Διατροφή: Τι σημαίνει όταν ένα τρόφιμο χαρακτηρίζεται «φιλικό προς τα GLP-1»

Όλο και περισσότερα τρόφιμα προωθούνται ως «φιλικά προς τα GLP-1», όμως δεν υπάρχει επίσημος ορισμός για τον όρο. Συνήθως οι εταιρείες αναφέρονται σε προϊόντα με περισσότερη πρωτεΐνη ή φυτικές ίνες και μικρότερες μερίδες, αλλά η συγκεκριμένη ένδειξη δεν αρκεί για να κρίνει κανείς τη διατροφική τους αξία.

Τα φάρμακα GLP-1 αλλάζουν τις διατροφικές συνήθειες, την όρεξη και τις προτιμήσεις πολλών ανθρώπων. «Τα φάρμακα GLP-1 αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις για το φαγητό, τρώνε, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες τροφίμων αναπτύσσουν νέα προϊόντα», λέει η Roxana Ehsani, διαιτολόγος με εξειδίκευση στην αθλητική διατροφή στην Ουάσινγκτον.

Τα στοιχεία δείχνουν αυτή την αλλαγή: σύμφωνα με μελέτη του 2025 στο Journal of Marketing Research, νοικοκυριά στις ΗΠΑ με τουλάχιστον έναν χρήστη GLP-1 μείωσαν τις δαπάνες τους για τρόφιμα κατά 5,3% μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη λήψης Ozempic ή Wegovy. Οι δαπάνες για αλμυρά σνακ μειώθηκαν κατά 10,1%, ενώ οι δαπάνες σε εστιατόρια γρήγορου φαγητού και καφετέριες μειώθηκαν κατά 8%.

Οι εταιρείες τροφίμων ανταποκρίνονται, λανσάροντας προϊόντα με την ένδειξη «φιλικό προς τα GLP-1», από σνακ και δημητριακά μέχρι κατεψυγμένα γεύματα. Η Qianzhi Jiang, PhD, διαιτολόγος παιδιατρικής και οικογενειακής διατροφής στο The Nutrition Changer, στη Μασαχουσέτη, και η Ehsani εξηγούν τι μπορεί να σημαίνει αυτή η ένδειξη και τι αξίζει να προσέχει κανείς.

Τι σημαίνει στην πράξη η ένδειξη «φιλικό προς τα GLP-1»

«Οι διαφορετικοί κατασκευαστές έχουν διαφορετικούς ορισμούς για το “φιλικό προς τα GLP-1”», λέει η Jiang. Για παράδειγμα, η σειρά κατεψυγμένων γευμάτων Vital Pursuit χαρακτηρίζεται από την εταιρεία ως πλούσια σε πρωτεΐνη, με ένα ή περισσότερα άλλα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και καλή πηγή φυτικών ινών. Τα περισσότερα προϊόντα της περιέχουν περίπου 30 γραμμάρια πρωτεΐνης και 17 γραμμάρια φυτικών ινών ανά γεύμα. Η Daily Harvest διαθέτει smoothies που περιγράφονται ως ελεγχόμενα σε θερμίδες και πλούσια σε φυτικές ίνες, με περίπου 3 έως 6 γραμμάρια ανά smoothie. Οι εταιρείες δίνουν επίσης έμφαση στις μικρότερες μερίδες, καθώς όσοι παίρνουν GLP-1 συχνά τρώνε λιγότερο.

Ωστόσο, δεν υπάρχει σαφής και ενιαίος ορισμός. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) και το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA), που ρυθμίζουν τα τρόφιμα, δεν έχουν θεσπίσει επίσημο πρότυπο για την ένδειξη. Η Υπηρεσία Ασφάλειας και Ελέγχου Τροφίμων του USDA (FSIS) έχει εγκρίνει ορισμένες εταιρείες, όπως η Nestlé και η Conagra, να τη χρησιμοποιούν.

Εκπρόσωπος του USDA εξήγησε ότι τα προϊόντα που φέρουν τον ισχυρισμό «φιλικό προς τα GLP-1» αξιολογούνται με βάση τους ισχύοντες κανονισμούς για προϊόντα που παρουσιάζονται ως χρήσιμα για την απώλεια ή τη διατήρηση του βάρους. «Οι κανονισμοί αυτοί απαιτούν οι ετικέτες να εξηγούν τη βάση του ισχυρισμού, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει μια πραγματολογική δήλωση για ένα θρεπτικό συστατικό, όπως “10 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά μερίδα”, ή έναν καθορισμένο ισχυρισμό για την περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, όπως “καλή πηγή φυτικών ινών”». Σύμφωνα με την ίδια διευκρίνιση, οι εταιρείες που δεν έχουν λάβει την έγκριση του USDA δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τέτοιους ισχυρισμούς στις ετικέτες των προϊόντων τους.

Θεωρητικά, ένα προϊόν με αυτή την ένδειξη θα πρέπει να βοηθά στην κάλυψη των αναγκών σε πρωτεΐνη και φυτικές ίνες και να έχει υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, όπως βιταμίνη D, ασβέστιο και σίδηρο. Ορισμένα προϊόντα ανταποκρίνονται σε αυτή την περιγραφή. Παρ’ όλα αυτά, επειδή δεν υπάρχει ξεκάθαρος ορισμός, η ένδειξη μπορεί να παραπλανήσει, λέει η Ehsani.

Επιπλέον, μια ετικέτα δεν αποκαλύπτει από μόνη της τη συνολική ποιότητα ενός τροφίμου. «Τα προϊόντα με αυτή την ένδειξη μπορεί και πάλι να έχουν πολύ νάτριο, κορεσμένα λιπαρά ή πρόσθετα σάκχαρα. Επομένως, δεν είναι απαραίτητα η πιο υγιεινή ή η καλύτερη επιλογή για κάποιον που παίρνει GLP-1», λέει η Ehsani. Η ένδειξη δεν λαμβάνει επίσης υπόψη το μέγεθος της μερίδας ή τις ατομικές διατροφικές ανάγκες. «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει ένα τρόφιμο που είναι —ή δεν είναι— φιλικό προς τα GLP-1», προσθέτει η Jiang.

Πώς να τρώτε όταν παίρνετε φάρμακο GLP-1

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν χρειάζεται να αγοράζετε προϊόντα με την ένδειξη «φιλικό προς τα GLP-1». Το ζητούμενο είναι μια ισορροπημένη διατροφή. Όποιος παίρνει φάρμακο GLP-1 καλό είναι να συνεργάζεται με διαιτολόγο ή με ομάδα επαγγελματιών υγείας, λέει η Jiang. Αν διαχειρίζεστε το σάκχαρο, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον διαβήτη ή άλλη χρόνια πάθηση, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για να βεβαιωθείτε ότι η διατροφή σας ανταποκρίνεται στις ανάγκες του οργανισμού και του τρόπου ζωής σας. Καθώς προσαρμόζεστε στη θεραπεία, μπορεί επίσης να βοηθήσει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα για τα γεύματα, την ενυδάτωση και τον προγραμματισμό τους.

Δώστε προτεραιότητα στην πρωτεΐνη

«Η πρωτεΐνη πρέπει να περιλαμβάνεται στη διατροφή, ώστε να αντιμετωπιστεί πιθανή απώλεια μυϊκής μάζας», λέει η Ehsani. Οι ανάγκες σε πρωτεΐνη διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αλλά έρευνες υποδεικνύουν ότι οι γυναίκες χρειάζονται τουλάχιστον 1,2 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα για να διατηρήσουν τη μυϊκή τους μάζα, ιδιαίτερα αν ασκούνται τακτικά.

Σε γενικές γραμμές, επιδιώξτε να καταναλώνετε γεύματα και σνακ πλούσια σε πρωτεΐνη κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η Ehsani προτείνει άπαχες πηγές, όπως μοσχάρι, γαλοπούλα, κοτόπουλο, αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα. Τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, επειδή συχνά μειώνουν την πρόσληψη τροφής και υγρών, ενώ γαστρεντερικές παρενέργειες, όπως διάρροια και έμετος, μπορεί επίσης να συμβάλουν. Το γάλα, συμπεριλαμβανομένου του γάλακτος χωρίς λακτόζη, προσφέρει επιπλέον πρωτεΐνη, υγρά και ηλεκτρολύτες. Μπορείτε να το προσθέσετε στη βρώμη, σε ένα smoothie για πρωινό ή σε ένα ρόφημα μετά την άσκηση, ώστε να λαμβάνετε βιταμίνη D και ασβέστιο, που συμβάλλουν στην πρόληψη της απώλειας οστικής μάζας και των ελλείψεων θρεπτικών συστατικών.

Επιλέξτε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες

Η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών βοηθά στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας, μιας συχνής παρενέργειας των GLP-1, λέει η Ehsani. Ωστόσο, περίπου το 90% των Αμερικανών δεν καταναλώνει αρκετές φυτικές ίνες, σύμφωνα με τις Διατροφικές Οδηγίες για τους Αμερικανούς. Η γενική σύσταση είναι 25 γραμμάρια την ημέρα για γυναίκες κάτω των 50 ετών και 21 γραμμάρια την ημέρα για γυναίκες άνω των 50.

Αυξήστε σταδιακά την πρόσληψη φυτικών ινών, καθώς η απότομη αύξηση μπορεί να επιδεινώσει τα γαστρεντερικά συμπτώματα. Μπορείτε να παρακολουθείτε την ποσότητα μέσω μιας εφαρμογής ή του ιστότοπου του USDA, ή να προσέχετε πώς αισθάνεστε καθημερινά. Για παράδειγμα, τουλάχιστον μία κένωση την ημέρα θεωρείται υγιής, ενώ περισσότερες από τέσσερις μπορεί να σημαίνουν ότι καταναλώνετε υπερβολικά πολλές φυτικές ίνες.

Τα φασόλια, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι και οι φακές είναι καλές επιλογές. Εξίσου σημαντικά είναι τα φρούτα και τα λαχανικά. «Είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και προσφέρουν επίσης βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικά που υποστηρίζουν την υγεία του ανοσοποιητικού», λέει η Ehsani.

Φροντίστε την ενυδάτωσή σας

Επειδή τα GLP-1 μπορεί να μειώσουν τα σήματα της πείνας και της δίψας, η επαρκής ενυδάτωση γίνεται ακόμη πιο σημαντική, ιδιαίτερα όταν αυξάνετε τις φυτικές ίνες. Η Εθνική Ακαδημία Ιατρικής των ΗΠΑ προτείνει συνολική ημερήσια πρόσληψη περίπου 3,7 λίτρων υγρών για τους άνδρες και 2,7 λίτρων για τις γυναίκες. Για να αυξήσετε την πρόσληψη, πίνετε μικρές ποσότητες υγρών κατά τη διάρκεια της ημέρας, προσθέστε φρούτα στο νερό ή επιλέξτε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, όπως σούπες, smoothies, φρούτα και λαχανικά. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χρειάζονται ειδικό ρόφημα ηλεκτρολυτών, αλλά μπορεί να είναι χρήσιμο αν χάνετε υγρά λόγω εμέτου ή διάρροιας ενώ παίρνετε GLP-1, λέει η Ehsani.

Συνδυάστε σωστά τους υδατάνθρακες

Είναι φυσικό να προσέχετε την πρόσληψη υδατανθράκων αν παίρνετε GLP-1 για τη ρύθμιση του σακχάρου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τους αποκλείσετε. Αντίθετα, συνδυάστε τους με πρωτεΐνη, φυτικές ίνες ή υγιεινά λιπαρά, ώστε να βοηθήσετε στη μείωση του σακχάρου και να αισθάνεστε χορτάτοι για περισσότερη ώρα, λέει η Jiang. Για παράδειγμα, μπορείτε να φάτε ψωμί με αβοκάντο και αυγό, ρύζι με πρωτεΐνη και λαχανικά, κράκερ με τυρί ή γιαούρτι με γκρανόλα. «Δεν πρόκειται για περιορισμό, αλλά για διεύρυνση. Σκεφτείτε: τι μπορείτε να προσθέσετε;» λέει.

Τα συσκευασμένα τρόφιμα δεν χρειάζεται να αποκλειστούν εντελώς και μπορείτε να τα απολαμβάνετε μερικές φορές την εβδομάδα. Διαβάζετε την ετικέτα διατροφικών στοιχείων και, ιδανικά, επιλέγετε προϊόντα με περισσότερη πρωτεΐνη και φυτικές ίνες και λιγότερα κορεσμένα λιπαρά και πρόσθετα σάκχαρα.

Η ένδειξη «φιλικό προς τα GLP-1» είναι εργαλείο μάρκετινγκ και η διατροφική αξία ενός προϊόντος δεν κρίνεται από μία μόνο ετικέτα. «Είναι πολύ ενδιαφέρον το πώς το τοπίο της βιομηχανίας τροφίμων και των εστιατορίων, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο προωθούνται τα προϊόντα, επηρεάζονται τόσο πολύ από ένα φάρμακο που παίρνουν ορισμένοι άνθρωποι», λέει η Jiang. Τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να επηρεάζουν τις διατροφικές επιλογές, αλλά δεν χρειάζεται να καθορίζουν κάθε επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ.

Οι διατροφικές αλλαγές και οι αποφάσεις σχετικά με τη λήψη φαρμάκων GLP-1 πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό ή τον διαιτολόγο σας.