Κρίση πανικού ή έμφραγμα: συμπτώματα, διαφορές και πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Η κρίση πανικού και το έμφραγμα μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα, όπως πόνο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, ζάλη και κρύο ιδρώτα. Αν δεν είστε βέβαιοι για την αιτία ή τα συμπτώματα είναι έντονα, ζητήστε αμέσως επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Η ομοιότητα των συμπτωμάτων είναι σημαντική: μελέτη του 2019 διαπίστωσε ότι, από 1.300 ανθρώπους που επισκέφθηκαν τα επείγοντα με μη καρδιακό πόνο στο στήθος, περισσότεροι από το 77% είχαν πάει στο νοσοκομείο για πόνο στο στήθος μετά από κρίση πανικού.

Ωστόσο, πόνος στο στήθος, εφίδρωση και δυσκολία στην αναπνοή μπορεί να υποδηλώνουν και σοβαρότερο πρόβλημα. Ακολουθούν οι βασικές διαφορές ανάμεσα στην κρίση πανικού και το έμφραγμα, καθώς και τα σημάδια που χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.

Τι είναι η κρίση πανικού

Η κρίση πανικού είναι ένα ξαφνικό, έντονο κύμα άγχους που μπορεί να προκαλέσει ισχυρά σωματικά και ψυχικά συμπτώματα. Το άτομο μπορεί να αισθανθεί έντονη ανησυχία και φόβο, μαζί με γρήγορο καρδιακό παλμό, ιδρωμένες παλάμες και άλλα ενοχλήματα. Παρότι μπορεί να είναι τρομακτική και δυσάρεστη, η κρίση πανικού από μόνη της δεν είναι επικίνδυνη.

Συμπτώματα κρίσης πανικού

Μια κρίση πανικού μπορεί να προκαλέσει διάφορα έντονα σωματικά και ψυχικά συμπτώματα, όπως:

• γρήγορο ή έντονο καρδιακό παλμό
• αίσθημα λιποθυμίας ή ζάλη
• ρίγη ή εξάψεις
• τρέμουλο ή ρίγος
• εφίδρωση, μεταξύ άλλων και στις παλάμες
• ναυτία, στομαχική ενόχληση ή διάρροια
• πόνο στο στήθος ή δυσκολία στην αναπνοή
• ξαφνικό αίσθημα επικείμενης καταστροφής
• έντονη ανησυχία, άγχος και φόβο
• αίσθημα αποσύνδεσης από τον εαυτό ή από τον κόσμο γύρω σας

Τι είναι το έμφραγμα

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου συμβαίνει όταν εμποδίζεται η ροή του αίματος προς την καρδιά, συνήθως εξαιτίας θρόμβου. Χωρίς επαρκή αιμάτωση, ο καρδιακός μυς δεν λαμβάνει αρκετό οξυγόνο και αρχίζει να καταστρέφεται. Αν δεν αντιμετωπιστεί το συντομότερο δυνατό, το έμφραγμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στην καρδιά ή ακόμη και θάνατο.

Συμπτώματα εμφράγματος

Το έμφραγμα είναι σοβαρό επείγον ιατρικό περιστατικό και μπορεί να προκαλέσει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, όπως:

• δύσπνοια ή δυσκολία στην αναπνοή
• ενόχληση στο στήθος, συνήθως στην αριστερή πλευρά ή στο κέντρο
• σφίξιμο, πίεση ή πόνο στο στήθος που επιμένει ή υποχωρεί και επανέρχεται
• ενόχληση, πίεση ή πόνο στον λαιμό, στη γνάθο ή στο πάνω μέρος της πλάτης
• ενόχληση, πίεση ή πόνο στα χέρια ή στους ώμους
• αίσθημα λιποθυμίας, ζάλη ή αδυναμία
• εφίδρωση, ναυτία ή έμετο
• ανεξήγητη κούραση ή εξάντληση

Σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (AHA), οι γυναίκες είναι πιθανότερο από τους άνδρες να εμφανίσουν ορισμένα συμπτώματα, όπως:

• πόνο στον λαιμό
• πόνο στη γνάθο
• πόνο στην πλάτη
• δυσκολία στην αναπνοή
• ναυτία ή έμετο

Τι συμβαίνει στην καρδιά κατά την κρίση πανικού

Η κρίση πανικού ενεργοποιεί την αντίδραση «μάχης ή φυγής», τη φυσική απόκριση του οργανισμού σε μια αντιλαμβανόμενη απειλή. Τότε απελευθερώνεται αδρεναλίνη στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας μια σειρά φυσιολογικών αλλαγών που προετοιμάζουν το σώμα να αντισταθεί ή να απομακρυνθεί από τον κίνδυνο.

Η απότομη αύξηση της αδρεναλίνης μπορεί να επηρεάσει την καρδιά και τους πνεύμονες με διάφορους τρόπους:

• αυξάνει την ταχύτητα του καρδιακού παλμού
• αυξάνει την ποσότητα αίματος που αντλείται
• ανεβάζει την αρτηριακή πίεση
• αυξάνει τον ρυθμό της αναπνοής

Έτσι, συμπτώματα όπως ο πόνος στο στήθος και η δυσκολία στην αναπνοή μπορεί να οφείλονται στην επίδραση της αδρεναλίνης στην καρδιά, στους πνεύμονες και σε άλλα όργανα.

Γιατί μοιάζουν η κρίση πανικού και το έμφραγμα

Υπάρχει επικάλυψη ανάμεσα στα συμπτώματα των δύο καταστάσεων. Τόσο η κρίση πανικού όσο και το έμφραγμα μπορεί να προκαλέσουν:

• δύσπνοια
• πόνο στο στήθος
• αίσθημα λιποθυμίας
• εφίδρωση
• άλλα δυσάρεστα σωματικά συμπτώματα

Ο φόβος ότι μια κρίση πανικού είναι έμφραγμα μπορεί να ενισχύεται από το ίδιο το αίσθημα επικείμενης καταστροφής και την έντονη αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά. Αυτά είναι συνηθισμένα στην κρίση πανικού, αλλά δεν σημαίνουν πάντα ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.

Πώς διαφέρουν η κρίση πανικού και το έμφραγμα

Τη στιγμή που εμφανίζονται τα συμπτώματα, μπορεί να είναι δύσκολο να διακρίνετε αν πρόκειται για κρίση πανικού ή για κάτι σοβαρότερο. Η διάρκεια και ο τρόπος έναρξης μπορούν να προσφέρουν ενδείξεις, αλλά δεν αρκούν για να αποκλείσουν ένα έμφραγμα.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, μια κρίση πανικού διαρκεί περίπου 10 λεπτά. Συνήθως αρχίζει πολύ απότομα, μερικές φορές ως αντίδραση σε κάποιο ερέθισμα, και κορυφώνεται μέσα σε αυτό το διάστημα. Τα περισσότερα συμπτώματα υποχωρούν μέσα σε 30 λεπτά, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζονται μερικές ώρες για να εξαφανιστούν πλήρως.

Το έμφραγμα μπορεί να αρχίσει σταδιακά ή ξαφνικά και συχνά εμφανίζεται μετά από σωματική προσπάθεια. Ο πόνος μπορεί να είναι οξύς ή να μοιάζει με σύνθλιψη και συχνά εξαπλώνεται στη γνάθο, στον λαιμό ή στην πλάτη. Σε αντίθεση με την κρίση πανικού, τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν ώρες.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε κάποιο από τα ακόλουθα συμπτώματα, ιδιαίτερα αν δεν υποχωρούν ή επιδεινώνονται:

• έντονο πόνο, ενόχληση ή πίεση στο στήθος
• πόνο που εξαπλώνεται στη γνάθο, στον λαιμό, στην πλάτη ή στους ώμους
• δυσκολία στην αναπνοή ή λαχάνιασμα
• ρίγη ή κρύο ιδρώτα
• ναυτία ή έμετο

Αν έχετε αμφιβολία, μην περιμένετε για να δείτε αν τα συμπτώματα θα περάσουν. Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Διάγνωση και αντιμετώπιση της κρίσης πανικού

Αν έχετε εμφανίσει συμπτώματα κρίσης πανικού, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας. Αφού ελέγξει ότι τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε άλλη υποκείμενη πάθηση, μπορεί να σας παραπέμψει σε επαγγελματία ψυχικής υγείας για διάγνωση και κατάλληλη αντιμετώπιση.

Επιλογές αντιμετώπισης

Υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές για τη διαχείριση των κρίσεων πανικού, είτε πρόκειται για την πρώτη σας κρίση είτε για επαναλαμβανόμενα επεισόδια που σχετίζονται με άλλη κατάσταση ψυχικής υγείας:

• Ψυχοθεραπεία: Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) είναι μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες προσεγγίσεις για το άγχος και τις διαταραχές πανικού. Μπορεί να σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε και να αλλάξετε σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές που ενδέχεται να συμβάλλουν στις κρίσεις πανικού.
• Φαρμακευτική αγωγή: Ορισμένα φάρμακα μπορούν να περιορίσουν τα συμπτώματα άγχους που ενδέχεται να προκαλούν κρίσεις πανικού. Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs) και οι αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης και νοραδρεναλίνης (SNRIs), δύο κατηγορίες αντικαταθλιπτικών, συνταγογραφούνται συχνά για το χρόνιο άγχος.
• Αλλαγές στον τρόπο ζωής: Σε πολλούς ανθρώπους οι κρίσεις πανικού συνδέονται με αυξημένους στρεσογόνους παράγοντες, επομένως αλλαγές που μειώνουν το συνολικό άγχος μπορεί να βοηθήσουν. Αν οι κρίσεις αποτελούν σύμπτωμα άλλης πάθησης, όπως της διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD), η αντιμετώπιση της υποκείμενης κατάστασης μπορεί επίσης να κάνει σημαντική διαφορά.

Διάγνωση και αντιμετώπιση του εμφράγματος

Όταν υπάρχει υποψία εμφράγματος, είναι σημαντικό να γίνει το συντομότερο δυνατό αξιολόγηση και αντιμετώπιση σε νοσοκομείο. Για τη διάγνωση, οι γιατροί μπορεί να χρησιμοποιήσουν διάφορες εξετάσεις:

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ): Καταγράφει τα ηλεκτρικά σήματα της καρδιάς και μπορεί να δείξει αν υπάρχουν ανωμαλίες.
• Εξέταση τροπονίνης: Είναι εξέταση αίματος που ελέγχει την τροπονίνη, μια πρωτεΐνη που περνά στην κυκλοφορία του αίματος όταν υπάρχει βλάβη στον καρδιακό μυ.
• Απεικονιστικές εξετάσεις: Ακτινογραφία, αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία θώρακα μπορεί να βοηθήσουν στον εντοπισμό ανωμαλιών στην καρδιά ή σε κοντινά όργανα.

Θεραπεία του εμφράγματος

Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), δεν είναι ασυνήθιστο οι επαγγελματίες υγείας να αρχίσουν τη θεραπεία για πιθανό έμφραγμα πριν ακόμη επιβεβαιωθεί η διάγνωση, καθώς η γρήγορη αντιμετώπιση μπορεί να σώσει ζωές.

Η ασπιρίνη είναι συχνά ένα από τα πρώτα φάρμακα που χορηγούνται κατά τη διάρκεια εμφράγματος, ώστε να αραιώσει το αίμα και να αποτραπεί ο σχηματισμός επιπλέον θρόμβων. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν θρομβολυτικά φάρμακα για τη διάλυση θρόμβων, ενώ νιτρικά, όπως η νιτρογλυκερίνη, μπορεί να χορηγηθούν για να διευκολύνουν τη ροή του αίματος μέσα από την καρδιά και τις αρτηρίες.

Σε σοβαρά εμφράγματα μπορεί να χρειαστούν επεμβατικές ή μη επεμβατικές διαδικασίες, ώστε να αντιμετωπιστεί το επεισόδιο και να αποκατασταθεί η ροή αίματος προς την καρδιά:

• Διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση (PCI): Είναι η συχνότερη μη χειρουργική παρέμβαση για σοβαρό έμφραγμα. Ο γιατρός χρησιμοποιεί καθετήρες για να εντοπίσει τις περιοχές της καρδιακής βλάβης και να ανοίξει ξανά τυχόν φραγμένες αρτηρίες.
• Τοποθέτηση στεντ: Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατά τη διάρκεια της PCI τοποθετείται στεντ, ώστε να παραμείνουν ανοιχτές αρτηρίες που είναι αδύναμες ή στενωμένες και να αποκατασταθεί η ροή αίματος προς την καρδιά.
• Αορτοστεφανιαία παράκαμψη (CABG): Πρόκειται για χειρουργική επέμβαση κατά την οποία υγιείς αρτηρίες από άλλο σημείο του σώματος συνδέονται με τις αρτηρίες πάνω και κάτω από την απόφραξη. Με την παράκαμψη της φραγμένης αρτηρίας μπορεί να αποκατασταθεί η αιμάτωση της καρδιάς.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί μια κρίση πανικού να προκαλέσει έμφραγμα;

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια κρίση πανικού μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα σε άτομο με στεφανιαία νόσο. Η απότομη αύξηση της αδρεναλίνης μπορεί να αυξήσει τις απαιτήσεις της καρδιάς και, ενδεχομένως, να οδηγήσει σε έμφραγμα. Έρευνες υποδεικνύουν επίσης ότι το χρόνιο στρες και το άγχος μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την καρδιαγγειακή υγεία, ιδίως σε άτομα με καρδιαγγειακή νόσο.

Πώς μπορείτε να αποκλείσετε το έμφραγμα στο σπίτι;

Δεν μπορείτε να αποκλείσετε με ασφάλεια ένα έμφραγμα στο σπίτι. Αν εμφανίσετε έντονο πόνο στο στήθος που αρχίζει ξαφνικά και διαρκεί περισσότερο από λίγα λεπτά, ζητήστε ιατρική βοήθεια το συντομότερο δυνατό.

Ποιες άλλες καταστάσεις μπορεί να μοιάζουν με έμφραγμα;

Δεν είναι μόνο η κρίση πανικού που μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα παρόμοια με έμφραγμα. Η καούρα, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή ακόμη και η καταπόνηση των μυών του θώρακα μπορεί να προκαλέσουν πόνο και ενόχληση στο στήθος. Άλλες καταστάσεις με παρόμοια συμπτώματα είναι η πνευμονική εμβολή, η παγκρεατίτιδα και η πνευμονία.

Τι να θυμάστε

Τη στιγμή που αισθάνεστε δυσφορία ή φόβο, μπορεί να είναι δύσκολο να ξεχωρίσετε μια κρίση πανικού από ένα δυνητικά απειλητικό για τη ζωή έμφραγμα. Ωστόσο, συμπτώματα όπως έντονος πόνος στο στήθος ή πόνος που εξαπλώνεται στη γνάθο, στον λαιμό ή στην πλάτη χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Αν δεν είστε βέβαιοι ή φοβάστε ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι σοβαρότερο από κρίση πανικού, μην καθυστερήσετε να ζητήσετε επείγουσα βοήθεια. Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και την αντιμετώπιση λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.