Η μελέτη του Paolo Ghisletta στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης δείχνει ότι η λεκτική ευχέρεια έχει σημαντική σχέση με τη μακροζωία, ενώ υποδηλώνει ότι η χρήση του λεξιλογίου μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη της διάρκειας ζωής. Στην έρευνα συμμετείχαν 516 άτομα, ηλικίας 70 έως 105 ετών, τα οποία παρακολουθήθηκαν για διάστημα έως 18 ετών. Οι ερευνητές εξέτασαν, μεταξύ άλλων, τη γνωστική λειτουργία και την οικονομική ευημερία.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν τους συμμετέχοντες με εννέα γνωστικά τεστ και εντόπισαν σχέση της λεκτικής ευχέρειας με τη μακροχρόνια επιβίωση. Οι λόγοι που εξηγούν αυτή τη σύνδεση δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Η μελέτη επισημαίνει παράλληλα τη σημασία της συνεργασίας των ερευνητών και της προόδου στην ανάλυση δεδομένων.
Η γήρανση αφορά όλους, όμως ορισμένοι άνθρωποι ζουν περισσότερο από όσο αναμενόταν. Παλαιότερες έρευνες έχουν συνδέσει τη μακροζωία με έναν απρόσμενο παράγοντα, τη νοημοσύνη. Πρόκειται, ωστόσο, για σύνθετο χαρακτηριστικό, το οποίο περιλαμβάνει επιμέρους ικανότητες που μπορούν να αξιολογηθούν, από τη μνήμη έως τη μαθηματική λογική.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Κλινική Ψυχολογική Επιστήμη, ο Paolo Ghisletta του Πανεπιστημίου της Γενεύης εξέτασε τη σχέση της μακροζωίας με ένα συγκεκριμένο γνώρισμα: τη λεκτική ευχέρεια. Αυτή αφορά τόσο το εύρος του λεξιλογίου ενός ατόμου όσο και την ικανότητά του να το αξιοποιεί.
Ο Ghisletta αξιοποίησε στοιχεία από τη Μελέτη Γήρανσης του Βερολίνου, η οποία ξεκίνησε τη συλλογή δεδομένων λίγο πριν από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το 1989. Στη μελέτη παρακολουθήθηκαν 516 άνθρωποι, ηλικίας από 70 έως 105 ετών, από την ένταξή τους στην έρευνα μέχρι τον θάνατό τους, για έως και 18 χρόνια σε ορισμένες περιπτώσεις. Καταγράφηκαν παράγοντες όπως η στοματική υγεία, το άγχος και η οικονομική ευημερία, καθώς και η γνωστική λειτουργία. «Πλούσιο και σπάνιο σύνολο δεδομένων» τη χαρακτήρισε ο Ghisletta σε συνέντευξή του.
Στην παρούσα έρευνα, οι επιστήμονες εξέτασαν εννέα διαφορετικά γνωστικά τεστ, προκειμένου να διαπιστώσουν αν κάποιες πτυχές της νοημοσύνης έχουν ισχυρότερη σχέση με τη μακροζωία από άλλες.
Οι δοκιμασίες αξιολόγησαν τέσσερις γνωστικές δεξιότητες: τη λεκτική ευχέρεια, την αντιληπτική ταχύτητα, τη λεκτική γνώση και την επεισοδιακή μνήμη. Η αντιληπτική ταχύτητα δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί κάποιος να συγκρίνει, να σαρώσει ή να αξιολογήσει μοτίβα με οπτικά στοιχεία. Η λεκτική γνώση αφορά το εύρος του λεξιλογίου, ενώ η επεισοδιακή μνήμη αποτυπώνει την ικανότητα ανάκλησης προσωπικών βιωμάτων.
Οι επιμέρους ικανότητες αξιολογήθηκαν με περισσότερες από μία δοκιμασίες. Σε ένα από τα τεστ λεκτικής ευχέρειας, για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες έπρεπε να αναφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερα ζώα σε διάστημα 90 δευτερολέπτων.
Ο Ghisletta και οι συνεργάτες του συγκέντρωσαν στοιχεία για τις διάφορες γνωστικές δεξιότητες, καταγράφοντας τις μεταβολές στην επίδοση των συμμετεχόντων και υπολογίζοντας τον κίνδυνο θανάτου τους σε βάθος χρόνου. Έπειτα δημιούργησαν μοντέλο που συνέδεε τις αλλαγές που παρατηρήθηκαν με τον κίνδυνο θανάτου. Για την ανάλυση χρειάστηκε η συμβολή ερευνητών από πολλά πανεπιστήμια, με ειδίκευση στο κοινό μοντέλο πολυμεταβλητής διαχρονικής επιβίωσης, μια μέθοδο ανάλυσης δεδομένων.
«Σήμερα, έχει γίνει πολύ πιο εύκολο να γίνει αυτό το είδος έρευνας, επειδή υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα δεδομένα. Υπάρχουν περισσότεροι άνθρωποι που είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν. Υπάρχουν καλύτερα εργαλεία», είπε ο Ghisletta.
Με τη χρήση των νεότερων εργαλείων, η ομάδα διαπίστωσε ότι η λεκτική ευχέρεια ήταν το μόνο χαρακτηριστικό που φαινόταν να συνδέεται σημαντικά με τη μακροζωία, χωρίς να είναι ξεκάθαρο τι εξηγεί τη σχέση. Ο Ghisletta ανέφερε ως δημοφιλή θεωρία ότι το σώμα είναι στενά συνδεδεμένο με τις νοητικές, συναισθηματικές και γνωστικές διεργασίες. «Όλοι αυτοί οι τομείς απλώς μειώνονται μαζί, είτε πρόκειται για τη γνωστική λειτουργία, την προσωπικότητα, τα συναισθήματα ή τη βιολογική, ιατρική παρακμή γενικά», είπε.
Όπως εξήγησε ο Ghisletta, με βάση αυτή την προσέγγιση η λεκτική ευχέρεια μπορεί να λειτουργήσει ως δείκτης ευεξίας, επειδή απαιτεί τη σύμπραξη πολλών γνωστικών ικανοτήτων. Σε αυτές ενδέχεται να περιλαμβάνονται η μακροπρόθεσμη μνήμη, το λεξιλόγιο, η αποτελεσματικότητα και η οπτική μνήμη. «Κάνετε κάτι πολύ ενδιαφέρον», είπε, αναφερόμενος στη δοκιμασία της λεκτικής ευχέρειας.
Η έρευνα εξετάζει ερωτήματα που απασχολούσαν τον Ghisletta ήδη από τη μεταδιδακτορική του περίοδο, τη δεκαετία του 1990. Τέτοιου είδους αναλύσεις, όμως, έγιναν εφικτές μόλις τα τελευταία χρόνια. Όπως είπε, αυτή η εργασία αναδεικνύει πόσο σημαντική είναι η συνεργασία μεταξύ εργαστηρίων και τον κάνει να προσβλέπει σε περισσότερες γόνιμες μελέτες στο μέλλον.
Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε την εργασία των Paolo Ghisletta et al. με τίτλο «Verbal Fluency Selectively Predicts Survival in Old and Very Old Age», που δημοσιεύτηκε στο Psychological Science το 2025. DOI: 10.1177/09567976241311923.
Συνοπτικά
- Η μελέτη του Paolo Ghisletta συσχετίζει τη μακροζωία με τη λεκτική ευχέρεια, δείχνοντας ότι η δεξιότητα στη χρήση του λεξιλογίου ενδέχεται να προβλέπει τη διάρκεια ζωής.
- Στην έρευνα, 516 άνθρωποι ηλικίας 70 έως 105 ετών παρακολουθήθηκαν για διάστημα έως 18 ετών, ενώ εξετάστηκαν παράμετροι όπως η γνωστική λειτουργία και η οικονομική ευημερία.
- Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν εννέα γνωστικές δοκιμασίες, αξιολογώντας τη λεκτική ικανότητα, την ταχύτητα αντίληψης, τη λεκτική γνώση και την επεισοδιακή μνήμη.
- Η λεκτική ευχέρεια παρουσίασε ισχυρή συσχέτιση με την επιβίωση σε βάθος χρόνου, χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί οι ακριβείς μηχανισμοί που εξηγούν τη σχέση.
- Η έρευνα υπογραμμίζει πόσο σημαντική είναι η συνεργασία των ερευνητών, καθώς και την πρόοδο στη συγκέντρωση και την ανάλυση δεδομένων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-glossiki-ikanotita-apokalyptei-to-mystiko-tis-makrozoias/2869
