Νέα έρευνα στο περιοδικό Communications Psychology διαπιστώνει ότι το βλέμμα μπορεί να αποκαλύψει στοιχεία για την ψυχική μας κατάσταση, χωρίς να χρειάζονται λέξεις.
Κατά τους ερευνητές, η συγκεκριμένη δυνατότητα αναπτύχθηκε μέσα από τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και ενδέχεται να ενίσχυσε την επιβίωση των ανθρώπινων κοινωνιών.
Στα πειράματα, οι παρατηρητές προέβλεπαν ταχύτερα την κατεύθυνση των ματιών όταν το άτομο που παρακολουθούσαν μπορούσε να την επιλέξει ελεύθερα. Το εύρημα υποδηλώνει ότι οι σκόπιμες κινήσεις των ματιών ακολουθούν διακριτά κινητικά μοτίβα, τα οποία βοηθούν τους άλλους να αντιληφθούν τις προθέσεις.
Ίσως έχουμε νιώσει έρωτα με την πρώτη ματιά ή έχουμε αντιληφθεί τι θέλει να μας πει ένας φίλος μόλις συναντηθούν τα βλέμματά μας. Πρόκειται για εμπειρίες που λίγο-πολύ γνωρίζουμε όλοι, όταν κοιτάζουμε κάποιον στα μάτια· μια νέα έρευνα δίνει πλέον και επιστημονική εξήγηση στο φαινόμενο.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Psychology, αναφέρει ότι το βλέμμα μας μεταφέρει στους άλλους πληροφορίες για την ψυχική μας κατάσταση, ακόμη και χωρίς να ειπωθεί ούτε μία λέξη.
Τα μάτια και η επιβίωση της ανθρώπινης κοινωνίας
Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι αυτή η αρχέγονη ικανότητα μπορεί να συνέβαλε στην επιβίωση των ανθρώπινων κοινωνιών σε περιόδους κατά τις οποίες κάθε ήχος ενδέχεται να προσέλκυε θηρευτές.
Οι άνθρωποι ζουν επί μακρόν σε σύνθετες ομάδες και κοινωνικά περιβάλλοντα, σημειώνεται στην έρευνα. Η άποψη που έχει διατυπωθεί είναι ότι αυτό οδήγησε τον εγκέφαλο να αποκτήσει μεγαλύτερη ικανότητα εντοπισμού κοινωνικών σημάτων στα πρόσωπα, κυρίως στα μάτια. Όπως προσθέτουν οι ερευνητές, πρόκειται για ένα σύστημα που εξελίχθηκε ώστε να επιτρέπει την ταχεία ανταλλαγή σύνθετων κοινωνικών πληροφοριών.
Η παρακολούθηση του βλέμματος θεωρείται θεμέλιο της κοινωνικής μας ανάπτυξης και συμπεριφοράς. Παράλληλα, μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε τι σκέφτονται ή τι επιθυμούν οι άλλοι και να συνδεόμαστε νοητικά μαζί τους.
Σημαντική ένδειξη για τον ρόλο του βλέμματος στην αντίληψη είναι και η αυθόρμητη τάση μας να κοιτάζουμε προς την κατεύθυνση που κοιτούν οι άλλοι. Η ίδια συμπεριφορά παρατηρείται ακόμη και σε βρέφη και πρωτεύοντα.
Πώς σχεδιάστηκε η έρευνα για το βλέμμα
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν στο πλαίσιο της μελέτης απλά πειράματα, στα οποία οι συμμετέχοντες παρακολούθησαν βίντεο με ανθρώπους να κοιτούν προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά.
Σε κάποιες δοκιμές, οι συμμετέχοντες μπροστά στην οθόνη είχαν λάβει οδηγίες για την κατεύθυνση που έπρεπε να κοιτάξουν. Σε άλλες, μπορούσαν να επιλέξουν οι ίδιοι προς τα πού θα στρέψουν το βλέμμα τους.
Οι ερευνητές σταματούσαν τα βίντεο λίγο πριν από την κίνηση των ματιών και ζητούσαν από τους παρατηρητές να προβλέψουν προς ποια πλευρά θα κοιτούσε το άτομο.
Όταν τα άτομα στην οθόνη είχαν τη δυνατότητα να αποφασίσουν μόνα τους πού θα κοιτάξουν, το ποσοστό των σωστών προβλέψεων παρέμενε ίδιο. Ωστόσο, οι παρατηρητές που έβρισκαν σωστά την κατεύθυνση απαντούσαν γρηγορότερα.
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι οι παρατηρητές μπορούσαν να διακρίνουν τις προθέσεις μέσα από τα μάτια πριν πραγματοποιηθεί κάποια ενέργεια.
Οι μελετητές σημείωσαν πως οι ταχύτερες αντιδράσεις δείχνουν ότι οι παρατηρητές εντοπίζουν και επεξεργάζονται πιο γρήγορα τις σκόπιμες κινήσεις των ματιών. Αυτό αναδεικνύει την ευαισθησία μας στις πληροφορίες που μεταδίδονται μέσω του βλέμματος για την ψυχική κατάσταση και τις προθέσεις.
Για να διερευνήσουν γιατί οι παρατηρητές προέβλεπαν ταχύτερα την κατεύθυνση όταν το άτομο στην οθόνη είχε ελευθερία επιλογής, οι ερευνητές μέτρησαν την κίνηση στην περιοχή γύρω από τα μάτια πριν αλλάξει κατεύθυνση το βλέμμα.
Η ανάλυση έδειξε ότι, προτού στραφεί το βλέμμα, καταγραφόταν περισσότερη κίνηση κοντά στα μάτια όταν το άτομο επέλεγε ελεύθερα την κατεύθυνση, σε σχέση με τις περιπτώσεις όπου είχε λάβει σχετική οδηγία.
Για τους ερευνητές, το εύρημα αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι εκούσιες κινήσεις του βλέμματος συνοδεύονται από συγκεκριμένα κινητικά μοτίβα.
Με λίγα λόγια
- Νέα έρευνα δείχνει πως το βλέμμα μπορεί να φανερώσει την ψυχική μας κατάσταση, ακόμη και χωρίς να ειπωθεί λέξη.
- Αυτή η δεξιότητα διαμορφώθηκε μέσα από τις κοινωνικές επαφές και ενδέχεται να βοήθησε στην επιβίωση των ανθρώπινων κοινωνιών.
- Η παρατήρηση της κατεύθυνσης του βλέμματος παίζει καθοριστικό ρόλο στην κοινωνική μας ανάπτυξη, βοηθώντας μας να αντιλαμβανόμαστε τι σκοπεύουν οι άλλοι.
- Σε πειράματα διαπιστώθηκε ότι οι παρατηρητές προβλέπουν ταχύτερα τις κινήσεις των ματιών όταν οι άλλοι μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα πού θα κοιτάξουν.
- Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι σκόπιμες κινήσεις των ματιών ακολουθούν χαρακτηριστικά μοτίβα, τα οποία διευκολύνουν την κατανόηση των προθέσεων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ereyna-me-to-vlemma-epikoinonoyme-emeis/4717
