Μια νέα έρευνα εξετάζει τις ψυχολογικές επιπτώσεις του φαινομένου της «παράλληλης ζωής», δηλαδή της νοερής ανακατασκευής του παρελθόντος και του «τι θα μπορούσε να είχε συμβεί». Όσοι εστιάζουν σε εναλλακτικές εκδοχές της ζωής τους είναι πιθανότερο να αντιμετωπίζουν κατάθλιψη, τύψεις και δυσκολία στη λήψη αποφάσεων.
Όταν η σκέψη επιστρέφει υπερβολικά στο παρελθόν, μπορεί να ενισχύονται οι αρνητικές σκέψεις και να απομακρύνεται η προσοχή από την πραγματικότητα, με αποτέλεσμα συναισθηματική δυσφορία. Οι ειδικοί εισηγούνται τρόπους αναδιαμόρφωσης της σκέψης και καλλιέργειας της αυτογνωσίας, ώστε να περιοριστεί η συναισθηματική επιβάρυνση και να αναβαθμιστεί η ποιότητα ζωής στο παρόν.
Υπάρχουν φορές που έχουμε αναρωτηθεί τι θα γινόταν, αν όλα είχαν γίνει… αλλιώς. Πώς θα ήμασταν ψυχολογικά και τι θα είχαμε πετύχει στη ζωή μας, αν είχαμε γεννηθεί σε μία πιο τρυφερή ή σε μία πιο πλούσια οικογένεια. Τι θα είχε συμβεί αν είχαμε παντρευτεί με τον παιδικό μας έρωτα. Ποιος ξέρει; Έρευνα δείχνει πως τέτοιες σκέψεις μπορεί να μας οδηγήσουν ακόμη και στην κατάθλιψη.
Μετά από μια αποτυχία ή απογοήτευση, συχνά επιχειρούμε να παρηγορήσουμε τον εαυτό μας φτιάχνοντας μια εκδοχή του παρελθόντος στην οποία τα πράγματα πήγαν καλύτερα. Έτσι πλάθουμε νοερά μια «παράλληλη ζωή», πιο επιτυχημένη και λαμπερή.
Η εκδοχή αυτή, ωστόσο, δεν είναι πραγματική. Όταν θεωρούμε πως μπορούμε να μεταβάλουμε το παρελθόν έστω και στη φαντασία μας, νιώθουμε ότι αποκτούμε για λίγο τον έλεγχο. Καταφεύγουμε σε αυτή τη διαδικασία επειδή τα συναισθήματά μας βρίσκονται σε οριακό σημείο.
Μπορεί αρχικά το συναισθηματικό τίμημα αυτής της νοερής αναθεώρησης να μοιάζει μικρό, όμως με τον χρόνο συσσωρεύεται. Οι ερευνητές συνδέουν αυτό το μοτίβο σκέψης με δυσκολίες στη διαχείριση δυσάρεστων γεγονότων, κρίσεις γύρω από την ευθύνη, συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, μετάνοια και προλήψεις. Στις πιθανές συνέπειες περιλαμβάνονται επίσης η υπερεκτίμηση του πόσο προβλέψιμο ήταν το παρελθόν και οι εσφαλμένες προσδοκίες για το μέλλον.
Δείτε ποιες ψυχολογικές παγίδες μπορεί να κρύβει το «φαινόμενο της παράλληλης ζωής» και να σας επηρεάζουν χωρίς να το καταλαβαίνετε.
Συνδέεται με την κατάθλιψη και μπορεί να φέρει «παράλυση», σύμφωνα με έρευνα
Όταν αναλογιζόμαστε «τι θα μπορούσε να είχε συμβεί», συχνά φανταζόμαστε ότι η ζωή μας θα ήταν καλύτερη αν είχαμε επιλέξει διαφορετικά. Αυτή η σκέψη μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποδειχθεί χρήσιμη, αλλά η υπερβολική προσήλωση σε αυτήν ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις.
Μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη μας στις μελλοντικές επιλογές ή να μας κάνει πιο αναποφάσιστους, καθώς ενδέχεται να φοβόμαστε ότι οποιαδήποτε απόφαση πάρουμε θα οδηγήσει σε αρνητικό αποτέλεσμα.
Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Clinical Psychology Review, τα συμπτώματα κατάθλιψης φάνηκε να σχετίζονται σημαντικά με την τάση να φανταζόμαστε πώς θα ήταν διαφορετική η ζωή μας.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, η οποία περιέλαβε περισσότερα από 13.000 άτομα, διαπιστώθηκε ότι όσο περισσότερο κάποιος αναθεωρούσε νοητικά το παρελθόν του, τόσο πιθανότερο ήταν να αισθάνεται τύψεις, να κατηγορεί τον εαυτό του και να βιώνει συναισθηματική πίεση.
Η μετάνοια ενδέχεται να βοηθήσει όταν μας οδηγεί στην επίγνωση. Αν, όμως, επιμένει και μετατρέπεται σε εμμονή, μας κρατά εγκλωβισμένους στο παρελθόν και απορροφά την ενέργεια που χρειαζόμαστε για να προχωρήσουμε στο παρόν.
Ποιες εναλλακτικές μπορείτε να δοκιμάσετε:
- Αλλάξτε τον τρόπο που μιλάτε στον εαυτό σας. Αντί να αναρωτιέστε «τι θα γινόταν αν είχα…», στρέψτε τη σκέψη στο «τι μπορώ να κάνω τώρα;»
- Επικεντρωθείτε σε όσα μπορείτε να μάθετε και όχι στην ενοχή. Αναρωτηθείτε «ποια προσωπική αξία ή στόχο μου, ανέδειξε αυτή η μετάνοια;»
- Αξιοποιήστε την επίγνωση για να κινητοποιηθείτε και όχι για να τιμωρήσετε τον εαυτό σας. Έτσι ελαφραίνει το συναισθηματικό βάρος και βοηθιέστε να αντλήσετε κάτι χρήσιμο, όπως ένα δίδαγμα ζωής από μια αρνητική εμπειρία.
Αλλάζει την αντίληψη για την πραγματικότητα
Ακόμη κι αν υπάρχει μόνο στη φαντασία μας, η «παράλληλη» ζωή μπορεί να κάνει την πραγματική να μοιάζει υπερβολικά περιορισμένη και πληκτική. Όσο περισσότερο αναλογιζόμαστε πώς θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί τα πράγματα, τόσο πιο ιδανική και λιγότερο ρεαλιστική παρουσιάζεται η εναλλακτική εκδοχή. Ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς σε αυτή τη νοητική απομάκρυνση και βυθίζονται εύκολα σε φαντασιώσεις που αρχίζουν να φαίνονται πιο ζωντανές από την ίδια τους τη ζωή.
Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Individual Differences έδειξε ότι η τάση για φαντασιώσεις, ιδιαίτερα όταν κάποιος χάνεται σε έντονα φανταστικά σενάρια, συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα συναισθηματικής δυσφορίας. Όσο πιο παραστατικά πλάθουμε στο μυαλό μας «τι έπρεπε να είχε συμβεί», τόσο πιο έντονα μπορεί να αισθανόμαστε τις αρνητικές επιπτώσεις όσων συνέβησαν πραγματικά.
Μερικές εναλλακτικές που μπορείτε να δοκιμάσετε:
- Δοκιμάστε νοητικά τελετουργικά για να βάλετε ένα τέλος. Όταν επιστρέφετε ξανά και ξανά σε μια συγκεκριμένη στιγμή, καταγράψτε όσα θα θέλατε να είχαν γίνει διαφορετικά. Στη συνέχεια, κλείστε το σημειωματάριο και επιτρέψτε στον εαυτό σας να προχωρήσει.
- Η αδράνεια μπορεί να ενισχύσει την εμμονική σκέψη. Ακόμη και μισή ώρα με κάποια δραστηριότητα, έναν περίπατο, μια δημιουργική ενασχόληση ή μια ουσιαστική κουβέντα μπορεί να διακόψει αυτόν τον κύκλο και να σας στρέψει ξανά στο παρόν.
- Καλλιεργήστε την ενσυνειδητότητα αντί να προσπαθείτε να αποσπαστείτε. Αντί να πιέζεστε να «μην το σκέφτεστε», παρατηρήστε τη σκέψη σαν σύννεφο που περνά και απομακρύνεται και στη συνέχεια επιστρέψτε σε ό,τι κάνατε.
Συμπερασματικά
- Η έρευνα δείχνει ότι η νοητική ανακατασκευή του παρελθόντος, το λεγόμενο «φαινόμενο της παράλληλης ζωής», μπορεί να προκαλέσει ψυχολογικές δυσκολίες, όπως η κατάθλιψη και η αναποφασιστικότητα.
- Η προσκόλληση σε εναλλακτικές εκδοχές της ζωής μπορεί να ενισχύσει τις αρνητικές σκέψεις και να απομακρύνει την προσοχή από την πραγματικότητα, προκαλώντας συναισθηματική δυσφορία.
- Μελέτη συνδέει την υπερβολική ενασχόληση με το παρελθόν με τις τύψεις και την αυτοκατηγορία, παράγοντες που επιδρούν αρνητικά στην αυτοπεποίθηση και στη λήψη αποφάσεων.
- Οι ειδικοί εισηγούνται πρακτικές όπως η αναδιαμόρφωση του εσωτερικού διαλόγου και η ενσυνειδητότητα, με στόχο τη μείωση του συναισθηματικού βάρους και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
- Οι σκέψεις γύρω από το «τι θα μπορούσε να έχει συμβεί» είναι δυνατόν να αλλοιώσουν την εικόνα της πραγματικότητας και να κάνουν τη ζωή να μοιάζει λιγότερο ικανοποιητική.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ereyna-apokalyptei-ti-kryvetai-piso-apo-to-fainomeno-tis-parallilis-zois/9328
