Η παγκόσμια υγειονομική κοινότητα εκφράζει έντονη ανησυχία για την επανεμφάνιση επιδημιών, όπως η ιλαρά, που απειλούν να ακυρώσουν πρόοδο δεκαετιών στους εμβολιασμούς. Η μειωμένη εμβολιαστική κάλυψη και η ταυτόχρονη αύξηση των περιστατικών προκαλούν σοβαρό προβληματισμό, ιδιαίτερα σε χώρες με πολιτική αστάθεια.
Ο ΠΟΥ, η UNICEF και η Gavi τονίζουν ότι χρειάζεται να ενισχυθούν άμεσα τα προγράμματα εμβολιασμού, με επείγουσα υποστήριξη από κυβερνήσεις και οργανισμούς. Η έκβαση αυτών των προσπαθειών θα κριθεί από την εξασφάλιση χρηματοδότησης και τη συνεργασία σε διεθνές επίπεδο.
Το έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA δημοσίευσε σχετικό άρθρο πριν από λίγες ημέρες, επισημαίνοντας τη σοβαρή οπισθοδρόμηση που καταγράφεται στην δημόσια υγεία: ασθένειες που είχαν σχεδόν εξαφανιστεί επιστρέφουν με απειλητικό τρόπο. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ), η UNICEF και η Συμμαχία για τα Εμβόλια (Gavi) προειδοποιούν πως η πρόοδος πολλών δεκαετιών μπορεί να χαθεί, αν δεν ενισχυθούν άμεσα και σταθερά τα προγράμματα εμβολιασμού.
Η Ιατρός της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής), και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ως ενδεικτικό παράδειγμα την αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς κατά 20% σε έναν χρόνο: από 8,6 εκατομμύρια το 2022 έφτασαν τα 10,3 εκατομμύρια το 2023. Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται παράλληλα με τη μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης. Ειδικότερα, η πρώτη δόση του εμβολίου για την ιλαρά κάλυπτε το 86% το 2019, αλλά το ποσοστό υποχώρησε στο 81% το 2021, το χαμηλότερο επίπεδο από το 2008.
Αυξητικές τάσεις που προκαλούν ανησυχία καταγράφονται και για άλλες ασθένειες:
- Στην Αφρική, η μηνιγγίτιδα εξαπλώνεται με δραματική αύξηση των περιστατικών: κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025 αναφέρθηκαν περισσότερα από 5.500 ύποπτα κρούσματα και σχεδόν 300 θάνατοι.
- Ο κίτρινος πυρετός, που είχε περιοριστεί σημαντικά χάρη σε εκστρατείες εμβολιασμού, επανέρχεται με επικίνδυνο τρόπο. Δεκάδες περιστατικά έχουν επιβεβαιωθεί στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
- Η διφθερίτιδα, παρά το γεγονός ότι είχε σχεδόν εξαλειφθεί σε πολλές χώρες, εκτιμάται πλέον πως ενδέχεται να εμφανιστεί ξανά.
Τα στοιχεία προκαλούν απογοήτευση: το 2023, 14,5 εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο δεν έλαβαν καμία βασική δόση εμβολίου. Ο αριθμός αυξάνεται σταθερά, από 12,9 εκατομμύρια το 2019 σε 13,9 εκατομμύρια το 2022.
Σε χώρες που αντιμετωπίζουν ένοπλες συγκρούσεις, πολιτική αστάθεια ή ανθρωπιστικές κρίσεις κατοικεί πάνω από το 50% αυτών των παιδιών. Εκεί, οι βασικές υπηρεσίες υγείας είναι δύσκολα προσβάσιμες ή δεν υπάρχουν καθόλου.
Την ώρα που η κατάσταση παραμένει σοβαρή, αρκετές χώρες προχωρούν σε σημαντικές περικοπές των κονδυλίων για την υγεία. Έκθεση του ΠΟΥ διαπίστωσε ότι σχεδόν οι μισές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές στα προγράμματα εμβολιασμού, στην προμήθεια εμβολίων και στη λειτουργία των συστημάτων επιτήρησης νοσημάτων.
Εμβόλια: Η πιο αποδοτική επένδυση στην υγεία
Με βάση το κόστος και τα οφέλη, τα εμβόλια αποτελούν την πιο αποδοτική παρέμβαση στην υγεία: υπολογίζεται ότι σώζουν περίπου 4,2 εκατομμύρια ζωές τον χρόνο, ενώ για κάθε δολάριο που επενδύεται η απόδοση ανέρχεται σε 54 δολάρια.
Ωστόσο, παρά τις δυσκολίες, έχουν σημειωθεί και θετικές εξελίξεις:
- Η εξάλειψη της μηνιγγίτιδας τύπου Α στην Αφρική συγκαταλέγεται στις σημαντικές επιτυχίες των τελευταίων χρόνων.
- Στην Αφρική, η κάλυψη με το εμβόλιο HPV, το οποίο προστατεύει από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, διπλασιάστηκε: από 21% το 2020 έφτασε στο 40% το 2023.
- Σε 20 αφρικανικές χώρες εφαρμόζονται ήδη πιλοτικά τα εμβόλια κατά της ελονοσίας, με στόχο να σωθούν έως και 500.000 ζωές ως το 2035.
Το 2023 ξεκίνησε η πρωτοβουλία “TheBigCatch-Up”, με σκοπό να αναπληρώσει τα εμβόλια που χάθηκαν κατά την πανδημία. Η συνέχισή της, ωστόσο, προϋποθέτει την εξασφάλιση νέων οικονομικών πόρων.
Κάλεσμα για άμεση κινητοποίηση
Η UNICEF, ο ΠΟΥ και η Gavi ζητούν επειγόντως από κυβερνήσεις, χορηγούς και φορείς της κοινωνίας των πολιτών να αυξήσουν την υποστήριξή τους στα προγράμματα εμβολιασμού. Καλούν επίσης τα κράτη να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο της Ατζέντας Εμβολιασμού 2030 (IA2030), που έχει ως στόχο να εξασφαλίσει καθολική πρόσβαση στα εμβόλια.
Στις 25 Ιουνίου 2025, η Gavi θα διοργανώσει σύνοδο υψηλού επιπέδου, με σκοπό να συγκεντρώσει τουλάχιστον 9 δισεκατομμύρια δολάρια για την περίοδο 2026–2030. Το σχέδιο φιλοδοξεί να προστατεύσει 500 εκατομμύρια παιδιά και να σώσει 8 εκατομμύρια ζωές από νοσήματα που μπορούν να προληφθούν.
Η έκβαση της προσπάθειας, όπως και η υγεία εκατομμυρίων παιδιών σε όλο τον κόσμο, εξαρτάται πλέον από την πολιτική βούληση και την αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών.
Συνοπτικά
- Η υγειονομική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για αναζωπύρωση επιδημιών, όπως η ιλαρά, εξαιτίας της μείωσης των εμβολιαστικών καλύψεων, που απειλεί τα κεκτημένα των τελευταίων δεκαετιών.
- Για την αντιμετώπιση της κρίσης, ο ΠΟΥ, η UNICEF και η Gavi ζητούν να ενισχυθούν άμεσα τα προγράμματα εμβολιασμού και να υπάρξει διεθνής συνεργασία.
- Το 2023, 14,5 εκατομμύρια παιδιά δεν έλαβαν τις βασικές δόσεις εμβολίων, ενώ τα κρούσματα ιλαράς ήταν αυξημένα κατά 20% σε σύγκριση με το 2019.
- Σε πολλές χώρες, η υποχώρηση των ποσοστών εμβολιασμού συνδέεται με την πολιτική αστάθεια και τις ανθρωπιστικές κρίσεις.
- Η πρωτοβουλία “TheBigCatch-Up” επιδιώκει να αναπληρώσει τα εμβόλια που χάθηκαν κατά την πανδημία, ωστόσο για να προχωρήσει χρειάζεται νέους οικονομικούς πόρους.
- Για τη συγκέντρωση 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η Gavi σχεδιάζει να διοργανώσει σύνοδο, με σκοπό να προστατευθούν 500 εκατομμύρια παιδιά και να σωθούν 8 εκατομμύρια ζωές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/pagkosmios-synagermos-anazopyrosi-epidimion-logo-katarreysis-ton-emvoliastikon-programmaton/8395
