Η νέα μελέτη του Πανεπιστημίου McGill θέτει υπό αμφισβήτηση όσα γνωρίζαμε για την κληρονομικότητα της νόσου Αλτσχάιμερ, καθώς δείχνει ότι σημαντικό ρόλο έχουν τόσο το φύλο όσο και το ποιος γονέας έπασχε. Σε σύγκριση με τους άνδρες, οι γυναίκες με Αλτσχάιμερ εμφανίζουν περισσότερη πρωτεΐνη tau, αλλά φαίνεται να αντέχουν περισσότερο τη συρρίκνωση του εγκεφάλου.
Τα ευρήματα δείχνουν πως το ιστορικό νόσου από τον πατέρα συνδέεται πιο στενά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης, ενώ εκείνο από τη μητέρα σχετίζεται με τη γνωστική ανθεκτικότητα. Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι οι βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με την Αλτσχάιμερ είναι πιο περίπλοκες απ’ όσο θεωρούνταν.
Για τη νόσο Αλτσχάιμερ, το οικογενειακό ιστορικό έχει σημασία, όχι όμως απαραίτητα με τον τρόπο που πιστεύαμε. Δύο στοιχεία ενδέχεται να επηρεάζουν καθοριστικά την πιθανότητα εμφάνισης: το αν κάποιος είναι άνδρας ή γυναίκα και το αν είχε νοσήσει η μητέρα ή ο πατέρας του.
Η δεκαετής έρευνα διαπίστωσε ότι οι γυναίκες τείνουν να συγκεντρώνουν περισσότερη πρωτεΐνη tau, η οποία συνδέεται με το Αλτσχάιμερ, αλλά εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή στη μείωση του εγκεφαλικού όγκου. Παράλληλα, το ιστορικό της νόσου από την πλευρά του πατέρα ενδέχεται να συνδέεται με αυξημένους κινδύνους σε σχέση με όσα θεωρούνταν μέχρι τώρα.
Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου McGill πραγματοποίησε τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο Neurology. Αν και ήταν ήδη γνωστό ότι η νόσος εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες, τα νέα αποτελέσματα δείχνουν ότι πίσω από αυτή τη διαφορά ενδέχεται να βρίσκονται πιο σύνθετοι βιολογικοί παράγοντες.
Οι γυναίκες εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή στον εγκέφαλο
Για μία δεκαετία, οι ερευνητές παρακολούθησαν 243 ηλικιωμένους με φυσιολογικές γνωστικές λειτουργίες και οικογενειακό ιστορικό νόσου Αλτσχάιμερ. Με τη χρήση προηγμένων απεικονιστικών τεχνικών εξέτασαν τη συγκέντρωση δύο βασικών πρωτεϊνών, της β-αμυλοειδούς και της tau, καθώς και τις μεταβολές στον όγκο του εγκεφάλου και στις γνωστικές επιδόσεις.
Κάθε συμμετέχων είχε τουλάχιστον έναν γονέα με διάγνωση νόσου Αλτσχάιμερ, επομένως όλοι ανήκαν σε ομάδα υψηλού κινδύνου.
Οι γυναίκες αποτελούσαν σχεδόν το 70% του δείγματος, ενώ η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 68 χρόνια. Οι ερευνητές δεν βρήκαν σημαντική διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα ως προς τη συσσώρευση αμυλοειδούς —τις «πλάκες» που επί χρόνια θεωρούνται χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου—, εντόπισαν όμως αξιοσημείωτες αποκλίσεις στα επίπεδα tau.
Στις γυναίκες καταγράφηκαν αισθητά υψηλότερα επίπεδα tau, κυρίως σε εγκεφαλικές περιοχές που προσβάλλονται σε πιο προχωρημένα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο εγκέφαλός τους παρουσίαζε μεγαλύτερη αντίσταση στη συρρίκνωση με την πάροδο του χρόνου.
Στις γυναίκες με αυξημένο αμυλοειδές, ο ιππόκαμπος —περιοχή καθοριστική για τη μνήμη— συρρικνωνόταν με βραδύτερο ρυθμό απ’ ό,τι στους άνδρες με αντίστοιχα επίπεδα.
Πώς συνδέεται το οικογενειακό ιστορικό με το Αλτσχάιμερ
Παλαιότερες έρευνες έχουν υποδείξει ότι η πιθανότητα εμφάνισης Αλτσχάιμερ μπορεί να είναι μεγαλύτερη όταν η μητέρα έχει διαγνωστεί με τη νόσο, σε σύγκριση με την περίπτωση όπου πάσχει ο πατέρας.
Αντίθετα, στην παρούσα μελέτη τα άτομα με πατέρα που είχε νόσο Αλτσχάιμερ εμφάνισαν ισχυρότερη συσχέτιση ανάμεσα στη συγκέντρωση αμυλοειδούς και tau από όσους είχαν μητέρα με τη νόσο. Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος για ένα άτομο όταν ο πατέρας του έχει διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ.
Τα νέα αποτελέσματα συνδέουν το ιστορικό νόσου από τη μητέρα με μεγαλύτερη γνωστική ανθεκτικότητα. Παρά τη συσσώρευση αμυλοειδούς, όσοι είχαν μητέρα με διάγνωση διατηρούσαν καλύτερα τη λειτουργία της μνήμης σε σχέση με όσους είχαν πατέρα με Αλτσχάιμερ.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι οι διαφορετικοί τρόποι κληρονόμησης μπορεί να σχετίζονται με διακριτές πλευρές της εξέλιξης της νόσου. Το ιστορικό από τον πατέρα φαίνεται να επηρεάζει τη συγκέντρωση πρωτεϊνών, ενώ εκείνο από τη μητέρα ενδέχεται να συνδέεται με την ικανότητα του εγκεφάλου να τις διαχειρίζεται.
Συνοπτικά
- Ο γονέας που έχει τη νόσο και το φύλο επηρεάζουν την κληρονομικότητα του Αλτσχάιμερ· τα στοιχεία δείχνουν ότι η νόσος στον πατέρα συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο.
- Σε σύγκριση με τους άνδρες, οι γυναίκες που έχουν Αλτσχάιμερ εμφανίζουν περισσότερη πρωτεΐνη tau, αλλά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στη συρρίκνωση του εγκεφάλου.
- Για διάστημα 10 ετών, ερευνητές του Πανεπιστημίου McGill παρακολούθησαν 243 ηλικιωμένους με οικογενειακό ιστορικό Αλτσχάιμερ. Τα ευρήματα έφεραν στο φως σύνθετους βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη νόσο.
- Η σχέση ανάμεσα στη συσσώρευση αμυλοειδούς και tau ήταν ισχυρότερη στα άτομα με πατέρα που είχε Αλτσχάιμερ, σε σύγκριση με όσους είχαν μητέρα με τη νόσο.
- Παρά τη συσσώρευση αμυλοειδούς, οι γυναίκες με μητέρα που είχε Αλτσχάιμερ διατηρούν καλύτερη γνωστική λειτουργία, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η κληρονομικότητα μπορεί να ακολουθεί διαφορετικές οδούς.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/klironomoyme-to-altschaimer-apo-ti-mitera-i-ton-patera-i-epistimi-anatrepei-osa-xerame/5175
