Οξαλοξικό: συμπλήρωμα έδειξε πρώιμα οφέλη για τη «θολούρα» μετά τον καρκίνο

Για ορισμένες γυναίκες που έχουν επιβιώσει από καρκίνο του μαστού, οι επιπτώσεις της θεραπείας μπορεί να διαρκέσουν πολύ μετά το τέλος της. Προβλήματα μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης και επίμονη εξάντληση ενδέχεται να επηρεάζουν την καθημερινότητα για χρόνια. Μικρή κλινική μελέτη ερευνητών του Jonsson Comprehensive Cancer Center του UCLA Health έδωσε πρώιμες ενδείξεις ότι ένα συμπλήρωμα με οξαλοξικό, ένα μόριο που υπάρχει φυσιολογικά στον οργανισμό, μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση αυτών των συμπτωμάτων.

Σε οκτώ εβδομάδες λήψης του συμπληρώματος, οι συμμετέχουσες ανέφεραν βελτίωση στη σκέψη, τη μνήμη, τη συγκέντρωση και την κόπωση. Βελτιώσεις καταγράφηκαν και σε γνωστικές δοκιμασίες που αξιολογούσαν την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και εργασίες που απαιτούν σχεδιασμό, προσοχή και νοητική ευελιξία. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο JCO Oncology Advances. Χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθούν.

«Η γνωστική δυσλειτουργία που σχετίζεται με τον καρκίνο μπορεί να επιμένει πολύ μετά το τέλος της θεραπείας και να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή ζωή ενός ανθρώπου, ωστόσο εξακολουθούμε να έχουμε πολύ λίγες αποτελεσματικές θεραπείες», δήλωσε η δρ Patricia Ganz, πρώτη συγγραφέας της μελέτης και διακεκριμένη καθηγήτρια Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή David Geffen του UCLA και στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Fielding του UCLA.

Γιατί μπορεί να επιμένει η «θολούρα» μετά τη θεραπεία του καρκίνου

Οι γνωστικές δυσκολίες αποτελούν μακροχρόνια ανησυχία για πολλούς ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από καρκίνο του μαστού. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περίπου το 15% έως 25% αντιμετωπίζει επίμονα προβλήματα μνήμης, συγκέντρωσης ή άλλων νοητικών λειτουργιών μετά τη διάγνωση και τη θεραπεία. Τα συμπτώματα περιγράφονται συχνά ως «chemo brain» ή «brain fog» — νοητική θολούρα που αποδίδεται στη χημειοθεραπεία.

Παρά την ονομασία, η χημειοθεραπεία δεν είναι απαραίτητα η μοναδική αιτία. Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο ότι η γνωστική δυσλειτουργία που σχετίζεται με τον καρκίνο μπορεί να προκύψει από διάφορες αλληλεπικαλυπτόμενες διεργασίες. Στους παράγοντες που ενδέχεται να συμβάλλουν περιλαμβάνονται ο ίδιος ο καρκίνος, η χημειοθεραπεία, η ενδοκρινική θεραπεία, η φλεγμονή, οι ορμονικές μεταβολές και άλλες βιολογικές και συμπεριφορικές επιδράσεις.

Καθώς τα αίτια είναι σύνθετα και οι αποτελεσματικές θεραπείες παραμένουν περιορισμένες, οι ερευνητές εξετάζουν τρόπους αντιμετώπισης των υποκείμενων αλλαγών που μπορεί να διαταράσσουν τη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου.

Ένα πεδίο ενδιαφέροντος αφορά τη σχέση ανάμεσα στη φλεγμονή, τη χημεία του εγκεφάλου και την παραγωγή ενέργειας. Η φλεγμονή που συνδέεται με τον καρκίνο και τις θεραπείες του μπορεί να επηρεάσει τη σηματοδότηση του γλουταμινικού, η οποία αποτελεί σημαντικό μέρος της επικοινωνίας μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Ενδέχεται επίσης να διαταράξει τις διεργασίες μέσω των οποίων τα εγκεφαλικά κύτταρα παράγουν και χρησιμοποιούν αποτελεσματικά την ενέργεια. Μαζί, αυτές οι διαταραχές θα μπορούσαν να συμβάλλουν σε δυσκολίες στη σκέψη και σε επίμονη νοητική εξάντληση.

Το οξαλοξικό προσέλκυσε το ενδιαφέρον της ομάδας του UCLA επειδή συμμετέχει τόσο στην παραγωγή κυτταρικής ενέργειας όσο και στη ρύθμιση του γλουταμινικού. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν η πρόσληψη επιπλέον οξαλοξικού μέσω συμπληρώματος θα μπορούσε να μειώσει τα γνωστικά συμπτώματα και την κόπωση σε ανθρώπους που έχουν επιβιώσει από καρκίνο.

Πώς μελετήθηκε το οξαλοξικό για τη νοητική θολούρα και την κόπωση

Η κλινική δοκιμή φάσης II περιέλαβε 18 γυναίκες που είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού πρώιμου σταδίου ένα έως πέντε χρόνια νωρίτερα. Όλες αντιμετώπιζαν σημαντικές γνωστικές δυσκολίες κατά την έναρξη της μελέτης.

Η μέση ηλικία των γυναικών ήταν περίπου 50 έτη. Οι περισσότερες είχαν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία και σχεδόν το 90% συνέχιζε να λαμβάνει ενδοκρινική θεραπεία κατά τη διάρκεια της δοκιμής.

Κάθε συμμετέχουσα κλήθηκε να λαμβάνει 500 mg οξαλοξικού δύο φορές την ημέρα για οκτώ εβδομάδες. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις αλλαγές στα γνωστικά συμπτώματα με ερωτηματολόγια που συμπλήρωναν οι ίδιες οι συμμετέχουσες, καθώς και με τυποποιημένες δοκιμασίες για τη μνήμη, την προσοχή, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και τις εκτελεστικές λειτουργίες. Οι εκτελεστικές λειτουργίες περιλαμβάνουν τις νοητικές δεξιότητες που χρειάζονται για την οργάνωση δραστηριοτήτων, τη διατήρηση της προσοχής, τον σχεδιασμό και τη διαχείριση εργασιών.

Η μελέτη εξέτασε επίσης την κόπωση, τον ύπνο, το άγχος, την κατάθλιψη, τη σωματική υγεία και την ψυχική ευεξία. Καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας, η ομάδα παρακολουθούσε τις συμμετέχουσες για πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Βελτίωση στις βαθμολογίες της νοητικής θολούρας μετά από οκτώ εβδομάδες

Από τις 18 γυναίκες που εντάχθηκαν στη μελέτη, οι 16 ολοκλήρωσαν και τις οκτώ εβδομάδες λήψης του συμπληρώματος. Όλες όσες ολοκλήρωσαν τη θεραπεία ανέφεραν σημαντική βελτίωση στα γνωστικά συμπτώματά τους.

Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αλλαγή στην κύρια μέτρηση της μελέτης, η οποία αξιολογούσε την υποκειμενική γνωστική δυσλειτουργία. Πριν από τη θεραπεία, η μέση βαθμολογία των συμμετεχουσών ήταν 29,1. Μετά από οκτώ εβδομάδες είχε ανέλθει σε 55,5, επίπεδο που κατατάσσει την ομάδα στο εύρος του φυσιολογικού και όχι της γνωστικής δυσλειτουργίας.

Ενδείξεις βελτίωσης ήταν ήδη ορατές στις τέσσερις εβδομάδες, ενώ τα οφέλη που ανέφεραν οι συμμετέχουσες γενικά γίνονταν πιο έντονα όσο συνεχιζόταν η λήψη του συμπληρώματος.

Τα αποτελέσματα δεν περιορίστηκαν στη μνήμη και τη συγκέντρωση. Οι συμμετέχουσες ανέφεραν σημαντικά λιγότερη κόπωση, συμπεριλαμβανομένης της νοητικής εξάντλησης που μπορεί να δυσκολεύει τις καθημερινές δραστηριότητες. Περιέγραψαν επίσης ουσιαστική βελτίωση στη σωματική λειτουργικότητά τους.

Επιπλέον, οι τυποποιημένες γνωστικές δοκιμασίες έδειξαν βελτίωση στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και στις εκτελεστικές λειτουργίες. Αυτό υποδηλώνει ότι ορισμένες πτυχές της νοητικής επίδοσης μπορεί να βελτιώθηκαν παράλληλα με την αντίληψη των συμμετεχουσών για τα συμπτώματά τους.

Ωστόσο, οι επιστήμονες τόνισαν ότι τα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά, καθώς στη δοκιμή συμμετείχαν λίγες γυναίκες.

Ενθαρρυντικά ευρήματα, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα

Το οξαλοξικό ήταν γενικά καλά ανεκτό κατά τη διάρκεια της οκτάβδομης μελέτης. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες αφορούσαν το πεπτικό σύστημα και περιλάμβαναν δυσπεψία, φούσκωμα, δυσκοιλιότητα, διάρροια και ναυτία.

Δύο γυναίκες διέκοψαν τη λήψη του συμπληρώματος λόγω γαστρεντερικών συμπτωμάτων. Δεν καταγράφηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Παρά τις ενθαρρυντικές βελτιώσεις, οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι δεν μπορούν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητα του συμπληρώματος. Η δοκιμή ήταν μικρή και δεν περιλάμβανε ομάδα εικονικού φαρμάκου ή άλλη ομάδα σύγκρισης. Χωρίς τέτοια σύγκριση, δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί αν οι βελτιώσεις οφείλονταν στο ίδιο το οξαλοξικό.

«Αυτά τα πρώιμα ευρήματα αποτελούν ισχυρό λόγο να συνεχίσουμε να μελετάμε το οξαλοξικό ως πιθανή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των γνωστικών προβλημάτων μετά τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού», δήλωσε η Ganz.

Μεγαλύτερη κλινική δοκιμή θα εξετάσει τα οφέλη του συμπληρώματος

Για να αξιοποιήσουν τα αρχικά ευρήματα, οι ερευνητές του UCLA προετοίμαζαν μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική δοκιμή φάσης II, στην οποία θα συμμετείχαν γυναίκες που έχουν επιβιώσει από καρκίνο του μαστού και αντιμετωπίζουν γνωστική δυσλειτουργία σχετιζόμενη με τον καρκίνο. Η έναρξη της ένταξης συμμετεχουσών αναμενόταν στα τέλη του 2026.

Συγκρίνοντας το οξαλοξικό με ένα εικονικό φάρμακο, οι ερευνητές ελπίζουν να διαπιστώσουν αν το συμπλήρωμα προσφέρει μετρήσιμα οφέλη πέρα από εκείνα που μπορεί να εμφανιστούν χωρίς ενεργή θεραπεία.

Οι ερευνητές διεξάγουν επίσης προκλινική έρευνα σε ποντίκια, ώστε να κατανοήσουν καλύτερα πώς επηρεάζει το οξαλοξικό τον οργανισμό και τον εγκέφαλο. Τα πειράματα περιλαμβάνουν μελέτη ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, η οποία εξετάζει αν το μόριο έχει παρόμοια αποτελέσματα στα ζώα, όπως βελτίωση της κόπωσης και της σωματικής λειτουργικότητας.

Η έρευνα έλαβε μερική χρηματοδότηση από το Breast Cancer Research Foundation και το National Cancer Institute.

Συγγραφείς της μελέτης, μαζί με την Ganz, ήταν οι Kathleen Van Dyk, PhD, Catherine M. Crespi, PhD, Laura Petersen, MS, Mina Sedrak, MD, MS και Julienne Bower, PhD, οι οποίοι συνδέονται όλοι με το UCLA.

Η χρήση συμπληρωμάτων και οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό.