Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ διαπίστωσε ότι η κατανάλωση καφέ το απόγευμα, ακόμη και δύο φλιτζανιών, ενδέχεται να υποβαθμίσει την ποιότητα του ύπνου, ιδίως στη φάση μη-REM. Οι ειδικοί εξηγούν ότι η καφεΐνη μεταβάλλει την οργάνωση της εγκεφαλικής δραστηριότητας και κάνει τον ύπνο λιγότερο αναζωογονητικό, κρατώντας τον εγκέφαλο σε πιο επιφανειακό επίπεδο.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι νεότεροι ενήλικες αντιδρούν εντονότερα στις διεγερτικές ιδιότητες της καφεΐνης απ’ ό,τι οι μεγαλύτεροι. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν πως η γνώση αυτών των επιδράσεων έχει σημασία για τη δημόσια υγεία και την υγεία των νευρώνων.
Από το μεσημέρι και μετά, ένας ντεκαφεϊνέ ίσως να μην είναι η πρώτη επιλογή σου όταν χρειάζεσαι τόνωση για να βγει η εργάσιμη ημέρα. Αν όμως στόχος είναι να ξυπνάς το πρωί ξεκούραστος/η, οι ειδικοί συνιστούν να το ξανασκεφτείς.
Σύμφωνα με νέα έρευνα, ακόμη και δύο απογευματινά φλιτζάνια καφέ ενδέχεται να κάνουν τον εγκέφαλο πιο ενεργό και διεγερμένο μέσα στη νύχτα, διαταράσσοντας τα επίπεδα ενέργειάς μας.
Ειδικότερα, οι ερευνητές από τον Καναδά ανέφεραν πως η καφεΐνη είναι δυνατό να μεταβάλει τη δομή και την πολυπλοκότητα της εγκεφαλικής δραστηριότητας σε διαφορετικά στάδια του ύπνου.
Ο καθηγητής Philipp Thölke, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε:
«Η ευρεία χρήση της καφεΐνης από τους ανθρώπους καθιστά αυτό το θέμα σημαντικό για τη δημόσια υγεία. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο καφές επηρεάζει τον ύπνο και τη δυναμική του εγκεφάλου μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την επίδρασή του στη νευρωνική υγεία».
Καφές και εγκέφαλος: Τι εξέτασε η μελέτη
Στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ, οι ερευνητές εξέτασαν τον ύπνο 40 υγιών ενηλίκων ηλικίας 20 έως 58 ετών, μετά από μέτρια πρόσληψη καφεΐνης.
Οι εθελοντές διανυκτέρευσαν δύο φορές σε κλινική ύπνου: τη μία μετά την κατανάλωση 200 mg καφεΐνης, ποσότητας που αντιστοιχεί περίπου σε δύο καφέδες, και την άλλη αφού έλαβαν εικονικό φάρμακο (placebo).
Για την παρακολούθηση της ποιότητας του ύπνου χρησιμοποιήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG), που καταγράφει την εγκεφαλική δραστηριότητα μέσω των ηλεκτρικών σημάτων της. Με βάση τις μετρήσεις EEG, οι ερευνητές αξιολόγησαν διάφορες παραμέτρους της εγκεφαλικής λειτουργίας: πόσο τυχαίο είναι ένα εγκεφαλικό σήμα, πόσο συμπιέσιμο είναι και πόσο σταθερό μένει στον χρόνο. Εξέτασαν, ακόμη, πώς κατανέμεται η ηλεκτρική δραστηριότητα σε διαφορετικές συχνότητες.
Τα ευρήματα κατέδειξαν ότι η καφεΐνη επηρέαζε κυρίως την εγκεφαλική δραστηριότητα στον ύπνο μη-REM, το πιο ήσυχο στάδιο του κύκλου ύπνου.
Ο ύπνος μη-REM περιλαμβάνει τρεις διακριτές φάσεις: αρχικά το άτομο αποκοιμιέται και έπειτα μεταβαίνει από τον ελαφρύ στον βαθύ ύπνο.
Καθώς εξελίσσεται αυτή η φάση, επιβραδύνονται η αναπνοή, η εγκεφαλική λειτουργία και οι παλμοί της καρδιάς, ενώ μειώνεται η θερμοκρασία του σώματος και παύουν οι κινήσεις των ματιών. Είναι μια ιδιαίτερα αναζωογονητική περίοδος, κατά την οποία αποκαθίστανται οι ιστοί και οι μύες και ενδυναμώνεται το ανοσοποιητικό σύστημα.
Η ομάδα διαπίστωσε ότι η λήψη καφεΐνης μετά το μεσημέρι επιδρούσε αρνητικά σε αυτή τη σημαντική φάση, με αποτέλεσμα ο ύπνος να προσφέρει λιγότερη αναζωογόνηση.
«Ο καφές καθυστερεί, αλλά δεν εμποδίζει τον ύπνο, οπότε, ακόμα κι αν μπορούμε να κοιμηθούμε υπό την επήρειά του, ο εγκέφαλος —και επομένως και ο ύπνος— επηρεάζονται από την καφεΐνη», εξήγησε ο καθηγητής Thölke.
«Οδηγεί σε πιο επιφανειακό ύπνο με αυξημένη επεξεργασία πληροφοριών στα στάδια του ύπνου όπου κανονικά ο εγκέφαλος εισέρχεται σε βαθιά ανάπαυση», συμπλήρωσε.
Επιπλέον, οι επιστήμονες εντόπισαν εγκεφαλικά σήματα με πιο «επίπεδη» μορφή. Αυτό, όπως σημείωσαν, δείχνει ότι με την καφεΐνη ο εγκέφαλος φαίνεται να βρίσκεται περισσότερο σε «κρίσιμη κατάσταση», όταν είναι πιο δεκτικός και προσαρμοστικός.
Πώς διαφέρει η επίδραση της καφεΐνης ανά ηλικία;
Οι ερευνητές εξέτασαν ακόμη κατά πόσο η ηλικία μεταβάλλει την επίδραση της καφεΐνης στον εγκέφαλο και στην ποιότητα του ύπνου.
Συνολικά, οι ενήλικες 20 έως 27 ετών εμφάνισαν μεγαλύτερη ευαισθησία στις διεγερτικές επιδράσεις της καφεΐνης κατά τον ύπνο REM, δηλαδή στη φάση με τις ταχείες κινήσεις των ματιών, απ’ ό,τι οι μεσήλικες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πιθανή εξήγηση είναι πως με την ηλικία μειώνεται ο αριθμός των υποδοχέων αδενοσίνης στον εγκέφαλο.
Καθώς περνά η ημέρα, η αδενοσίνη συγκεντρώνεται στον εγκέφαλο και σταδιακά δημιουργεί αίσθημα υπνηλίας. Η καφεΐνη μπλοκάρει τους υποδοχείς στους οποίους προσδένεται η αδενοσίνη, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε πιο ξύπνιοι.
Κατά την εκτίμηση των ερευνητών, η μικρότερη παρουσία υποδοχέων αδενοσίνης στους ηλικιωμένους μπορεί να περιορίζει την ανασταλτική επίδραση της καφεΐνης, ιδίως στη φάση REM του ύπνου.
Αντίθετα, στον ύπνο μη-REM, η επίδραση της καφεΐνης ήταν σε γενικές γραμμές ανάλογη στις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των ερευνητών, η καφεΐνη ενδέχεται να μεταβάλει τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου και να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου.
Οι ερευνητές σημείωσαν, ωστόσο, ότι στη μελέτη συμμετείχαν αποκλειστικά υγιή άτομα. Γι’ αυτό τα αποτελέσματα δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά για ανθρώπους με νευρολογικές ή ψυχιατρικές παθήσεις.
Συμπερασματικά
- Ο απογευματινός καφές ενδέχεται να υποβαθμίσει την ποιότητα του ύπνου, με την επίδραση να αφορά κυρίως τη φάση μη-REM.
- Σύμφωνα με την έρευνα του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, η καφεΐνη τροποποιεί τη μορφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας, οδηγώντας σε λιγότερο αναζωογονητικό ύπνο.
- Σε σχέση με τους μεγαλύτερους σε ηλικία, οι νεότεροι ενήλικες είναι πιο ευαίσθητοι στη διεγερτική δράση της καφεΐνης.
- Η καφεΐνη ενδέχεται να κάνει τον ύπνο πιο ελαφρύ, επηρεάζοντας την αναζωογόνηση του οργανισμού.
- Οι ερευνητές επισημαίνουν τη σημασία της κατανόησης των επιδράσεων της καφεΐνης για τη δημόσια και τη νευρωνική υγεία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/apogeymatinos-kafes-ti-symvainei-ston-egkefalo-sas-otan-ton-pinete/15620
