Η μαύρη σοκολάτα, με την υψηλή περιεκτικότητά της σε κακάο, αποδεικνύεται ότι διαθέτει αντικαταθλιπτικές ιδιότητες και μπορεί να βοηθήσει στην ψυχική υγεία. Στους μεσοαμερικανικούς πολιτισμούς θεωρούνταν από παλιά θεραπευτικό μέσο, ενώ τα οφέλη της επιβεβαιώνονται από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα.
Σύμφωνα με μελέτες, η κατανάλωση μικρής ποσότητας μαύρης σοκολάτας ενδέχεται να περιορίσει τα συμπτώματα κατάθλιψης και να ενισχύσει τη διάθεση. Η πιθανή επίδραση αποδίδεται σε μηχανισμούς όπως η ρύθμιση νευροδιαβιβαστών και οι προβιοτικές επιδράσεις στο έντερο. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται να λειτουργεί συμπληρωματικά με άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, καθώς απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για να εξακριβωθεί ο καθοριστικός ρόλος της.
Η σοκολάτα, και ειδικά η μαύρη εκδοχή της με την υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο, είναι ένα παραδοσιακό γλύκισμα με επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη, το οποίο ενδέχεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση ψυχικών παθήσεων όπως η κατάθλιψη.
Πριν καθιερωθεί ως comfort food, η σοκολάτα είχε τη θέση ιερού θεραπευτικού μέσου στους μεσοαμερικανικούς πολιτισμούς. Αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν πως το κακάο χρησιμοποιούνταν ήδη πριν από τουλάχιστον 3.500 χρόνια· οι αρχαίοι λαοί το θεωρούσαν θεϊκό δώρο με σημαντικές θεραπευτικές ιδιότητες. Συνήθως το παρασκεύαζαν ως ρόφημα, προσθέτοντας συχνά βότανα και μπαχαρικά, και το αξιοποιούσαν τόσο σε τελετές όσο και για ιατρικούς λόγους: για παράδειγμα, ώστε εξασθενημένοι ασθενείς να αυξήσουν το βάρος τους, να τονωθεί το νευρικό σύστημα εξαντλημένων ανθρώπων και να διευκολυνθεί η πέψη. Οι πρακτικές αυτές φανερώνουν ότι υπήρχε από νωρίς αντίληψη για την επίδραση του κακάο στη διάθεση.
Πώς η σοκολάτα επηρεάζει τη διάθεση: η επιστημονική εξήγηση
Τα ευρήματα της σύγχρονης επιστήμης επιβεβαιώνουν όσα φαίνεται πως γνώριζαν επί αιώνες οι αυτόχθονες θεραπευτές. Διάφορες ενώσεις της σοκολάτας μπορούν να συμβάλλουν στις αντικαταθλιπτικές της ιδιότητες, με τη θεοβρωμίνη —μία από τις κύριες ενώσεις του κακάο— να διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο.
Η θεοβρωμίνη, όπως και η καφεΐνη, επιδρά μέσω περισσότερων από ενός μηχανισμών. Σύμφωνα με την έρευνα, προσδένεται σε ορισμένα σημεία των νευρώνων, τους υποδοχείς αδενοσίνης, και ενισχύει την εγρήγορση, ενώ παράλληλα ρυθμίζει τους υποδοχείς του GABA, ενός νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται με τη διάθεση. Η δράση της είναι πιο σταδιακή από εκείνη της καφεΐνης και συνήθως δεν συνοδεύεται από νευρικότητα ή απότομη πτώση ενέργειας, όπως μπορεί να συμβεί με τον καφέ.
Νεότερες κλινικές μελέτες παρουσιάζουν ισχυρά στοιχεία για τη θετική επίδραση της σοκολάτας στη διάθεση.
Σε τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη έρευνα, όσοι έτρωγαν καθημερινά 30 γραμμάρια σοκολάτας με 85% κακάο παρουσίασαν βελτίωση στη διάθεση και μεγαλύτερη ποικιλία μικροβίων στο έντερο. Το εύρημα υποδεικνύει ότι οι προβιοτικές ιδιότητες της μαύρης σοκολάτας ενδέχεται να περιορίζουν τις αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου. Η συσχέτιση της υγείας του εντέρου με την ψυχική ευεξία συμβαδίζει με τη σύγχρονη έρευνα για τη συμβολή του μικροβιώματος στην ψυχολογική υγεία.
Σε μεγάλη διατομεακή έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 13.626 ενήλικες στις ΗΠΑ, η κατανάλωση μαύρης σοκολάτας συνδέθηκε με σαφώς μικρότερη πιθανότητα αναφοράς καταθλιπτικών συμπτωμάτων, συγκριτικά με τη μη κατανάλωση σοκολάτας. Ειδικότερα, όσοι δήλωσαν ότι έτρωγαν μαύρη σοκολάτα είχαν 70% χαμηλότερες πιθανότητες εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης από όσους δεν κατανάλωναν.
Η συσχέτιση αυτή φαίνεται να αφορά ειδικά τη μαύρη σοκολάτα. Μελέτη τυχαιοποιημένου και ελεγχόμενου σχεδιασμού, που εξέτασε σοκολάτα με 85% κακάο έναντι εκείνης με 70%, κατέληξε ότι σημαντική μείωση της συναισθηματικής αρνητικότητας καταγράφηκε μόνο με την υψηλότερη περιεκτικότητα σε κακάο. Το αποτέλεσμα υποδηλώνει ότι τα θεραπευτικά οφέλη προέρχονται από τις ενώσεις του κακάο και όχι απλώς από την απόλαυση της σοκολάτας.
Σε άλλη πρόσφατη μελέτη, γυναίκες στην εμμηνόπαυση κατανάλωναν 12 γραμμάρια σοκολάτας με 78% κακάο ημερησίως επί οκτώ εβδομάδες. Τα σκορ κατάθλιψης μειώθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με ομάδα ελέγχου που έτρωγε σοκολάτα γάλακτος. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η μαύρη σοκολάτα θα μπορούσε να εξεταστεί ως παρέμβαση για συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες που αντιμετωπίζουν κατάθλιψη.
Οι πιθανοί μηχανισμοί πίσω από την αντικαταθλιπτική δράση της σοκολάτας
Σε σύνοψη:
- Η μαύρη σοκολάτα προσφέρει, πρώτον, άφθονα φλαβονοειδή με αντιφλεγμονώδη δράση. Καθώς η φλεγμονή έχει συσχετιστεί με την κατάθλιψη, οι ουσίες αυτές ενδέχεται να συμβάλουν στον περιορισμό των συμπτωμάτων της.
- Ένας ακόμη παράγοντας είναι η θεοβρωμίνη: μελέτες για τις ψυχοφαρμακολογικές επιδράσεις της δείχνουν ότι ρυθμίζει συστήματα νευροδιαβιβαστών που συμμετέχουν στη διαχείριση της διάθεσης.
- Η σοκολάτα περιέχει επίσης φαινυλαιθυλαμίνη (PEA), η οποία διεγείρει την απελευθέρωση ενδορφινών και δημιουργεί αισθήματα ευφορίας και ευτυχίας.
- Μέσω του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, οι προβιοτικές ιδιότητες της μαύρης σοκολάτας στο εντερικό μικροβίωμα ενδέχεται ακόμη να ανακουφίζουν από δυσάρεστες συναισθηματικές καταστάσεις. Η πιθανή αυτή συμβολή συνάδει με τη νέα έρευνα για τη σχέση του μικροβιώματος με την ψυχική υγεία.
- Τέλος, η τρυπτοφάνη που περιέχει η σοκολάτα αποτελεί πρόδρομο της σεροτονίνης, η οποία συμμετέχει στη ρύθμιση της διάθεσης.
Η σοκολάτα ως πολλά υποσχόμενη συμπληρωματική θεραπευτική επιλογή
Οι τεκμηριωμένες επιστημονικά οδηγίες προκρίνουν σοκολάτα με περιεκτικότητα σε κακάο 70% και άνω, αφού οι μελέτες υποδεικνύουν πως τα μεγαλύτερα ποσοστά συνδέονται με τα σημαντικότερα οφέλη. Σημασία έχει να καταναλώνεται με μέτρο: σύμφωνα με τις περισσότερες έρευνες, τα οφέλη προκύπτουν από μικρή ποσότητα μαύρης σοκολάτας, περίπου 30 γραμμάρια ημερησίως, δηλαδή μια μικρή μπάρα.
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, η σοκολάτα προορίζεται για συμπληρωματική χρήση και όχι για να αντικαταστήσει άλλες επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές διαχείρισης της κατάθλιψης, όπως η ψυχοθεραπεία, η σωματική άσκηση και η κοινωνική επαφή. Χρειάζονται περισσότερες μελέτες ώστε να αποσαφηνιστεί η αιτιώδης σχέση και να καθοριστούν το κατάλληλο είδος και η ενδεδειγμένη ποσότητα σοκολάτας για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της κατάθλιψης.
Συμπέρασμα
- Η σοκολάτα με υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει αντικαταθλιπτικές ιδιότητες και βελτιώνει την ψυχική υγεία.
- Στους πολιτισμούς της Μεσοαμερικής είχε ιστορικά θέση θεραπευτικού σκευάσματος, ενώ οι σύγχρονες έρευνες επιβεβαιώνουν τα οφέλη της.
- Μικρές ποσότητες μαύρης σοκολάτας μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης και να βελτιώσουν τη διάθεση μέσα από διάφορους βιολογικούς μηχανισμούς.
- Πιο συγκεκριμένα, η θεοβρωμίνη και τα φλαβονοειδή της σοκολάτας ρυθμίζουν τους νευροδιαβιβαστές και ενισχύουν την ψυχική ευεξία.
- Προτείνεται σοκολάτα με τουλάχιστον 70% κακάο, σε μέτρια ποσότητα και συμπληρωματικά προς άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την κατάθλιψη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/sokolata-os-farmako-psychis-pos-thorakizei-tin-psychiki-ygeia/5615
