέσως. Σε αρκετές συζητήσεις ένας από τους δύο ένιωθε πληγωμένος, παρεξηγημένος ή ότι δεν τον εκτιμούσαν. Επέμειναν, όμως, να κάνουν τις δύσκολες συζητήσεις. Με τον καιρό, απέκτησαν αρκετή σαφήνεια ώστε να περιγράψουν με ακρίβεια τους τρόπους με τους οποίους η σχέση τους δεν ήταν ισότιμη. Μπόρεσαν να εξετάσουν μια μπερδεμένη κατάσταση και να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια σε πιο καθαρή κατανόηση: να κατονομάσουν πού εκείνη δεν είχε στήριξη και πού δεν ένιωθαν και οι δύο ότι τους εκτιμούσαν.

Η σαφήνεια τούς επέτρεψε να σταθούν ο ένας απέναντι στον άλλον με κοινό οδηγό το όραμά τους για μια ισότιμη σχέση, αντί να καθορίζονται από τη δυσαρέσκεια για όσα είχαν προηγηθεί.

Έμαθαν, επίσης, κάτι σημαντικότερο: μια ισότιμη σχέση δεν βρίσκεται έτοιμη· χτίζεται. Αυτή η κοινή κατανόηση έκανε δυνατά τα επόμενα βήματα.

2. Να διεκδικήσει χώρο και να οργανώσει την καθημερινότητα

Όταν κατάλαβαν και οι δύο τι προσπαθούσε να εκφράσει η δυσαρέσκειά της, οι ανάγκες της έγιναν πιο σαφείς και πιο εύκολο να τις ζητήσει. Ο σύζυγός της είχε, επιτέλους, κάτι συγκεκριμένο στο οποίο μπορούσε να ανταποκριθεί.

Έβαλαν τη σχέση τους σε δράση: εκείνη όρισε σαφή βήματα για να ανακτήσει την ελευθερία της και εκείνος επαναπροσδιόρισε τι σημαίνει να είναι υποστηρικτικός σύντροφος.

Έφτιαξαν ένα πραγματικό σχέδιο: ένα οικογενειακό ημερολόγιο που προστατεύει τον χρόνο της όπως προστατεύει και τον δικό του και προσφέρει προβλέψιμο ρυθμό. Γυμναστήριο καθημερινά, τάνγκο τα βράδια της Δευτέρας, μία ή δύο καθημερινές δεσμευμένες για συναντήσεις στην πόλη και ένα βράδυ για φαγητό με φίλη.

Κάθε τόσο, εξασφάλιζε επίσης μισή μέρα το Σαββατοκύριακο για να αποσυρθεί και να ασχοληθεί με δημιουργικές δραστηριότητες. Εκείνη τη στιγμή έγραφε από ένα κυριολεκτικά δικό της δωμάτιο: το γραφείο και στούντιό της, με πόρτα που κλείνει.

Δεν έφευγε πλέον από το σπίτι αυθόρμητα, αλλά ούτε και ο σύζυγός της. Προγραμμάτιζαν τις εξόδους τους, ενημέρωναν ο ένας τον άλλον και κανόνιζαν τη φροντίδα των παιδιών αν ήθελαν να βγουν και οι δύο.

3. Να φροντίσει ξανά τη σχέση

Η σχέση φθείρεται όταν η δυσαρέσκεια μένει χωρίς διαχείριση. Για να ξαναβρεί τη ζωντάνια της, χρειάζεται προσπάθεια.

Από τη δική της πλευρά, έπρεπε να ακούει περισσότερο ή να ζητά ενεργά την οπτική του συζύγου της για ένα ζήτημα που είχε θέσει. Χρειαζόταν, επίσης, να μετατρέπει τη δυσαρέσκεια σε κάτι πιο παραγωγικό: να κατονομάζει την ανάγκη της που δεν είχε καλυφθεί. Έπρεπε να ενδιαφέρεται πραγματικά για τη δική του οπτική και να εμπιστευτεί ότι προσπαθούσε εξαρχής να είναι υποστηρικτικός σύντροφος, ακόμη κι αν οι πρώτες προσπάθειές τους ήταν άγαρμπες και είχαν αφήσει πληγές.

Από τη δική του πλευρά, χρειαζόταν να παρατηρεί περισσότερο και να δείχνει έμπρακτα, συχνότερα, τη στήριξή του με τρόπους που είχαν σημασία για εκείνη: να προτείνει να πληρώσουν για βοήθεια σε εργασίες που μέχρι τότε θεωρούνταν δική της ευθύνη, να τη ρωτά πριν κανονίσει κάτι μόνος του και να την ενημερώνει πριν προσκαλέσει φίλους και συγγενείς.

Άρχισαν, επίσης, να προγραμματίζουν περισσότερο χρόνο για τη σχέση τους, είτε ένα ραντεβού με φύλαξη των παιδιών είτε ποιοτικό χρόνο στο σπίτι. Αυτό, όμως, ήρθε ως αποτέλεσμα όλων των παραπάνω: δεν υπήρχε διάθεση για ραντεβού όσο η σχέση τους ήταν γεμάτη δυσαρέσκεια. Πρώτα χρειάστηκε να γίνουν οι δύσκολες συζητήσεις.

Αλλάζοντας όσα θεωρούνταν δεδομένα

Μεγάλο μέρος της δουλειάς που κάνουν οι μητέρες είναι αόρατο. Το ότι δεν φαίνεται, όμως, δεν σημαίνει ότι γίνεται χωρίς επιλογή.

Δεν μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο καθιερώθηκε αυτός ο ρόλος ούτε το πώς οι δικές της συμπεριφορές συνέβαλαν στη διατήρησή του. Μπορεί, όμως, να αρνηθεί να αφήσει αυτή την κατάσταση να υπονομεύσει την υγεία της, τη σχέση της και το παράδειγμα που δίνει στα παιδιά της. Θέλει να έχουν το θάρρος να δημιουργήσουν μια ζωή για την οποία θα είναι περήφανα.

Ένα μέρος αυτού του θάρρους μπορεί να είναι να βγαίνει κανείς από την πόρτα του σπιτιού ένα Σάββατο, με τα κλειδιά στο χέρι και χωρίς ιδιαίτερο λόγο, γνωρίζοντας ότι τα μικρά παιδιά είναι ασφαλή και τα φροντίζουν καλά, επειδή έχει φροντίσει να είναι έτσι.