Η μελέτη Φάσης 3 ZENITH κατέγραψε εντυπωσιακά αποτελέσματα για το sotatercept σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση (ΠΑΥ): η θεραπεία μείωσε κατά 76% τον κίνδυνο θανάτου και σοβαρών επιπλοκών, σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο.
Στους ασθενείς με ΠΑΥ, μια σοβαρή πάθηση που αφορά περίπου 70.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, το sotatercept αποτελεί την πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία που αναστέλλει τη σηματοδότηση ακτιβίνης και δημιουργεί νέες ελπίδες.
Η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου οδήγησε στην πρόωρη διακοπή της μελέτης, στην οποία συμμετείχαν 172 ασθενείς. Το sotatercept είναι πλέον διαθέσιμο και στην Ελλάδα, μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης.
Κατά το ετήσιο συνέδριο του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας (ACC.25) ανακοινώθηκαν σημαντικά ευρήματα της μελέτης Φάσης 3 ZENITH. Η δημοσίευσή τους έγινε παράλληλα στο κορυφαίο ιατρικό περιοδικό “The New England Journal of Medicine (NEJM)”.
Η μελέτη ZENITH κατέγραψε στατιστικά σημαντική βελτίωση σε κρίσιμους κλινικούς δείκτες της Πνευμονικής Αρτηριακής Υπέρτασης (ΠΑΥ) με τη χορήγηση sotatercept, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιθανή νέα θεραπευτική προσέγγιση στη σπάνια, χρόνια και προοδευτική νόσο.
Σύμφωνα με τη ZENITH, το sotatercept —η μοναδική θεραπεία με αναστολέα σηματοδότησης ακτιβίνης που έχει λάβει έγκριση από τις αρμόδιες αρχές, τον FDA και τον EMA, στις ΗΠΑ και την Ευρώπη— μείωσε κατά 76% τον κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία, μεταμόσχευσης πνεύμονα ή νοσηλείας εξαιτίας της ΠΑΥ, συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο.
Σχεδιασμός και συμμετέχοντες στη μελέτη ZENITH για την ΠΑΥ
Η ZENITH (NCT04896008) ήταν διεθνής, πολυκεντρική, τυχαιοποιημένη και διπλά τυφλή μελέτη Φάσης 3, με ομάδα ελέγχου που έλαβε εικονικό φάρμακο. Αξιολογήθηκαν η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του sotatercept ως προσθήκης στη μέγιστη ανεκτή θεραπεία για την ΠΑΥ. Στη δοκιμή συμμετείχαν 172 ασθενείς ηλικίας 18 έως 75 ετών, υψηλού κινδύνου, με λειτουργική τάξη III ή IV κατά ΠΟΥ.
Με τυχαιοποίηση σε αναλογία 1:1, οι συμμετέχοντες έλαβαν είτε υποδόρια sotatercept κάθε τρεις εβδομάδες —με αρχική δόση 0,3 mg/kg, η οποία αυξανόταν σταδιακά σε 0,7 mg/kg— είτε εικονικό φάρμακο. Τριπλή θεραπεία λάμβαναν 124 ασθενείς (72,1%) και διπλή 48 (27,9%). ΠΑΥ που σχετιζόταν με νόσο του συνδετικού ιστού είχαν το 25,6% της ομάδας sotatercept και το 30,2% της ομάδας εικονικού φαρμάκου.
Ως πρωτεύον καταληκτικό σημείο ορίστηκε ο χρόνος μέχρι το πρώτο σοβαρό συμβάν νοσηρότητας ή θνησιμότητας: θάνατος από κάθε αιτία, μεταμόσχευση πνεύμονα ή νοσηλεία λόγω ΠΑΥ διάρκειας τουλάχιστον 24 ωρών. Στα βασικά δευτερεύοντα σημεία περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η συνολική επιβίωση, οι μεταβολές στον Δείκτη Καρδιακής Ανεπάρκειας REVEALLite 2, η απόσταση στη Δοκιμασία Βάδισης 6 Λεπτών (6MWD) και η λειτουργική τάξη κατά ΠΟΥ.
Sotatercept: μείωση 76% στα σοβαρά συμβάντα της ΠΑΥ
Κατά τη διάμεση παρακολούθηση των 10,6 μηνών, η ομάδα που έλαβε sotatercept είχε 76% μικρότερο σχετικό κίνδυνο σοβαρού συμβάντος νοσηρότητας ή θνησιμότητας —δηλαδή θανάτου από κάθε αιτία, μεταμόσχευσης πνεύμονα ή νοσηλείας τουλάχιστον 24 ωρών λόγω επιδείνωσης της ΠΑΥ— σε σχέση με την ομάδα εικονικού φαρμάκου. Ένα ή περισσότερα από αυτά τα συμβάντα εμφάνισε το 17,4% όσων έλαβαν sotatercept, έναντι 54,7% στην ομάδα ελέγχου. Στη ZENITH, το προφίλ ασφάλειας του sotatercept ήταν γενικά αντίστοιχο με εκείνο προηγούμενων μελετών.
«Η μελέτη ZENITH είναι η πρώτη κλινική δοκιμή για την ΠΑΥ με πρωτεύον καταληκτικό σημείο που αποτελείται εξ ολοκλήρου από μείζονα αποτελέσματα – θάνατο από κάθε αιτία, μεταμόσχευση πνεύμονα και νοσηλεία λόγω ΠΑΥ», δήλωσε ο καθηγητής MarcHumbert από το Νοσοκομείο Bicêtre (AP-HP) του Πανεπιστήμιο Paris-Saclay, προσθέτοντας ότι «το sotatercept είχε σημαντική και κλινικά ουσιώδη επίδραση στον συνδυασμό αυτών των αποτελεσμάτων και, μαζί με το διαρκώς αυξανόμενο όγκο στοιχείων από το κλινικό πρόγραμμα, τα δεδομένα υποστηρίζουν την πιθανή αλλαγή στην καθημερινή κλινική πρακτική για ένα ευρύ φάσμα ασθενών με ΠΑΥ».
Τον Νοέμβριο του 2024, η ZENITH σταμάτησε πριν από την προγραμματισμένη ολοκλήρωσή της, μετά από σύσταση ανεξάρτητης επιτροπής παρακολούθησης δεδομένων, λόγω της συντριπτικής αποτελεσματικότητας του sotatercept. Σε όλους τους συμμετέχοντες δόθηκε η δυνατότητα να συνεχίσουν τη θεραπεία με sotatercept στο πλαίσιο της ανοικτής, μακροχρόνιας μελέτης SOTERIA.
Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση και δράση του sotatercept
Η ΠΑΥ είναι σπάνια, χρόνια, εξουθενωτική και απειλητική για τη ζωή νόσος, κατά την οποία η αρτηριακή πίεση στις πνευμονικές αρτηρίες βρίσκεται σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα. Πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται στην αναπνοή, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η σωματική τους δραστηριότητα. Παρότι υπάρχουν εγκεκριμένες θεραπείες, η μακροπρόθεσμη πρόγνωση παραμένει δυσμενής: εκτιμάται ότι περίπου οι μισοί ασθενείς πεθαίνουν μέσα σε πέντε έως επτά χρόνια από τη διάγνωση. Σήμερα, περίπου 40.000 άνθρωποι στις ΗΠΑ και 30.000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπολογίζεται ότι πάσχουν από ΠΑΥ.
Το sotatercept αποτελεί την πρώτη εγκεκριμένη παγκοσμίως αγωγή που αναστέλλει τη σηματοδότηση της ακτιβίνης για την ΠΑΥ. Φυσιολογικά, οι ακτιβίνες προσδένονται στον υποδοχέα ActRIIA και ενισχύουν την ανάπτυξη των κυττάρων των αιμοφόρων αγγείων. Σε όσους πάσχουν από ΠΑΥ, όμως, η δραστηριότητα αυτών των υποδοχέων είναι αυξημένη. Επειδή το sotatercept λειτουργεί ως αντίγραφο του ActRIIA και δεσμεύει τις ακτιβίνες, δεν τους επιτρέπει να ενεργοποιήσουν τον υποδοχέα. Έτσι ελέγχεται η ανάπτυξη νέων αγγείων στους πνεύμονες και περιορίζονται η στένωση και η πάχυνσή τους, με αποτέλεσμα τη βελτίωση των συμπτωμάτων.
Η χορήγηση του sotatercept γίνεται με υποδόρια ένεση μία φορά ανά τρεις εβδομάδες. Οι ασθενείς μπορούν να το χορηγούν μόνοι τους, όπως και οι φροντιστές τους, αφού λάβουν καθοδήγηση και εκπαίδευση και βρίσκονται υπό την παρακολούθηση επαγγελματία υγείας.
Υπενθυμίζεται ότι στην Ελλάδα ασθενείς με ΠΑΥ που πληρούσαν τα κριτήρια είχαν λάβει το καινοτόμο φάρμακο μέσω προγράμματος πρώιμης πρόσβασης. Πλέον, μετά την ολοκλήρωση των τοπικών διαδικασιών έγκρισης και τιμολόγησης, το σκεύασμα έχει ενταχθεί στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης και χορηγείται με κανονική συνταγογράφηση.
Συνοπτικά
- Στη μελέτη Φάσης 3 ZENITH, το sotatercept εμφάνισε εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα στην Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση (ΠΑΥ), καθώς ο κίνδυνος θανάτου ήταν μειωμένος κατά 76% έναντι του εικονικού φαρμάκου.
- Για πρώτη φορά εγκρίθηκε θεραπεία που αναστέλλει τη σηματοδότηση της ακτιβίνης, δίνοντας νέα ελπίδα σε ανθρώπους με ΠΑΥ.
- Στη μελέτη συμμετείχαν 172 ασθενείς και καταγράφηκαν σημαντικές βελτιώσεις, μεταξύ άλλων στη συνολική επιβίωση και τη λειτουργική κατάσταση.
- Η ZENITH σταμάτησε νωρίτερα από τον προγραμματισμό εξαιτίας της εντυπωσιακής αποτελεσματικότητας του sotatercept, ενώ όλοι οι συμμετέχοντες μπορούσαν να συνεχίσουν τη θεραπεία.
- Η ΠΑΥ είναι σοβαρή χρόνια νόσος με κακή πρόγνωση, η οποία αφορά περίπου 40.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ και 30.000 στην Ευρώπη.
- Το sotatercept χορηγείται υποδόρια ανά τρεις εβδομάδες και περιλαμβάνεται πλέον στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης στην Ελλάδα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/epanastatiki-therapeia-fernei-elpida-gia-tin-pneymoniki-artiriaki-ypertasi-entyposiaka-apotelesmata/4036
