Στάση σώματος: Τι είναι και πώς να τη βελτιώσετε χωρίς υπερβολικό άγχος

Η στάση σώματος είναι ο φυσικός τρόπος με τον οποίο κρατάτε το σώμα σας, είτε κάθεστε ή στέκεστε ακίνητοι είτε κινείστε. Συχνά ρυθμίζεται αυτόματα, αλλά η περιστασιακή προσοχή στη θέση του σώματος μπορεί να βοηθήσει στην υποστήριξη της σπονδυλικής στήλης. Η στάση είναι διαφορετική για κάθε άνθρωπο.

Τι είναι η στάση σώματος

Το μυοσκελετικό σύστημα διατηρεί τη στάση του σώματος. Οι μύες, οι σύνδεσμοι και οι τένοντες συνεργάζονται με τις αρθρώσεις για να ελέγχουν τη θέση του σώματος και να σας κρατούν σταθερούς και άνετους. Έτσι μπορείτε, για παράδειγμα, να παραμένετε καθισμένοι χωρίς να γλιστράτε από την καρέκλα.

Οι αλλαγές στη στάση επιτρέπουν επίσης την κίνηση. Αν το σώμα δεν μπορούσε να αλλάξει θέση, θα μένατε ακίνητοι όπως μια κούκλα. Ακόμη και το σκύψιμο για να σηκώσετε ένα αντικείμενο από το πάτωμα θα ήταν πολύ δυσκολότερο.

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές στάσης:

• Στατική στάση: Είναι η θέση του σώματος όταν δεν κινείστε, είτε στέκεστε, είτε κάθεστε είτε ξαπλώνετε, ακόμη και όταν κοιμάστε. Όταν κάποιος σας λέει να καθίσετε ίσια και να μην καμπουριάζετε, σας ζητά να διορθώσετε τη στατική σας στάση.
• Δυναμική στάση: Είναι ο τρόπος με τον οποίο διατηρείτε τη σταθερότητα του σώματος ενώ κινείστε. Το σώμα προσαρμόζεται συνεχώς, ακόμη κι όταν δεν το σκέφτεστε, καθώς τρέχετε, τεντώνεστε για να φτάσετε κάτι ή ανεβαίνετε και κατεβαίνετε σκάλες. Όσοι προσέχουν τη θέση του σώματός τους όταν αθλούνται ή κάνουν γιόγκα εστιάζουν στη δυναμική στάση.

Ποια θεωρείται σωστή στάση σώματος

Δεν υπάρχει μία τέλεια ή ατελής στάση που να ισχύει για όλους. Κάθε σώμα είναι διαφορετικό, επομένως δεν χρειάζεται να αγχώνεστε προσπαθώντας να διατηρείτε την ίδια «τέλεια» στάση όλη την ώρα. Ορισμένες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι αντιλήψεις για την «κακή» στάση σχετίζονται περισσότερο με την αυτοεκτίμηση και με το αν κάποιος πιστεύει ότι δείχνει καλά, παρά με την υγεία ή την πρόληψη του πόνου. Είναι χρήσιμο να προσέχετε πώς κάθεστε και κινείστε, χωρίς όμως να το σκέφτεστε διαρκώς.

Ένας γενικός τρόπος να υποστηρίζετε το σώμα σας είναι να διατηρείτε τις φυσικές καμπύλες της σπονδυλικής στήλης. Η σπονδυλική στήλη έχει τρεις καμπύλες: στον αυχένα, στο μέσο της πλάτης και στη μέση. Μαζί σχηματίζουν ένα απαλό σχήμα S. Η στάση σας δεν θα πρέπει να προσθέτει υπερβολική κάμψη σε κάποιο τμήμα της σπονδυλικής στήλης.

Ορισμένες απλές οδηγίες μπορούν να βοηθήσουν:

• Κρατήστε το κεφάλι πάνω από τους ώμους. Μην τεντώνετε τον αυχένα προς τα πίσω και μην αφήνετε το κεφάλι να γέρνει βαριά μπροστά.
• Κρατήστε τους ώμους πάνω από τους γοφούς. Φανταστείτε μια νοητή γραμμή από τους γοφούς έως τους ώμους και προσπαθήστε να την κρατάτε όσο γίνεται πιο ευθεία. Το καμπούριασμα προς τα εμπρός ή προς τα πίσω την αποκλίνει από το κέντρο. Όταν κάθεστε, επιδιώξτε η πλάτη και οι γοφοί να σχηματίζουν γωνία περίπου 90 μοιρών.

Η καλή στάση μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή συνηθισμένων ενοχλήσεων στην πλάτη, στον αυχένα και στους ώμους. Η ασφαλής δυναμική στάση, ιδιαίτερα κατά την άσκηση ή άλλη σωματική δραστηριότητα, μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη αθλητικών τραυματισμών.

Η διατήρηση μιας υγιούς στάσης μπορεί επίσης να περιορίσει τη φθορά των αρθρώσεων, ιδίως της σπονδυλικής στήλης. Δεν μπορεί να αποτρέψει πλήρως προβλήματα όπως η αρθρίτιδα, αλλά μπορεί να μειώσει την καταπόνηση των αρθρώσεων.

Πρακτικοί τρόποι για να υποστηρίζετε τη στάση σας

Η συνεχής παρακολούθηση της στάσης μπορεί να σας κάνει να πιστεύετε ότι κάθεστε ή στέκεστε λάθος, ακόμη κι όταν δεν συμβαίνει αυτό. Μπορείτε να φροντίζετε τη στάση σας χωρίς να ανησυχείτε διαρκώς για τη θέση της σπονδυλικής σας στήλης:

• Κάντε σύντομους ελέγχους. Παρατηρείτε τη στάση σας πού και πού, αντί να την ελέγχετε συνεχώς. Αν νιώσετε δυσκαμψία ή πόνο, αφιερώστε λίγο χρόνο για να τεντωθείτε και να αλλάξετε θέση πριν συνεχίσετε.
• Ενεργοποιήστε τους μυς του κορμού. Ένα ήπιο σφίξιμο των μυών στην κοιλιά και γύρω από αυτήν μπορεί να βοηθήσει στη φυσική ευθυγράμμιση της στάσης και της σπονδυλικής στήλης. Δεν χρειάζεται να το κάνετε συνέχεια. Η εκπνοή καθώς σηκώνετε κάτι είναι ένας ακόμη τρόπος ενεργοποίησης του κορμού και μείωσης της καταπόνησης της σπονδυλικής στήλης.
• Φοράτε άνετα παπούτσια που εφαρμόζουν σωστά. Ορισμένα παπούτσια μπορεί να αναγκάζουν τα πέλματα και τους αστραγάλους να βρίσκονται σε αφύσικη θέση, επηρεάζοντας τη στάση. Βεβαιωθείτε ότι δεν σας σφίγγουν και ότι δεν δυσκολεύουν την ορθοστασία ή την κίνηση.
• Ακολουθείτε ένα πρόγραμμα διατροφής και άσκησης κατάλληλο για εσάς. Η σωματική δραστηριότητα και η υγιεινή διατροφή μπορούν να ενδυναμώσουν τους μυς, τα οστά και συνολικά το σώμα.

Συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με τη στάση

Η στάση που δεν είναι ιδανική δεν αποτελεί από μόνη της πάθηση ή νόσο και δεν προκαλεί πάντα συμπτώματα. Πόνος στην πλάτη, πονοκέφαλος ή δυσκαμψία είναι συνηθισμένα όταν μένετε για πολλή ώρα στην ίδια θέση χωρίς να κινείστε. Η βελτίωση της στάσης και η τακτική κίνηση μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη ορισμένων ενοχλήσεων, αλλά η στάση δεν είναι πάντα η αιτία τους.

Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ενοχές επειδή δεν έχουν «τέλεια» στάση. Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι η στάση ενδέχεται να μην προκαλεί άμεσα πόνο στον βαθμό που πιστεύεται συχνά. Πιθανότατα είναι ένας μόνο από τους παράγοντες που συμβάλλουν στον πόνο και σε άλλα συμπτώματα. Η έλλειψη διατάσεων και σωματικής δραστηριότητας μπορεί επίσης να παίζει ρόλο, ενδεχομένως μεγαλύτερο από τη στάση από μόνη της.

Η στάση μπορεί να σχετίζεται με πόνο στην πλάτη και πονοκεφάλους, ιδίως όταν παραμένετε ακίνητοι για πολλή ώρα. Μπορεί επίσης να επηρεάζει:

• τη συνολική ευλυγισία,
• το εύρος κίνησης, δηλαδή πόσο μακριά ή άνετα μπορείτε να κινηθείτε.

Αν ο πόνος δεν υποχωρήσει από μόνος του μέσα σε λίγες εβδομάδες, απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας. Κάθε νέος πόνος χρειάζεται αξιολόγηση, ιδίως αν επιμένει ή επιδεινώνεται, ακόμη κι αν δεν οφείλεται άμεσα στη στάση σας.

Πότε να ζητήσετε ιατρική συμβουλή

Είναι χρήσιμο να έχετε επίγνωση της στάσης σας μέσα στην ημέρα, ιδιαίτερα αν εργάζεστε πολλές ώρες σε γραφείο ή στέκεστε όρθιοι. Κάντε διαλείμματα, τεντωθείτε και αλλάζετε θέση. Αν έχετε πόνο στον αυχένα, στους ώμους ή στην πλάτη, ο γιατρός σας μπορεί να αξιολογήσει τα συμπτώματα και να σας βοηθήσει να κατανοήσετε την αιτία και τους τρόπους ανακούφισης. Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.