Γρίπη: Αίτια, συμπτώματα, μετάδοση και πρόληψη

Τι είναι η γρίπη

Η γρίπη είναι μεταδοτική λοίμωξη του αναπνευστικού που προκαλείται από ιό και προσβάλλει τη μύτη, τον λαιμό και τους πνεύμονες. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρά και συχνά μοιάζουν με εκείνα του κοινού κρυολογήματος. Συνήθως, όμως, η γρίπη προκαλεί πιο έντονα συμπτώματα που διαρκούν περισσότερο.

Οποιοσδήποτε μπορεί να νοσήσει, αλλά μεγαλύτερο κίνδυνο λοίμωξης διατρέχουν τα παιδιά κάτω των 5 ετών και οι ενήλικες 65 ετών και άνω. Ο κίνδυνος αυξάνεται επίσης σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή χρόνιες παθήσεις, όπως:

• καρδιοπάθεια
• νεφρική νόσος
• διαβήτης τύπου 1 ή 2

Συμπτώματα της γρίπης

Στα αρχικά στάδια, η γρίπη μπορεί να μοιάζει με κοινό κρυολόγημα. Τα πρώτα συμπτώματα ενδέχεται να περιλαμβάνουν:

• πονόλαιμο
• φτέρνισμα
• καταρροή

Καθώς εξελίσσεται η λοίμωξη, τα συμπτώματα συχνά επιδεινώνονται και μπορεί να εμφανιστούν:

• πυρετός
• μυϊκοί πόνοι
• ρίγη
• εφίδρωση
• πονοκέφαλος
• ξηρός βήχας
• ρινική συμφόρηση
• κόπωση
• αδυναμία

Συνήθως, τα συμπτώματα βελτιώνονται με φροντίδα στο σπίτι μέσα σε περίπου μία εβδομάδα. Η ξεκούραση, η κατανάλωση άφθονων υγρών και τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για το κρυολόγημα και τη γρίπη μπορούν να συμβάλουν στην ανακούφισή τους.

Ορισμένοι άνθρωποι έχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών. Ζητήστε ιατρική συμβουλή μόλις υποψιαστείτε γρίπη, αν εσείς ή το παιδί σας ανήκετε σε κάποια από τις παρακάτω ομάδες υψηλού κινδύνου:

• παιδιά κάτω των 2 ετών
• άτομα 65 ετών και άνω
• έγκυες ή άτομα που έχουν γεννήσει πρόσφατα
• άτομα 18 ετών ή μικρότερα που λαμβάνουν ασπιρίνη ή φάρμακα με σαλικυλικά
• άτομα αμερικανικής ινδιάνικης ή καταγωγής από την Αλάσκα
• άτομα με χρόνιες παθήσεις, όπως διαβήτη, άσθμα, καρδιοπάθεια ή HIV
• άτομα που διαμένουν σε οίκο ευγηρίας ή μονάδα φροντίδας

Ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει αντιιικά φάρμακα. Αν ληφθούν μέσα στις πρώτες 48 ώρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, μπορούν να μειώσουν τη διάρκεια και τη σοβαρότητα της γρίπης.

Πιθανές επιπλοκές

Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να εμφανιστεί δευτερογενής λοίμωξη, όπως:

• πνευμονία
• βρογχίτιδα
• ωτίτιδα

Αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν και επιστρέψουν λίγες ημέρες αργότερα, μπορεί να έχει αναπτυχθεί δευτερογενής λοίμωξη. Επικοινωνήστε με γιατρό αν υποψιάζεστε κάτι τέτοιο. Η πνευμονία, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να απειλήσει τη ζωή.

Πώς μεταδίδεται η γρίπη

Η γρίπη μεταδίδεται εύκολα και μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα σε σπίτια, σχολεία, χώρους εργασίας και παρέες. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), ένα άτομο μπορεί να μεταδώσει τον ιό από μία ημέρα πριν εμφανίσει συμπτώματα έως και 5 με 7 ημέρες μετά την έναρξη της νόσου. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μέσα σε 1 έως 4 ημέρες από την έκθεση στον ιό, ενώ η μετάδοση είναι δυνατή προτού κάποιος καταλάβει ότι έχει αρρωστήσει.

Ο ιός μεταδίδεται κυρίως από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων που απελευθερώνονται όταν κάποιος με γρίπη βήχει, φτερνίζεται ή μιλά. Αν τα σταγονίδια φτάσουν στη μύτη ή στο στόμα σας, μπορεί να μολυνθείτε. Η μετάδοση είναι επίσης δυνατή μέσω χειραψίας, αγκαλιάς ή αγγίγματος επιφανειών και αντικειμένων που έχουν μολυνθεί. Αποφύγετε να μοιράζεστε σκεύη και ποτήρια με άλλους, ιδιαίτερα με άτομα που μπορεί να νοσούν.

Τύποι ιών της γρίπης

Υπάρχουν τρεις τύποι ιών γρίπης που προσβάλλουν τον άνθρωπο: οι τύποι Α, Β και C. Υπάρχει και ο τύπος D, ο οποίος δεν προσβάλλει ανθρώπους.

Ο τύπος Α μπορεί να προσβάλει ζώα και ανθρώπους, καθώς ο ιός μπορεί να μεταδοθεί από τα ζώα στους ανθρώπους. Μεταβάλλεται διαρκώς και μπορεί να προκαλέσει ετήσιες επιδημίες γρίπης. Ο τύπος Β μπορεί επίσης να προκαλέσει εποχικές εξάρσεις κατά τους χειμερινούς μήνες. Συνήθως είναι λιγότερο σοβαρός από τον τύπο Α και προκαλεί ηπιότερα συμπτώματα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές. Μεταδίδεται μόνο από άνθρωπο σε άνθρωπο. Διαφορετικά στελέχη προκαλούν τη γρίπη τύπου Α και τύπου Β.

Ο τύπος C προσβάλλει ανθρώπους και ορισμένα ζώα. Προκαλεί ήπια συμπτώματα και λίγες επιπλοκές.

Πώς να προλάβετε τη γρίπη

Το συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι ή η χρήση αντισηπτικού με βάση το αλκοόλ βοηθούν στην προστασία από τον ιό. Αποφύγετε επίσης να αγγίζετε τη μύτη και το στόμα σας με άπλυτα χέρια.

Ο ιός της γρίπης μπορεί να επιβιώσει σε σκληρές επιφάνειες και αντικείμενα έως και 48 ώρες. Ο καθαρισμός των επιφανειών που αγγίζονται συχνά στο σπίτι ή στην εργασία με απολυμαντικά μαντιλάκια ή σπρέι μπορεί να προσφέρει πρόσθετη προστασία. Αν φροντίζετε κάποιον που έχει γρίπη, η χρήση μάσκας μπορεί να σας προστατεύσει. Για να περιορίσετε τη μετάδοση, καλύπτετε τον βήχα και το φτέρνισμα, κατά προτίμηση με τον αγκώνα και όχι με τα χέρια.

Συνιστάται ετήσιος εμβολιασμός κατά της γρίπης για όλους τους ανθρώπους άνω των 6 μηνών. Το εμβόλιο προστατεύει από τα συνηθέστερα στελέχη και, σύμφωνα με το CDC, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο γρίπης κατά 40% έως 60%, χωρίς να είναι 100% αποτελεσματικό. Χορηγείται με ένεση στο χέρι, ενώ υπάρχει και εμβόλιο σε μορφή ρινικού σπρέι για μη έγκυα άτομα ηλικίας 2 έως 49 ετών.

Πώς παρασκευάζεται το εμβόλιο της γρίπης

Ο ιός της γρίπης αλλάζει από χρόνο σε χρόνο. Για την παρασκευή του εμβολίου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθορίζει ποια στελέχη θα περιλαμβάνονται στο εμβόλιο της επόμενης χρονιάς, ώστε να καλύπτονται τα πιο συνηθισμένα. Το εμβόλιο περιέχει είτε αδρανοποιημένη είτε εξασθενημένη μορφή του ιού, η οποία συνδυάζεται με άλλα συστατικά, όπως συντηρητικά και σταθεροποιητές.

Μετά τον εμβολιασμό, το σώμα αρχίζει να παράγει αντισώματα που βοηθούν στην αντιμετώπιση της έκθεσης στον ιό. Χρειάζονται περίπου 2 εβδομάδες για να αναπτυχθούν τα αντισώματα. Γι’ αυτό, όσο νωρίτερα γίνει ο εμβολιασμός, τόσο το καλύτερο.

Μετά το εμβόλιο μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη, όπως χαμηλός πυρετός, πονοκέφαλος ή μυϊκοί πόνοι. Το αντιγριπικό εμβόλιο, όμως, δεν προκαλεί γρίπη. Τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν μέσα σε 24 έως 48 ώρες. Η συχνότερη επιπλοκή είναι ευαισθησία στο σημείο της ένεσης.

Άτομα με αλλεργία στο αυγό μπορούν επίσης να εμβολιαστούν. Για όσους έχουν σοβαρή αλλεργία στο αυγό, το CDC συνιστά ο εμβολιασμός να γίνεται σε ιατρικό περιβάλλον όπου μπορούν να αντιμετωπιστούν αλλεργικές αντιδράσεις. Ορισμένες μορφές του εμβολίου μπορεί να περιέχουν ίχνη πρωτεΐνης αυγού, αλλά η αλλεργική αντίδραση είναι απίθανη.

Τι μπορείτε να κάνετε

• Εμβολιαστείτε κατά της γρίπης για να μειώσετε τον κίνδυνο σοβαρών, δυνητικά απειλητικών για τη ζωή επιπλοκών, όπως η πνευμονία.
• Πλένετε συχνά τα χέρια σας.
• Βήχετε και φτερνίζεστε στον αγκώνα σας.
• Καθαρίζετε τις επιφάνειες που αγγίζονται συχνά στο σπίτι και στην εργασία.

Για συμβουλές σχετικά με την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων ή τη λήψη φαρμάκων, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.