Πονοκέφαλος, ναυτία και κόπωση: Πιθανά αίτια και αντιμετώπιση

Ο πονοκέφαλος, η ναυτία και η κόπωση μπορεί να εμφανιστούν ταυτόχρονα. Πιθανά αίτια είναι η γρίπη, οι κρίσεις ημικρανίας και το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (CFS). Συνήθως τα συμπτώματα αντιμετωπίζονται στο σπίτι με απλά μέτρα, αλλά μερικές φορές μπορεί να υποδηλώνουν κάποια υποκείμενη κατάσταση που χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Πιθανά αίτια

Ο πονοκέφαλος, η ναυτία και η κόπωση μπορεί να εμφανιστούν χωριστά ή μαζί εξαιτίας παραγόντων όπως:

• ήπια αφυδάτωση
• διαταραχές ύπνου
• στρες
• καταπόνηση των ματιών

Αν αντιμετωπιστεί η αιτία, για παράδειγμα με επαρκή κατανάλωση νερού ή έναν καλό βραδινό ύπνο, τα συμπτώματα συχνά υποχωρούν. Υπάρχουν, ωστόσο, παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν αυτά τα συμπτώματα και να χρειάζονται ιατρική φροντίδα.

Γρίπη

Η γρίπη είναι μια πολύ συχνή ιογενής λοίμωξη. Τα συμπτώματά της περιλαμβάνουν:

• πυρετό
• βήχα
• πονόλαιμο
• πονοκέφαλο
• κόπωση
• μυϊκούς πόνους
• καταρροή ή βουλωμένη μύτη
• ναυτία, εμετό και διάρροια, που εμφανίζονται συχνότερα σε παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα

Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν από τη γρίπη μέσα σε μία εβδομάδα. Ορισμένοι, όμως, έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, όπως η ιγμορίτιδα και η πνευμονία. Σε αυτές τις ομάδες ανήκουν:

• άτομα άνω των 65 ετών
• άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις, όπως άσθμα ή καρδιοπάθεια
• έγκυες
• παιδιά κάτω των 5 ετών

Και άλλες ιογενείς λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν ναυτία, πονοκέφαλο και κόπωση.

Ημικρανία

Σύμφωνα με το American Migraine Foundation, η ημικρανία επηρεάζει περισσότερα από 40 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ. Μια κρίση ημικρανίας μπορεί να περιλαμβάνει διάφορα στάδια:

• Πρόδρομο στάδιο: η περίοδος πριν από τον πονοκέφαλο, η οποία μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες έως αρκετές ημέρες.
• Αύρα: μπορεί να περιλαμβάνει θολή όραση ή τυφλά σημεία και συνήθως διαρκεί έως μία ώρα.
• Πονοκέφαλος: μπορεί να εμφανιστεί στη μία ή και στις δύο πλευρές του κεφαλιού και να διαρκέσει από ώρες έως ημέρες.
• Μεταδρομικό στάδιο: η περίοδος μετά την κρίση, που συχνά περιγράφεται ως «hangover της ημικρανίας» και μπορεί να διαρκέσει έως δύο ημέρες.

Σε αυτά τα στάδια μπορεί να εμφανιστούν, μαζί με τον πονοκέφαλο, τη ναυτία και την κόπωση, και άλλα συμπτώματα:

• ευαισθησία στο φως και στους ήχους
• δυσκολία στον ύπνο
• ευερεθιστότητα
• εμετός
• δυσκολία στη συγκέντρωση

Υπάρχουν φάρμακα για την ημικρανία, τα οποία χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: εκείνα για την άμεση αντιμετώπιση της κρίσης και εκείνα για την πρόληψη. Τα φάρμακα άμεσης αντιμετώπισης λαμβάνονται με την εμφάνιση των πρώτων ενδείξεων μιας κρίσης, ενώ τα προληπτικά λαμβάνονται τακτικά, με στόχο να μειώσουν τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των κρίσεων. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και η αποφυγή των παραγόντων που πυροδοτούν τις κρίσεις μπορεί επίσης να συμβάλουν στη μείωσή τους.

Σύνδρομο χρόνιας κόπωσης

Το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης (CFS) είναι μια σύνθετη κατάσταση που μπορεί να εμποδίσει τους ανθρώπους να συμμετέχουν στις συνήθεις δραστηριότητές τους. Εκτιμάται ότι επηρεάζει 3,3 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ. Οι γιατροί δεν γνωρίζουν επί του παρόντος τι προκαλεί την πάθηση.

Εκτός από την κόπωση, τον πονοκέφαλο και τη ναυτία, ενδείξεις του CFS μπορεί να είναι:

• συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης
• μυϊκοί πόνοι
• δυσκολία να αποκοιμηθεί κάποιος ή να ξυπνήσει
• ευαισθησία στο φως και στους ήχους
• απώλεια όρεξης

Δεν υπάρχει επί του παρόντος θεραπεία που να θεραπεύει το CFS. Οι γιατροί, ωστόσο, συνεργάζονται με τους ασθενείς για να αντιμετωπίσουν τα κύρια συμπτώματα. Μπορεί να προτείνουν θεραπεία, αλλαγές στον τρόπο ζωής και φάρμακα για τη διαχείρισή τους.

Λιγότερο συχνά αίτια

Άλλα, λιγότερο συχνά αίτια που μπορεί να προκαλέσουν πονοκέφαλο, ναυτία και κόπωση είναι:

• ο κίτρινος πυρετός, που είναι συχνότερος σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές
• το σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας, που εμφανίζεται όταν κάποιος σηκώνεται από καθιστή ή ξαπλωμένη θέση
• η θερμοπληξία, η οποία προκαλείται από έκθεση στη ζέστη
• η νόσος του Addison, μια ορμονική πάθηση
• η εγκυμοσύνη, κατά την οποία οι ορμονικές αλλαγές μπορεί να προκαλέσουν αυτά τα συμπτώματα

Μπορεί το ένα σύμπτωμα να προκαλεί το άλλο;

Ο πονοκέφαλος, η ναυτία και η κόπωση είναι συχνά συμπτώματα πολλών διαφορετικών παθήσεων. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να προσδιοριστεί αν το ένα σύμπτωμα επηρεάζει άμεσα κάποιο άλλο.

Μελέτη του 2014 για τη ναυτία σε άτομα με ημικρανία έδειξε ότι τα συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η δραστηριότητα στις περιοχές που σχετίζονται με τη ναυτία αυξανόταν πριν από την εμφάνιση του πονοκεφάλου. Η ναυτία επιδεινωνόταν επίσης όταν άρχιζε ο πονοκέφαλος, πιθανώς επειδή ενεργοποιούνταν συνδέσεις ανάμεσα στις δύο περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τα συμπτώματα. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι κρίσεις ημικρανίας μπορεί να επιδεινώνουν τη ναυτία, αλλά κανένα από τα δύο συμπτώματα δεν προκαλεί άμεσα το άλλο.

Η κόπωση μπορεί να έχει πολλές αιτίες. Μελέτη του 2017 υπέδειξε ότι η ημικρανία και η κόπωση ως σύμπτωμα κατάθλιψης μπορεί να συνδέονται μέσω δυσλειτουργίας του υποθαλάμου. Δεν είναι, ωστόσο, σαφές αν οι κρίσεις ημικρανίας προκαλούν κόπωση ή το αντίστροφο.

Έρευνες έχουν εντοπίσει παρόμοια σύνδεση ανάμεσα σε καταστάσεις που προκαλούν κόπωση, όπως η ινομυαλγία, και την ημικρανία. Σε μελέτη του 2015, περισσότεροι από τους μισούς από τους 1.730 συμμετέχοντες με ινομυαλγία ανέφεραν επίσης κρίσεις ημικρανίας, γεγονός που υποδηλώνει σύνδεση ανάμεσα στην κόπωση και τον πονοκέφαλο.

Μελέτη του 2019 διαπίστωσε ότι περισσότερο από το ένα τρίτο των ατόμων με CFS εμφανίζουν επίσης κρίσεις ημικρανίας. Επειδή το CFS επηρεάζει το νευρικό σύστημα, μπορεί να έχει έμμεση επίδραση στα αιμοφόρα αγγεία και να συμβάλλει στην εμφάνιση κρίσεων ημικρανίας. Η μελέτη, ωστόσο, περιέλαβε μόνο 150 άτομα, επομένως το δείγμα μπορεί να μην είναι αντιπροσωπευτικό ενός μεγαλύτερου πληθυσμού.

Μελέτη του 2017 υπέδειξε ότι η χαμηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να αποτελεί την κοινή σύνδεση ανάμεσα στην κόπωση και τη ναυτία σε άτομα με CFS. Συνολικά, υπάρχουν πολλές συσχετίσεις ανάμεσα στα τρία συμπτώματα, αλλά είναι δύσκολο να αποδειχθεί ότι το ένα προκαλεί το άλλο.

Πότε χρειάζεται να δείτε γιατρό

Ο πονοκέφαλος μπορεί να έχει πολλές αιτίες, όπως το στρες ή η αφυδάτωση. Αντίστοιχα, η ναυτία και η κόπωση μπορεί να οφείλονται σε διάφορους καθημερινούς παράγοντες. Είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε γιατρό αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά, διαρκούν πολύ ή επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Όταν εμφανίζονται μαζί, μπορεί να σχετίζονται με κάποια υποκείμενη κατάσταση υγείας.

Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων και τη χρήση φαρμάκων πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.