Πρόσφατη έρευνα έφερε στο φως διεθνές κύκλωμα εμπορίας οργάνων στην Κένυα, το οποίο εκμεταλλεύεται νεαρούς άνδρες, όπως τον 22χρονο Άμον Κιπρούτο Μέλυ, που πωλούν τα νεφρά τους προσδοκώντας μια καλύτερη ζωή. Συχνά, οι δωρητές αμείβονται με λιγότερα χρήματα από όσα τους είχαν υποσχεθεί, ενώ μετά τις επεμβάσεις εμφανίζουν σοβαρές επιπλοκές στην υγεία τους.
Γερμανικά μέσα ενημέρωσης πραγματοποίησαν την έρευνα και διαπίστωσαν ότι το νοσοκομείο Mediheal στην Κένυα συμμετέχει στις παράνομες συναλλαγές. Οι διαδικασίες πραγματοποιούνται χωρίς επαρκείς ελέγχους και με πληρωμές σε μετρητά. Παρότι έχουν γίνει καταγγελίες για εμπορία οργάνων, οι αρχές δεν έχουν παρέμβει, με αποτέλεσμα το κύκλωμα να συνεχίζει τη δράση του.
Ο 22χρονος Άμον Κιπρούτο Μέλυ πίστεψε ότι η πώληση του νεφρού του θα του άνοιγε τον δρόμο για μια καλύτερη ζωή. Η καθημερινότητα σε χωριό της δυτικής Κένυας είχε γίνει δύσκολη μετά την πανδημία του COVID, ενώ ο ίδιος δεν κατάφερνε να εξασφαλίσει σταθερό εισόδημα και περνούσε από τη μία δουλειά στην άλλη, σε έμπορο αυτοκινήτων, σε εργοτάξιο και σε άλλες εργασίες. Κάποια μέρα, φίλος του τού μίλησε για έναν εύκολο και γρήγορο τρόπο να κερδίσει 6.000 δολάρια. «Μου είπε ότι θα ήταν καλή συμφωνία να πουλήσω το νεφρό μου», είπε ο Άμον. Αυτό που έμοιαζε με ευκαιρία τον έμπλεξε σε ένα σκοτεινό δίκτυο εκμετάλλευσης, απόγνωσης και τύψεων.
Τα γερμανικά μέσα Der Spiegel, ZDF και DW χαρτογράφησαν τις διαδρομές πωλητών και αγοραστών οργάνων, εξέτασαν έγγραφα και συζήτησαν με πληροφοριοδότες και επαγγελματίες υγείας. Η έρευνά τους έδειξε πώς ένα διεθνές δίκτυο, με επίκεντρο νοσοκομείο στην Κένυα, προσέλκυε σκιώδεις διακινητές από τη Γερμανία. Από τη μία βρίσκονταν νέοι που είχαν απελπιστεί λόγω οικονομικών δυσκολιών και από την άλλη ηλικιωμένοι που αναζητούσαν απεγνωσμένα ένα όργανο για να σωθούν. Ένας μεσάζων ανέλαβε να οργανώσει τη μεταφορά του Άμον στο νοσοκομείο Mediheal, στην πόλη Ελντορέτ της δυτικής Κένυας. Εκεί, Ινδοί γιατροί τον υποδέχτηκαν και του έδωσαν έγγραφα στα αγγλικά, μια γλώσσα που δεν γνώριζε.
Ένα συνδικάτο εκμετάλλευσης
Κανείς δεν τον ενημέρωσε για τους κινδύνους που αντιμετώπιζε η υγεία του. «Δεν μου εξήγησαν τίποτα. Αυτός που με είχε πάρει έδειξε τους ανθρώπους γύρω μας και είπε: Κοιτάξτε, όλοι έκαναν δωρεές, και μάλιστα θα επιστρέψουν στη δουλειά». Μετά την επέμβαση έλαβε 4.000 δολάρια, αντί για τα 6.000 που του είχαν τάξει. Αγόρασε με τα χρήματα ένα τηλέφωνο και ένα αυτοκίνητο, το οποίο χάλασε σύντομα. Λίγο αργότερα άρχισε να αισθάνεται χειρότερα: είχε ζαλάδες και αδυναμία και τελικά λιποθύμησε στο σπίτι. Όταν η μητέρα του πληροφορήθηκε ότι είχε πουλήσει το νεφρό του, σοκαρίστηκε. Η περίπτωση του Άμον δεν φαίνεται να είναι μεμονωμένη.
Ο Βίλις Οκούμου, ερευνητής οργανωμένου εγκλήματος με έδρα το Ναϊρόμπι στο Ινστιτούτο Μελετών Ασφαλείας στην Αφρική, συνομίλησε με αρκετούς νέους που ανέφεραν ότι πούλησαν τα νεφρά τους στην Ογιουγκίς, 180 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Ελντορέτ. «Στην πραγματικότητα, πρόκειται για οργανωμένο έγκλημα», είπε. Κατά την εκτίμησή του, μόνο στην Ογιουγκίς ενδέχεται να έχουν πουλήσει τα νεφρά τους έως και εκατό νεαροί άνδρες. Πολλοί αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, κατάθλιψη και ψυχολογικά τραύματα. «Δεν νομίζω ότι θα φτάσουν τα 60», πρόσθεσε. Η DW συνομίλησε με τέσσερις νέους στην Ογιουγκίς, οι οποίοι λένε ότι πούλησαν τα νεφρά τους για μόλις 2.000 δολάρια. Περιέγραψαν ότι μετά τις επεμβάσεις τους οι μεσίτες τούς ζήτησαν να «στρατολογήσουν» και άλλους δωρητές, προσφέροντας προμήθεια 400 δολαρίων για τον καθένα.
Ο δωρητής μετατράπηκε σε στρατολόγο
Μια αλυσίδα εκμετάλλευσης «Υπάρχει μια νομική γκρίζα ζώνη που εκμεταλλεύεται αυτό το συνδικάτο», εξήγησε ο Οκούμου. «Δεν υπάρχει νόμος που να σας εμποδίζει να δωρίσετε το νεφρό σας για χρήματα και δεν μπορείτε να διωχθείτε για αυτό», είπε, μεταφέροντας όσα έμαθε από τη διεθνή μονάδα οργανωμένου εγκλήματος της αστυνομίας της Κένυας. Η νομοθεσία της χώρας επιτρέπει τη δωρεά οργάνων μόνο σε συγγενείς ή για αλτρουιστικούς λόγους.
Πρώην υπάλληλος του νοσοκομείου Mediheal, που εργάστηκε εκεί επί χρόνια και μίλησε στη DW με την προϋπόθεση να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά του, δήλωσε ότι η αγοραπωλησία μοσχευμάτων είχε αρχίσει πολλά χρόνια νωρίτερα. Στην αρχή, οι αποδέκτες προέρχονταν από τη Σομαλία και οι δωρητές από την Κένυα. Το 2022, ωστόσο, άρχισαν να φτάνουν αποδέκτες από το Ισραήλ, ενώ από το 2024 προέρχονται και από τη Γερμανία. Για τους εύπορους αυτούς πελάτες, οι δωρητές μεταφέρονται από χώρες όπως το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν και το Πακιστάν.
Η πηγή ανέφερε ότι οι δωρητές καλούνταν να υπογράψουν έγγραφα, σύμφωνα με τα οποία ήταν συγγενείς με παραλήπτες που δεν είχαν συναντήσει ποτέ και συναινούσαν στην αφαίρεση νεφρού, χωρίς να έχουν ενημερωθεί για τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία τους. Μάλιστα, ορισμένοι ήταν μικρότεροι από την επιτρεπόμενη ηλικία. «Εξαιτίας του γλωσσικού φραγμού, απλώς υπογράφουν», είπε ο πρώην υπάλληλος.
Μετακίνηση σε αγορά με μεγαλύτερη απόδοση
Όταν οι δραστηριότητες στράφηκαν από τους Σομαλούς λήπτες σε Ισραηλινούς και Γερμανούς, άρχισαν να πηγαίνουν πολύ καλά: κάθε αποδέκτης κατέβαλλε έως 200.000 δολάρια για νεφρό, ποσό που επιβεβαιώνεται από πολλές πηγές. Στην DW, ο πρώην εργαζόμενος του νοσοκομείου ανέφερε ότι την εξεύρεση διεθνών δοτών και ληπτών αναλάμβανε ένα πρακτορείο με την επωνυμία «MedLead».
Η MedLead αναφέρει στον ιστότοπό της ότι προσφέρει νεφρούς εντός 30 ημερών «σύμφωνα με τη νομοθεσία για τη δωρεά οργάνων». Στη σελίδα της στο Facebook αναρτώνται βίντεο ανθρώπων που την ευχαριστούν επειδή τους βοήθησε να βρουν νέο νεφρό στην Κένυα. Στο πιο πρόσφατο βίντεο που υπάρχει στον ιστότοπο εμφανίζεται η Σαμπίνε Φίσερ Κούγκλερ, 57 ετών, από το Γκουντσενχάουζεν της Γερμανίας, η οποία αντιμετωπίζει νεφρική νόσο εδώ και 40 χρόνια.
Όταν σταμάτησε να λειτουργεί το πρώτο νεφρό που είχε λάβει, η ίδια αναζητούσε απεγνωσμένα δεύτερο. Ωστόσο, στη Γερμανία η λίστα αναμονής για νέο νεφρό είναι μεγάλη και η αναμονή μπορεί να φτάσει τα οκτώ με δέκα χρόνια. Εκεί, για μεταμόσχευση αξιοποιούνται μόνο νεφροί από νεκρούς που είχαν συναινέσει ρητά στη δωρεά οργάνων, ενώ οι διαθέσιμοι δότες δεν επαρκούν για τους περισσότερους από 10.000 ανθρώπους που περιμένουν νεφρό.
Η απόγνωση γίνεται το όπλο τους
Η ανεπάρκεια δωρεών οργάνων εντείνει την απελπισία και ωθεί ασθενείς να αναζητήσουν λύση στο εξωτερικό. Η Σαμπίνε είδε για λίγο μόνο τον δότη της, έναν 24χρονο από το Αζερμπαϊτζάν. Παρότι το συμβόλαιο ανέφερε πως δεν υπήρχε πληρωμή, εκείνη δήλωσε ότι έδωσε στη MedLead από 100.000 έως 200.000 δολάρια. «Ίσως είμαι λίγο εγωίστρια επειδή ήθελα αυτό το νεφρό και το πιο σημαντικό ήταν ότι το συμβόλαιο φαινόταν εντάξει. Αλλά είναι ξεκάθαρο. Η επέμβαση δεν είναι τόσο καθαρή όσο φαίνεται».
Η γερμανική νομοθεσία απαγορεύει την πληρωμή για όργανα, με τους παραβάτες να κινδυνεύουν με φυλάκιση έως πέντε ετών. Πίσω από τη MedLead βρίσκεται ο Ισραηλινός πολίτης Ρόμπερτ Σπολάνσκι. Σε κατηγορητήριο που συνέταξε το 2016 το Ειρηνοδικείο του Τελ Αβίβ, του αποδόθηκε ότι είχε πραγματοποιήσει πολλές παράνομες μεταμοσχεύσεις νεφρών στη Σρι Λάνκα, την Τουρκία, τις Φιλιππίνες και την Ταϊλάνδη, με τη συνεργασία του Μπόρις Βόλφμαν, ο οποίος φέρεται να διηύθυνε το δίκτυο. Ο Βόλφμαν κατηγορήθηκε επίσης ότι είχε προηγουμένως συμμετάσχει σε παράνομες μεταμοσχεύσεις σε άλλες περιοχές.
«Είναι λίγο μυστήριο»
Ο Σπολάνσκι απορρίπτει ότι είχε οποιαδήποτε σχέση με τον Βόλφμαν. Σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς το Der Spiegel, το ZDF και την DW, η MedLead υποστήριξε ότι δεν συμμετέχει στην αναζήτηση δωρητών, πως όλοι προσφέρουν εθελοντικά και με αγνά κίνητρα και ότι από την ίδρυσή της λειτουργεί με διαφάνεια και πλήρη συμμόρφωση προς τον νόμο. Για να συναντήσει αλλοδαπούς ασθενείς που ανέμεναν μεταμόσχευση, η ερευνητική ομάδα επισκέφθηκε χωρίς να αποκαλύψει την ταυτότητά της το Eka Hotel στο Ελντορέτ, σε απόσταση μόλις ενός χιλιομέτρου από το νοσοκομείο Mediheal.
Ορισμένοι ασθενείς φαίνονται ιδιαίτερα αδύναμοι και συνοδεύονται από συγγενείς. Μια γυναίκα από τη Ρωσία, που περίμενε να χειρουργηθεί ο σύζυγός της για μεταμόσχευση νεφρού, δήλωσε: «Κανείς δεν δίνει το νεφρό του δωρεάν». Ένας Ισραηλινός 72 ετών, ο οποίος υποβάλλεται σε αιμοκάθαρση στο Mediheal, είπε: «Είναι λίγο μυστήριο. Δεν πρέπει να πληρώσεις, αλλά πληρώνεις. Η ιστορία είναι ότι είναι ένας ξάδερφός μου κατά κάποιο τρόπο βρέθηκε στην Ανατολική Αφρική την ίδια στιγμή με εμένα». Όπως πρόσθεσε, στην ηλικία του δεν θα είχε καμία πιθανότητα να λάβει νεφρό στο Ισραήλ.
Στο Ναϊρόμπι, ο Δρ Τζόναθαν Γουάλα, επικεφαλής της Νεφρικής Εταιρείας, έχει φροντίσει αρκετούς ασθενείς που επέστρεψαν με επιπλοκές μετά την επέμβαση. «Έχουμε αναφορές για Ισραηλινούς ασθενείς που επιστρέφουν με σοβαρές λοιμώξεις, ορισμένοι με νεφρούς που βασικά έχουν πεθάνει». Οι συνεργάτες του είχαν προειδοποιήσει τις αρχές της Κένυας για τις ανήθικες μεταμοσχεύσεις που γίνονταν στο νοσοκομείο Mediheal.
Επιχείρηση με αυξημένα μέτρα προστασίας
Το 2023, έλεγχος του υπουργείου Υγείας της Κένυας στο νοσοκομείο Mediheal έδειξε ότι δότες και λήπτες συχνά δεν συνδέονταν μεταξύ τους. Η έρευνα κατέγραψε επίσης μεταμοσχεύσεις υψηλού κινδύνου, μεταξύ άλλων σε ασθενείς με καρκίνο και σε ανθρώπους πολύ προχωρημένης ηλικίας. Σχεδόν όλες οι επεμβάσεις εξοφλήθηκαν με μετρητά. Στην έκθεση προτάθηκε «ο ισχυρισμός για εμπορία οργάνων πρέπει να διερευνηθεί από τις αρμόδιες αρχές». Ωστόσο, παρά τα σοβαρά ευρήματα, το πόρισμα δεν δόθηκε ποτέ στη δημοσιότητα και δεν ακολούθησε κανένα μέτρο.
Το παράνομο εμπόριο μοσχευμάτων έχει βρεθεί στο επίκεντρο της έρευνας ενός ιδιωτικού ερευνητή στο Ελντορέτ, ο οποίος υποστηρίζει ότι εμπλέκονται τουλάχιστον δύο ακόμη νοσοκομεία. Όπως είπε, όμως, «αν ερευνούσα αυτές τις υποθέσεις θα κινδύνευε η ζωή μου». «Υπάρχουν πολύ ισχυροί άνθρωποι που μπορεί να εμπλέκονται».
Τον Όμιλο Mediheal ίδρυσε και προεδρεύει ο Σουαρούπ Μίσρα, πρώην βουλευτής από την Ινδία, ο οποίος φέρεται να διατηρεί καλές σχέσεις με τον πρόεδρο της Κένυας, Γουίλιαμ Ρούτο. Παρότι έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα κατηγορίες για εμπορία οργάνων, τον περασμένο Νοέμβριο ο πρόεδρος τον τοποθέτησε επικεφαλής του κρατικού Ινστιτούτου Εμβολίων BioVax της Κένυας. Η θέση αυτή δίνει στον Μίσρα τη δυνατότητα να εκπροσωπεί τη χώρα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και σε επαφές με ξένους κυβερνητικούς αξιωματούχους.
Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες για συνέντευξη, ο Μίσρα δεν απάντησε, ενώ παρέμεινε αναπάντητος και κατάλογος ερωτήσεων που του είχε σταλεί. Την ίδια ώρα, ο Άμον και άλλοι άνθρωποι στην κατάστασή του προσπαθούν να ζήσουν με ένα νεφρό, αντιμετωπίζουν κινδύνους για την υγεία τους και βλέπουν τις ελπίδες τους να καταρρέουν: «Αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω, δεν θα είχα δεχτεί να αφαιρεθεί το νεφρό μου. Μισώ τον εαυτό μου γι’ αυτό».
*Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Συνοπτική εικόνα
- Ο 22χρονος Κενυάτης Άμον Κιπρούτο Μέλυ πούλησε το νεφρό του προσδοκώντας μια καλύτερη ζωή, αλλά κατέληξε παγιδευμένος σε ένα σκοτεινό κύκλωμα εκμετάλλευσης.
- Μέσα ενημέρωσης από τη Γερμανία έφεραν στο φως διεθνές δίκτυο εμπορίας οργάνων, που συνδέει δότες από την Κένυα με αγοραστές, μεταξύ των οποίων Ισραηλινοί και Γερμανοί.
- Αντί για τα 6.000 δολάρια που του είχαν υποσχεθεί, ο Άμον πήρε 4.000 και μετά την επέμβαση εμφάνισε σοβαρές επιπλοκές στην υγεία του.
- Στην Κένυα στρατολογούνται συχνά νεαροί άνδρες ως δότες, με αντάλλαγμα ποσά από 2.000 έως 6.000 δολάρια, χωρίς να ενημερώνονται για τους κινδύνους.
- Η κενυατική νομοθεσία προβλέπει δωρεά οργάνων για αλτρουιστικούς λόγους, όμως ένα νομικό κενό αξιοποιείται για να διευκολύνεται η εμπορία.
- Στο Mediheal γίνονται μεταμοσχεύσεις με πληρωμές σε μετρητά και χωρίς επαρκείς ελέγχους, ενώ οι αρχές δεν έχουν παρέμβει παρά τις καταγγελίες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ereyna-sok-exarthrothike-kykloma-emporias-organon/3201
