Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση: Μπορεί να γίνει επικίνδυνη; Συμπτώματα και επιπλοκές

Η περιστασιακή παλινδρόμηση οξέος συνήθως δεν είναι απειλητική για τη ζωή. Όταν όμως εμφανίζεται συχνά και δεν αντιμετωπίζεται, μπορεί να πρόκειται για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ), η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρότερες επιπλοκές.

Πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν ήπια παλινδρόμηση πού και πού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο κίνδυνος επιπλοκών είναι γενικά μικρός. Η ΓΟΠΝ από μόνη της δεν είναι απειλητική για τη ζωή, αλλά χωρίς θεραπεία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας.

Είναι περιστασιακή παλινδρόμηση ή ΓΟΠΝ;

Η ήπια ή περιστασιακή παλινδρόμηση συνήθως δεν προκαλεί ανησυχία. Μπορεί να δημιουργεί προσωρινή ενόχληση, αλλά δεν συνδέεται με σημαντικούς κινδύνους για την υγεία. Η συχνή παλινδρόμηση, ωστόσο, μπορεί να οφείλεται σε ΓΟΠΝ και να συνοδεύεται από πρόσθετα συμπτώματα ή επιπλοκές.

Τα συνηθισμένα συμπτώματα της ΓΟΠΝ περιλαμβάνουν:

• καούρα περισσότερες από δύο φορές την εβδομάδα
• αναγωγή οξέος ή τροφής προς τον λαιμό
• πονόλαιμο
• κακοσμία του στόματος
• πόνο στο στήθος
• βήχα
• δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία)
• δυσπεψία
• ναυτία

Πότε είναι επείγουσα η παλινδρόμηση;

Ένα επεισόδιο παλινδρόμησης συνήθως δεν αποτελεί επείγον περιστατικό. Ωστόσο, ορισμένες επείγουσες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.

Αναζητήστε άμεσα επείγουσα ιατρική φροντίδα αν τα συμπτώματα ενδέχεται να υποδηλώνουν έμφραγμα, σοβαρή αλλεργική αντίδραση ή απόφραξη. Μπορεί να περιλαμβάνουν:

• δυσκολία στην αναπνοή ή αίσθημα ότι σφίγγει ο λαιμός
• δύσπνοια
• πίεση ή σφίξιμο στο στήθος
• πόνο στο στήθος που αντανακλά στον ώμο, την πλάτη ή το χέρι
• απώλεια συνείδησης

Ποιες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει η ΓΟΠΝ;

Αν δεν αντιμετωπιστεί ή δεν ελεγχθεί, η ΓΟΠΝ μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές. Ορισμένες μπορεί να είναι σοβαρές, ιδιαίτερα όταν παραμένουν χωρίς θεραπεία. Μια επιπλοκή της ΓΟΠΝ μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης άλλων προβλημάτων.

Οισοφαγίτιδα

Η συχνή παλινδρόμηση οξέος μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή στον οισοφάγο, η οποία ονομάζεται οισοφαγίτιδα. Μπορεί να δυσκολεύει ή να κάνει επώδυνη την κατάποση. Άλλα συμπτώματα είναι ο πονόλαιμος, η βραχνάδα και η καούρα.

Η χρόνια οισοφαγίτιδα που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για:

• έλκη στον οισοφάγο
• στενώσεις του οισοφάγου
• καρκίνο του οισοφάγου

Έλκη του οισοφάγου

Το γαστρικό οξύ μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο τοίχωμα του οισοφάγου και να δημιουργήσει ένα επώδυνο, ανοιχτό έλκος. Αυτός ο τύπος πεπτικού έλκους ονομάζεται οισοφαγικό έλκος.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• αίσθημα καύσου στο στήθος
• δυσπεψία
• πόνο κατά την κατάποση
• ναυτία
• καούρα
• μαύρα κόπρανα ή κόπρανα με όψη πίσσας

Δεν εμφανίζουν συμπτώματα όλοι όσοι έχουν οισοφαγικό έλκος. Αν δεν αντιμετωπιστεί, το έλκος μπορεί να προκαλέσει σοβαρότερες επιπλοκές, όπως διάτρηση του οισοφάγου (τρύπα στο τοίχωμά του) ή αιμορραγία.

Στένωση του οισοφάγου

Με την πάροδο του χρόνου, η φλεγμονή που προκαλεί η ΓΟΠΝ μπορεί να οδηγήσει σε ουλές ή μη φυσιολογική ανάπτυξη ιστού. Αυτό μπορεί να στενέψει τον οισοφάγο.

Ανάλογα με τη θέση της στένωσης, η κατάποση μπορεί να είναι δύσκολη ή επώδυνη, ενώ η αναπνοή μπορεί να δίνει την αίσθηση ότι περιορίζεται. Στερεές ή πυκνές τροφές ενδέχεται να σφηνώσουν στον οισοφάγο, αυξάνοντας τον κίνδυνο πνιγμού.

Η στένωση μπορεί επίσης να δυσκολέψει τη διέλευση τροφής και υγρών προς το στομάχι και να προκαλέσει απόφραξη. Αν η κατάποση παραμένει δύσκολη, υπάρχει κίνδυνος υποσιτισμού και αφυδάτωσης.

Πνευμονία από εισρόφηση

Το γαστρικό οξύ που ανεβαίνει προς τον λαιμό ή το στόμα μπορεί να εισπνευστεί και να φτάσει στους πνεύμονες, προκαλώντας πνευμονία από εισρόφηση. Πρόκειται για λοίμωξη των πνευμόνων που μπορεί να προκαλέσει:

• πυρετό
• έντονο βήχα
• πόνο στο στήθος
• δύσπνοια
• συριγμό στην αναπνοή
• κόπωση
• κυανή χροιά του δέρματος

Η πνευμονία από εισρόφηση μπορεί να γίνει σοβαρή ή ακόμη και θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί. Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει αντιβιοτικά. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία και υποστήριξη της αναπνοής.

Οισοφάγος Barrett

Η συνεχής βλάβη του οισοφάγου από το γαστρικό οξύ μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στα κύτταρα που επενδύουν το εσωτερικό του. Στον οισοφάγο Barrett, τα πλακώδη κύτταρα του κατώτερου οισοφάγου αντικαθίστανται από αδενικά κύτταρα, παρόμοια με εκείνα που επενδύουν το έντερο.

Ο οισοφάγος Barrett εμφανίζεται στο 10% έως 15% των ατόμων με ΓΟΠΝ. Η παχυσαρκία και το κάπνισμα είναι άλλοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο. Υπάρχει επίσης μικρός κίνδυνος τα αδενικά κύτταρα να γίνουν καρκινικά και να προκαλέσουν καρκίνο του οισοφάγου.

Καρκίνος του οισοφάγου

Τα άτομα με ΓΟΠΝ έχουν αυξημένο κίνδυνο αδενοκαρκινώματος του οισοφάγου, ενός τύπου καρκίνου που επηρεάζει το κατώτερο τμήμα του. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• δυσκολία στην κατάποση
• απώλεια βάρους
• πόνο στο στήθος
• βήχα
• έντονη δυσπεψία
• έντονη καούρα

Ο καρκίνος του οισοφάγου συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Συνήθως τα συμπτώματα γίνονται αντιληπτά όταν η νόσος έχει προχωρήσει.

Πέρα από τη ΓΟΠΝ, παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του οισοφάγου είναι:

• το ανδρικό φύλο
• η ηλικία άνω των 55 ετών
• η χρήση προϊόντων καπνού
• η τακτική κατανάλωση αλκοόλ
• το υπερβάλλον βάρος ή η παχυσαρκία

Πώς να μειώσετε την παλινδρόμηση και τον κίνδυνο επιπλοκών

Ορισμένες αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της παλινδρόμησης και στην πρόληψη επιπλοκών:

• Αποφύγετε τροφές που πυροδοτούν συμπτώματα: Τα λιπαρά, όξινα και πικάντικα φαγητά είναι πιθανότερο να προκαλέσουν παλινδρόμηση. Άλλα τρόφιμα που μπορεί να την πυροδοτήσουν είναι η μέντα, η σάλτσα ντομάτας, το σκόρδο, τα κρεμμύδια, τα εσπεριδοειδή και η μαύρη σοκολάτα.
• Αλλάξτε τις διατροφικές σας συνήθειες: Αποφύγετε να τρώτε τις τελευταίες 2 έως 3 ώρες πριν ξαπλώσετε ή κοιμηθείτε, ώστε να έχει χρόνο το στομάχι να χωνέψει. Μικρότερες μερίδες και αργό μάσημα μπορεί επίσης να βοηθήσουν.
• Χάστε βάρος, αν έχετε υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία: Το επιπλέον βάρος γύρω από την κοιλιά μπορεί να πιέζει το στομάχι προς τα πάνω και να διευκολύνει την άνοδο του οξέος στον οισοφάγο.
• Περιορίστε το αλκοόλ και την καφεΐνη: Και τα δύο μπορεί να επιδεινώσουν την παλινδρόμηση.
• Διακόψτε το κάπνισμα, αν καπνίζετε: Το κάπνισμα δυσκολεύει τη σωστή σύγκλειση του σφιγκτήρα που χωρίζει τον οισοφάγο από το στομάχι, αφού η τροφή περάσει στο στομάχι.
• Κοιμηθείτε με το πάνω μέρος του σώματος ανασηκωμένο: Αν έχετε παλινδρόμηση ή καούρα τη νύχτα, μπορείτε να εξετάσετε τη χρήση ειδικού μαξιλαριού-σφήνας για άτομα με ΓΟΠΝ.
• Φορέστε πιο άνετα ρούχα: Τα στενά παντελόνια μπορεί να ασκούν επιπλέον πίεση στην κοιλιά και να ωθούν το περιεχόμενο του στομάχου προς τα πάνω.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό

Αν έχετε συμπτώματα ΓΟΠΝ περισσότερες από δύο φορές την εβδομάδα, ακόμη και αν είναι ήπια, απευθυνθείτε σε γιατρό. Μπορεί να σας συνταγογραφήσει φάρμακα που μειώνουν τα συμπτώματα και τον κίνδυνο επιπλοκών.

Συμβουλευτείτε επίσης τον γιατρό σας αν παίρνετε τακτικά αντιόξινα ή φάρμακα για την καούρα χωρίς συνταγή. Αυτά μπορούν να εξουδετερώσουν το γαστρικό οξύ, αλλά δεν θεραπεύουν τη φλεγμονή στον οισοφάγο. Η υπερβολική χρήση τους μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Προορίζονται για χρήση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια διακοπή.

Η περιστασιακή παλινδρόμηση συνήθως δεν συνδέεται με σοβαρές ή μακροχρόνιες επιπλοκές. Αν όμως εμφανίζεται συχνά και παραμένει χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα όπως η οισοφαγίτιδα, ενώ συνδέεται και με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του οισοφάγου. Η αντιμετώπιση της παλινδρόμησης μπορεί να μειώσει την πιθανότητα σοβαρών ή απειλητικών για τη ζωή επιπλοκών. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.