Παλινδρόμηση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συμβαίνει όταν περιεχόμενο του στομάχου ανεβαίνει προς τον οισοφάγο, τον σωλήνα που μεταφέρει την τροφή από το στόμα στο στομάχι. Στο κάτω άκρο του υπάρχει ένας μυς που λειτουργεί σαν βαλβίδα. Αν δεν κλείνει σωστά ή χαλαρώνει όταν δεν πρέπει, επιτρέπει στο περιεχόμενο του στομάχου να επιστρέψει προς τα πάνω. Αυτό μπορεί να ερεθίσει τον οισοφάγο και να προκαλέσει καούρα ή ξινή γεύση στο στόμα.

Η περιστασιακή παλινδρόμηση είναι συχνή, για παράδειγμα μετά από μεγάλο γεύμα ή αν ξαπλώσεις πολύ σύντομα αφού φας. Όταν όμως προκαλεί επαναλαμβανόμενα συμπτώματα ή βλάβη στον οισοφάγο, μπορεί να πρόκειται για γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο. Πρόκειται για χρόνια, δηλαδή μακροχρόνια, κατάσταση. Οι περισσότεροι μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματα με αλλαγές στις συνήθειες και φάρμακα, ενώ σπάνια χρειάζεται επέμβαση. Χωρίς αντιμετώπιση, μπορεί με τον χρόνο να εμφανιστούν φλεγμονή, ουλές ή άλλες αλλοιώσεις στον οισοφάγο.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος είναι χρόνια κατάσταση, αλλά οι περισσότεροι μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματα με αλλαγές στις συνήθειες και φάρμακα. Τα συμπτώματα μπορεί να επιστρέψουν μετά τη διακοπή της αγωγής και ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται μακροχρόνια θεραπεία. Σπάνια απαιτείται επέμβαση.

Συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης

Τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι η καούρα και οι αναγωγές. Μπορεί όμως να υπάρχει παλινδρόμηση και χωρίς καούρα.

• Καούρα Αίσθημα καψίματος στο κέντρο του στήθους ή στον λαιμό.
• Αναγωγές Οξύ ή τροφή επιστρέφει προς το στόμα, αφήνοντας συχνά δυσάρεστη ξινή γεύση.
• Ξηρός βήχας Βήχας που μπορεί να επανέρχεται.
• Βραχνάδα Αλλαγή στη φωνή, που ακούγεται βραχνή.
• Δυσκολία στην κατάποση Μπορεί να δυσκολεύεσαι να καταπιείς.
• Κακοσμία στόματος
• Φούσκωμα
• Ναυτία Αίσθημα ότι θέλεις να κάνεις εμετό.
• Επίμονος λόξιγκας Λόξιγκας που επανέρχεται.
• Συμπτώματα σαν άσθμα

Τα συμπτώματα συχνά χειροτερεύουν μετά το φαγητό, όταν ξαπλώνεις ή όταν σκύβεις.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και παράγοντες κινδύνου

Η παλινδρόμηση μπορεί να εμφανιστεί όταν ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας, ο μυς στο κάτω άκρο του οισοφάγου, εξασθενεί ή χαλαρώνει σε ακατάλληλη στιγμή. Έτσι, το περιεχόμενο του στομάχου επιστρέφει στον οισοφάγο. Συχνά δεν υπάρχει προφανής λόγος για την περιστασιακή καούρα. Ορισμένα τρόφιμα, ποτά και φάρμακα μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο καφές, η ντομάτα, το αλκοόλ, η σοκολάτα, τα λιπαρά ή πικάντικα φαγητά και ορισμένα αντιφλεγμονώδη παυσίπονα. Το στρες και το άγχος μπορούν επίσης να τα επιβαρύνουν.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.
• Εγκυμοσύνη.
• Κάπνισμα ή έκθεση σε παθητικό κάπνισμα.
• Διαφραγματοκήλη, δηλαδή μετακίνηση μέρους του στομάχου προς τον θώρακα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου αξιολογεί τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό σου. Αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή δεν βελτιώνονται με αλλαγές στις συνήθειες και φάρμακα, μπορεί να χρειαστούν εξετάσεις.

• Γαστροσκόπηση: εξέταση του οισοφάγου και του στομάχου με λεπτό σωλήνα που διαθέτει κάμερα.
• Βιοψία: έλεγχος μικρού δείγματος ιστού.
• Μέτρηση του pH του οισοφάγου: καταγράφει πόσο συχνά επιστρέφει οξύ και πόσο παραμένει εκεί.
• Μανομετρία οισοφάγου: ελέγχει πόσο καλά ο οισοφάγος μετακινεί την τροφή κατά την κατάποση.
• Διαρρινική οισοφαγοσκόπηση: έλεγχος για βλάβες με λεπτό σωλήνα και κάμερα που περνά από τη μύτη.
• Έλεγχος για βακτήρια στο στομάχι που μπορεί να προκαλούν καούρα.

Θεραπεία γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης

Οι περισσότεροι μπορούν να ελέγξουν την παλινδρόμηση με αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες και φάρμακα. Ο γιατρός σου επιλέγει την κατάλληλη αντιμετώπιση ανάλογα με τα συμπτώματα και την ανταπόκρισή σου. Τα αντιόξινα και τα αλγινικά προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, αλλά δεν θεραπεύουν το πρόβλημα και δεν προορίζονται για τακτική μακροχρόνια χρήση. Μην αλλάζεις ή διακόπτεις συνταγογραφημένη αγωγή χωρίς να μιλήσεις πρώτα με τον γιατρό σου.

• Αλλαγές στις συνήθειεςΜικρότερα γεύματα, αποφυγή προσωπικών διατροφικών ερεθισμάτων και απώλεια βάρους, αν χρειάζεται, μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα.
• Αντιόξινα και αλγινικάΜπορούν να ανακουφίσουν προσωρινά τα συμπτώματα. Ζήτησε καθοδήγηση από γιατρό ή φαρμακοποιό για την κατάλληλη επιλογή.
• Αναστολείς αντλίας πρωτονίωνΜειώνουν την ποσότητα οξέος που παράγει το στομάχι. Ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει ομεπραζόλη ή λανσοπραζόλη.
• Ανταγωνιστές υποδοχέων Η2Αν ο αναστολέας αντλίας πρωτονίων δεν βοηθά, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αυτή την κατηγορία, όπως τη φαμοτιδίνη.
• Χειρουργική αντιμετώπισηΣε σοβαρά συμπτώματα ή όταν τα φάρμακα δεν βοηθούν, μπορεί να εξεταστεί επέμβαση στο στομάχι ή στον οισοφάγο για να περιοριστεί η παλινδρόμηση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Προτίμησε μικρότερα και συχνότερα γεύματα.
• Απόφυγε τρόφιμα και ποτά που παρατηρείς ότι επιδεινώνουν τα συμπτώματά σου.
• Μην τρως μέσα στις 3 ή 4 ώρες πριν από τον ύπνο.
• Προσπάθησε να χάσεις βάρος αν έχεις υπερβάλλον βάρος.
• Ανασήκωσε το πάνω μέρος του κρεβατιού περίπου 10 έως 20 εκατοστά, ώστε το στήθος και το κεφάλι να βρίσκονται ψηλότερα από τη μέση.
• Μη χρησιμοποιείς επιπλέον μαξιλάρια για τον ίδιο σκοπό, γιατί μπορεί να αυξήσουν την πίεση στην κοιλιά και να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.
• Μπορεί να βοηθήσει να κοιμάσαι στην αριστερή πλευρά.
• Απόφυγε ρούχα που σε σφίγγουν στη μέση.
• Μην καπνίζεις και απόφυγε την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
• Βρες τρόπους να χαλαρώνεις.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Ορισμένες καθημερινές αλλαγές μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων της παλινδρόμησης.

• Διατήρησε υγιές βάρος.
• Προτίμησε μικρότερα γεύματα και απόφυγε το φαγητό κοντά στην ώρα του ύπνου.
• Απόφυγε το αλκοόλ και όσα τρόφιμα πυροδοτούν τα συμπτώματά σου.
• Φόρεσε άνετα ρούχα που δεν πιέζουν την κοιλιά.
• Δοκίμασε να κοιμάσαι στην αριστερή πλευρά ή με ανασηκωμένο το πάνω μέρος του κρεβατιού.

Επιπλοκές γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης

• Οισοφαγίτιδα, δηλαδή φλεγμονή στον οισοφάγο.
• Δημιουργία ουλών στον οισοφάγο.
• Οισοφάγος Barrett, δηλαδή αλλοιώσεις στον ιστό που καλύπτει το εσωτερικό του οισοφάγου.
• Επιδείνωση του άσθματος.
• Χρόνιος βήχας ή βραχνάδα.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν έχεις καούρα τις περισσότερες ημέρες.
• Αν οι αλλαγές στις συνήθειες και τα φάρμακα για την καούρα δεν βοηθούν.
• Αν αισθάνεσαι ότι η τροφή κολλάει στον λαιμό ή δυσκολεύεσαι να καταπιείς.
• Αν κάνεις συχνά εμετούς ή χάνεις βάρος χωρίς προφανή λόγο.
• Αν τα συμπτώματα χειροτερεύουν.
• Αν τα συμπτώματα επιστρέψουν μετά τη διακοπή της συνταγογραφημένης θεραπείας.

Ποιος γιατρός: Γαστρεντερολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση