Πειράματα ερευνητών του Πανεπιστημίου Επιστημών του Τόκιο ανέδειξαν αντιφλεγμονώδη συνεργασία φυτικών ουσιών από τη μέντα, τον ευκάλυπτο και τις πιπεριές τσίλι. Οι συνδυασμοί τους εμφάνισαν πολύ εντονότερη δράση από ό,τι οι ενώσεις μεμονωμένα, καθώς ενεργοποιούσαν διαφορετικές οδούς ενδοκυτταρικής σηματοδότησης.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τρόφιμα με φυτικές ενώσεις ενδέχεται να συμβάλλουν στη ρύθμιση της χρόνιας φλεγμονής και να ανοίγουν δρόμους για την ανάπτυξη λειτουργικών τροφίμων και συμπληρωμάτων. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα, ωστόσο η μελέτη προσφέρει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση για τα οφέλη μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικά τρόφιμα.
Φυσικές ουσίες που ρυθμίζουν τη φλεγμονή, γνωστές ως φυτοχημικά, περιέχονται σε πολλά τρόφιμα και καρυκεύματα της καθημερινότητας, μεταξύ των οποίων βότανα, μπαχαρικά και αρωματικά φυτά. Τα συστατικά αυτά έχουν μακρά παρουσία στην παραδοσιακή μαγειρική και στη φυτοθεραπεία, προτού ανακαλυφθούν οι βιολογικές ιδιότητές τους.
Ωστόσο, οι αντιφλεγμονώδεις λειτουργίες των φυτικών συστατικών παραμένουν δύσκολο να εξηγηθούν από τη σύγχρονη επιστήμη. Σε εργαστηριακές δοκιμές, αρκετές φυτικές ενώσεις εμφανίζουν τέτοια δράση μόνο σε ποσότητες πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που μπορεί να προσφέρει μια συνηθισμένη διατροφή. Γι’ αυτό εξακολουθεί να υπάρχει σκεπτικισμός για το κατά πόσο τα αποκαλούμενα «αντιφλεγμονώδη τρόφιμα» επηρεάζουν ουσιαστικά τις ανοσολογικές αντιδράσεις του οργανισμού.
Διερεύνηση της συνεργασίας φυτικών ενώσεων
Δεν είναι σαφές ούτε με ποιον τρόπο διαφορετικές ενώσεις συνεργάζονται στα κύτταρα, ώστε ορισμένοι συνδυασμοί να έχουν ισχυρότερη επίδραση από τα συστατικά τους χωριστά. Οι συνέργειες αυτού του είδους έχουν σπάνια εξεταστεί πειραματικά και η μοριακή τους βάση δεν έχει αποσαφηνιστεί.
Στην Ιαπωνία, ομάδα με επικεφαλής τον καθηγητή Gen-ichiro Arimura από το Τμήμα Βιολογικών Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Επιστημών του Τόκιο εξέτασε πώς γνωστές φυτικές ενώσεις, όταν συνδυάζονται, επηρεάζουν τη φλεγμονή στα κύτταρα του ανοσοποιητικού. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nutrients και μελέτησε αν οι ενώσεις της μέντας, του ευκαλύπτου και των πιπεριών τσίλι καταστέλλουν τα φλεγμονώδη σήματα αποτελεσματικότερα από καθεμία ξεχωριστά.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές στα εργαστηριακά πειράματα
Στο επίκεντρο της μελέτης βρέθηκαν τα μακροφάγα, ανοσοκύτταρα με σημαντικό ρόλο στη φλεγμονή. Τα κύτταρα αυτά παράγουν μικρές πρωτεΐνες σηματοδότησης, τις κυτοκίνες, που ενισχύουν τη φλεγμονή. Οι ερευνητές ενεργοποίησαν μακροφάγα ποντικών με λιποπολυσακχαρίτη, βακτηριακό συστατικό που χρησιμοποιείται συχνά για την πρόκληση φλεγμονής σε κυτταρικές μελέτες. Έπειτα χορήγησαν στα κύτταρα μενθόλη (από μέντα), 1,8-κινεόλη (από ευκάλυπτο), καψαϊκίνη (από τσίλι) και β-ευδεσμόλη (από λυκίσκο και τζίντζερ), δοκιμάζοντάς τα μεμονωμένα και σε συνδυασμούς υπό ελεγχόμενες συνθήκες.
Με ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης, μέτρηση πρωτεϊνών και απεικόνιση ασβεστίου, η ομάδα παρακολούθησε τις επιδράσεις των ενώσεων σε βασικούς βιοδείκτες της φλεγμονής. Παράλληλα, ερεύνησε αν οι φυτικές ουσίες δρούσαν μέσω των διαύλων μεταβατικού δυναμικού υποδοχέα (TRP). Αυτές οι πρωτεΐνες βρίσκονται στην κυτταρική μεμβράνη, αναγνωρίζουν χημικά και φυσικά ερεθίσματα και συμβάλλουν στη ρύθμιση της σηματοδότησης ασβεστίου, που έχει σημασία για την ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων.
Οι συνδυασμοί φυτικών ενώσεων έδωσαν εντυπωσιακά αποτελέσματα
Η καψαϊκίνη είχε την ισχυρότερη αντιφλεγμονώδη επίδραση όταν εξετάστηκε μόνη της, ενώ οι πιο έντονες συνεργιστικές δράσεις καταγράφηκαν με συνδυασμούς. «Όταν η καψαϊκίνη και η μενθόλη ή η 1,8-κινοόλη χρησιμοποιήθηκαν μαζί, η αντιφλεγμονώδης δράση τους αυξήθηκε κατά αρκετές εκατοντάδες φορές σε σύγκριση με όταν κάθε ένωση χρησιμοποιήθηκε μόνη της», τονίζει ο καθηγητής Arimura.
Πρόσθετες δοκιμές έδωσαν στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο προκύπτει αυτή η συνέργεια. Η μενθόλη και η 1,8-κινεόλη δρούσαν μέσω των διαύλων TRP και της σηματοδότησης ασβεστίου. Αντίθετα, η καψαϊκίνη φαίνεται να καταστέλλει τη φλεγμονή μέσω διαφορετικής οδού, ανεξάρτητης από τους διαύλους TRP.
Πώς ερμηνεύονται τα ευρήματα για την υγεία
«Αποδείξαμε ότι αυτή η συνεργατική δράση δεν είναι τυχαία, αλλά βασίζεται σε έναν νέο τρόπο δράσης που προκύπτει από την ταυτόχρονη ενεργοποίηση διαφορετικών ενδοκυτταρικών σηματοδοτικών οδών», λέει ο καθηγητής Arimura. «Αυτό παρέχει σαφή αποδεικτικά στοιχεία σε μοριακό επίπεδο για τα εμπειρικά γνωστά αποτελέσματα του συνδυασμού συστατικών τροφίμων».
Τα αποτελέσματα δείχνουν πώς συνδυασμοί φυτικών ενώσεων είναι δυνατόν να έχουν σημαντικές βιολογικές επιδράσεις ακόμη και σε μικρές ποσότητες, αντίστοιχες με εκείνες που μπορεί να προσφέρει η διατροφή. Παράλληλα, ανοίγουν νέες δυνατότητες για τη δημιουργία λειτουργικών τροφίμων, συμπληρωμάτων, καρυκευμάτων και αρωμάτων με ισχυρή δράση, αξιοποιώντας περιορισμένες ποσότητες των ενεργών συστατικών τους.
Συνολικά, η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι τα οφέλη για την υγεία από μια διατροφή με πολλά φυτικά τρόφιμα ίσως δεν οφείλονται σε μεμονωμένες «υπερ-ενώσεις», αλλά στη συνεργασία ανάμεσα σε διαφορετικά συστατικά των φυτών.
Χρειάζονται, ωστόσο, επιπλέον έρευνες σε ζώα και ανθρώπους ώστε να επιβεβαιωθούν τα συμπεράσματα. Η εργασία προσφέρει πιο σαφή επιστημονική βάση για την κατανόηση του πώς τρόφιμα καθημερινής κατανάλωσης και φυσικές αντιφλεγμονώδεις ουσίες μπορεί να συμβάλλουν στη ρύθμιση της χρόνιας φλεγμονής και, κατ’ επέκταση, στη μακροπρόθεσμη υγεία.
Συμπεράσματα της μελέτης
- Έρευνα του Πανεπιστημίου Επιστημών του Τόκιο καταδεικνύει ότι η μέντα, ο ευκάλυπτος και οι πιπεριές τσίλι συνεργάζονται στην αντιμετώπιση της κυτταρικής φλεγμονής.
- Οι φυτικές ενώσεις έχουν ισχυρότερη αντιφλεγμονώδη δράση όταν συνδυάζονται παρά όταν χρησιμοποιούνται μεμονωμένα, καθώς ενεργοποιούν διαφορετικές ενδοκυτταρικές οδούς.
- Η καψαϊκίνη, που προέρχεται από τις πιπεριές τσίλι, ήταν η ισχυρότερη αντιφλεγμονώδης ένωση. Η συνεργιστική δράση ενισχύθηκε σημαντικά όταν συνδυάστηκε με μενθόλη ή 1,8-κινεόλη.
- Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη συμβολή τροφίμων πλούσιων σε φυτικά συστατικά στη ρύθμιση της χρόνιας φλεγμονής.
- Η μελέτη εισηγείται νέους τρόπους ανάπτυξης λειτουργικών τροφίμων και συμπληρωμάτων, με μικρές ποσότητες φυτικών ουσιών που μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη στην υγεία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/menta-eykalyptos-kai-tsili-mporoyn-synergatika-na-kanoyn-thaymata-kata-tis-flegmonis-sta-kyttara/20868
