Το annatto, φυσική χρωστική και καρύκευμα που παράγεται από τους σπόρους του δέντρου achiote, έχει βρεθεί στο επίκεντρο νεότερων ερευνών για τις πιθανές επιδράσεις του στην υγεία. Περιέχει ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιμικροβιακές ενώσεις, όπως η bixin, οι οποίες ενδέχεται να προστατεύουν το δέρμα, να υποστηρίζουν την επούλωση πληγών και να συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας των ματιών.
Πιθανά οφέλη του annatto έχουν αναφερθεί και για την καρδιακή υγεία, ενώ έχει συσχετιστεί με αντικαρκινικές ιδιότητες. Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, χρειάζονται περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθούν οι επιδράσεις του.
Από τους σπόρους του δέντρου achiote προέρχεται το annatto, ένα φυτό που χρησιμοποιούνταν ως body paint και δίνει φυσική πορτοκαλοκόκκινη χρωστική, ενώ μπαίνει και ως καρύκευμα. Χρησιμοποιείται ευρέως σε τρόφιμα, αλλά και σε παραδοσιακές πρακτικές. Νεότερη έρευνα εξετάζει τη διατροφική του αξία, τα πιθανά αντιοξειδωτικά και αντιμικροβιακά οφέλη, τις επιδράσεις του στο δέρμα, καθώς και πιθανές παρενέργειες.
Ποιο είναι το annatto, το φυτό που χρησιμοποιούνταν ως body paint, και τι οφέλη μπορεί να έχει για την υγεία
Το annatto είναι φυσική πορτοκαλοκόκκινη χρωστική και καρύκευμα, που λαμβάνεται από τους σπόρους του δέντρου achiote (Bixa orellana), το οποίο φύεται στις τροπικές ζώνες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής. Δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό, ωστόσο υπολογίζεται ότι περίπου το 70% των φυσικών χρωστικών τροφίμων προέρχεται από αυτό. Στη γαστρονομία, χαρίζει στα τρόφιμα αποχρώσεις από έντονο κίτρινο έως βαθύ πορτοκαλοκόκκινο και μια ήπια γλυκιά, πιπεράτη γεύση. Παράλληλα, έχει μακρά χρήση στην τέχνη, στα καλλυντικά και στη θεραπεία διαφόρων ιατρικών παθήσεων. Θα το συναντήσει κανείς και με τις ονομασίες achiote, achiotillo, bija, urucum και atsuete, ενώ διατίθεται ως σκόνη, πάστα, υγρό ή αιθέριο έλαιο.
Τοπικές εφαρμογές εκχυλισμάτων annatto
Σε άρθρο του 2024 με τίτλο «Annatto (Bixa orellana)-Based Nanostructures for Biomedical Applications—A Systematic Review», εξετάστηκαν νανοδομές με εκχυλίσματα annatto, οι οποίες σε πειραματικά μοντέλα εμφάνισαν αντιοξειδωτική, αντιμικροβιακή, φωτοπροστατευτική, ανοσοτροποποιητική και λεϊσμανιοκτόνο δράση. Η ανασκόπηση επισημαίνει ακόμη πιθανή συμβολή στην αναγέννηση ιστών και βελτιωμένη βιολογική απόδοση όταν οι ουσίες του annatto μεταφέρονται με νανοδομές.
Τα κύρια ευρήματα νεότερων μελετών περιλαμβάνουν:
- Αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδης δράση: Η bixin, η βασική δραστική ουσία του annatto, εμφανίζει αντιοξειδωτικά χαρακτηριστικά και ιδιότητες που μπορεί να προστατεύουν το δέρμα.
- Χρήση στη νανοτεχνολογία: Εκχυλίσματα του φυτού έχουν ενσωματωθεί σε νανοδομές, με στόχο την ενίσχυση της αντιμικροβιακής και αντιοξειδωτικής δράσης για τοπική εφαρμογή.
- Επούλωση πληγών: Σε μελέτη σε ζώα, γέλη που περιείχε 10% υδατικό εκχύλισμα annatto βοήθησε στην επούλωση τραυμάτων και παρουσίασε αντιμικροβιακή δράση σε αρουραίους.
- Κλινική δοκιμή σε μετεγχειρητικά τραύματα: Αλοιφή με Bixa orellana αξιολογήθηκε ως προς την επούλωση χειρουργικών τραυμάτων και την αποκατάσταση των ουλών.
- Καλλυντική εφαρμογή: Το annatto αξιοποιήθηκε ως φυσική χρωστική σε φυτικές συνθέσεις κραγιόν, οι οποίες ελέγχθηκαν ως προς τη συμβατότητά τους με το δέρμα.
Ποια είναι η διατροφική αξία του annatto
- Θερμίδες: 20
- Λιπαρά: 0g – 0%
- Κορεσμένα λιπαρά: 0g – 0%
- Trans λιπαρά: –
- Χοληστερόλη: –
- Νάτριο: 0mg – 0%
- Υδατάνθρακες: 3g – 1%
- Καθαροί υδατάνθρακες: 1g
- Φυτικές ίνες: 2g – 7%
- Σάκχαρα: 0g
- Πρωτεΐνη: 1g
Πιθανά οφέλη του annatto για την υγεία
Η συγκεκριμένη φυσική χρωστική τροφίμων έχει συσχετιστεί με μια σειρά πιθανών οφελών για την υγεία.
1. Το annatto διαθέτει αντιοξειδωτικές ιδιότητες
Στο annatto υπάρχουν πολλά φυτικά συστατικά με αντιοξειδωτική δράση, ανάμεσά τους καροτενοειδή, τερπενοειδή, φλαβονοειδή και τοκοτριενόλες. Τα αντιοξειδωτικά μπορούν να εξουδετερώνουν μόρια που ενδέχεται να είναι επιβλαβή, τις λεγόμενες ελεύθερες ρίζες. Όταν αυτές αυξηθούν υπερβολικά, υπάρχει πιθανότητα να βλάψουν τα κύτταρα. Έρευνες έχουν συνδέσει τις βλάβες από υψηλά επίπεδα ελεύθερων ριζών με χρόνιες ιατρικές παθήσεις, όπως ο καρκίνος, οι διαταραχές του εγκεφάλου, οι καρδιακές παθήσεις και ο διαβήτης.
2. Το annatto μπορεί να έχει αντιμικροβιακή δράση
Μελέτες υποδεικνύουν ότι η χρωστική αυτή ενδέχεται να παρουσιάζει αντιμικροβιακές ιδιότητες. Σε εργαστηριακές δοκιμές, εκχυλίσματα annatto φάνηκε να περιορίζουν την ανάπτυξη διαφόρων βακτηρίων, μεταξύ των οποίων τα Staphylococcus aureus και Escherichia coli.
Σε διαφορετική εργαστηριακή μελέτη, το annatto εξουδετέρωσε αρκετούς μύκητες, όπως τους Aspergillus niger, Neurospora sitophila και Rhizopus stolonifer. Ακόμη, όταν η χρωστική προστέθηκε στο ψωμί, εμπόδισε την ανάπτυξη μυκήτων και έτσι παρατάθηκε ο χρόνος διατήρησής του.
Ανάλογα ευρήματα προέκυψαν και σε έρευνα για χοιρινά μπιφτέκια: όσα είχαν υποστεί επεξεργασία με σκόνη annatto εμφάνισαν μικρότερη ανάπτυξη μικροβίων σε σχέση με τα μπιφτέκια χωρίς επεξεργασία, ύστερα από 14 ημέρες αποθήκευσης. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη χρωστική τροφίμων ενδέχεται να αξιοποιηθεί στη συντήρηση των τροφίμων.
3. Το annatto ενδέχεται να έχει αντικαρκινικές ιδιότητες
Τα πρώτα επιστημονικά στοιχεία υποδεικνύουν αντικαρκινικό δυναμικό. Ενδεικτικά, πειράματα σε δοκιμαστικούς σωλήνες έδειξαν ότι εκχυλίσματα της συγκεκριμένης χρωστικής μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και να οδηγήσουν σε κυτταρικό θάνατο σε καρκινικά κύτταρα του προστάτη, του παγκρέατος, του ήπατος και του δέρματος, καθώς και σε κύτταρα άλλων τύπων καρκίνου.
Οι ενδεχόμενες αντικαρκινικές επιδράσεις του annatto έχουν συνδεθεί με ορισμένα συστατικά του, όπως τα καροτενοειδή bixin και norbixin, αλλά και οι τοκοτριενόλες, που αποτελούν τύπο βιταμίνης Ε. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, όμως χρειάζονται μελέτες σε ανθρώπους για να εξεταστούν αυτές οι επιδράσεις.
4. Το annatto μπορεί να υποστηρίξει την υγεία των ματιών
Το annatto περιέχει σε αφθονία καροτενοειδή, συστατικά που ενδέχεται να ωφελούν τα μάτια. Ιδιαίτερα υψηλή είναι η περιεκτικότητά του σε bixin και norbixin, ουσίες που εντοπίζονται στο εξωτερικό περίβλημα του σπόρου και δίνουν στο φυτό το χαρακτηριστικό κίτρινο έως πορτοκαλί χρώμα.
Σε πείραμα με ζώα, η χορήγηση norbixin για 3 μήνες περιόρισε τη συσσώρευση της ουσίας N-retinylidene-N-retinylethanolamine (A2E), η οποία έχει συσχετιστεί με την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Πρόκειται για την κυριότερη αιτία μη αναστρέψιμης τύφλωσης στους ηλικιωμένους. Ωστόσο, προτού προταθεί το annatto για αυτόν τον σκοπό, είναι αναγκαίες μελέτες σε ανθρώπους.
Άλλα ενδεχόμενα οφέλη του annatto
- Πιθανή συμβολή στην καρδιακή υγεία: Το annatto παρέχει τοκοτριενόλες, ενώσεις της βιταμίνης Ε που ενδέχεται να προστατεύουν από καρδιακά προβλήματα τα οποία σχετίζονται με τη γήρανση.
- Ενδεχόμενη μείωση της φλεγμονής: Ευρήματα από αρκετές μελέτες σε δοκιμαστικούς σωλήνες υποδεικνύουν ότι ενώσεις του annatto μπορεί να περιορίζουν διάφορους δείκτες φλεγμονής.
Πηγές: Healthline, Eat this much, PubMed, MDPI, PMC, PMC, RJST
Συνοπτικά: όσα γνωρίζουμε για το annatto
- Το annatto προέρχεται από τους σπόρους του δέντρου achiote και διαθέτει αντιοξειδωτικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες, οι οποίες συνδέονται με την προστασία της υγείας του δέρματος και των ματιών.
- Η bixin, βασική δραστική ουσία του annatto, ενισχύει την επούλωση τραυμάτων και παρουσιάζει υποσχόμενες αντικαρκινικές ιδιότητες.
- Σύμφωνα με μελέτες, το annatto μπορεί να ωφελεί την καρδιά και να περιορίζει τη φλεγμονή.
- Η αξιοποίηση της νανοτεχνολογίας σε συνδυασμό με εκχυλίσματα annatto έχει αποδειχθεί αποτελεσματική για την ενίσχυση της αντιμικροβιακής και αντιοξειδωτικής δράσης.
- Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, χρειάζεται περαιτέρω έρευνα σε ανθρώπους, ώστε να επιβεβαιωθούν οι θετικές επιδράσεις του annatto.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/to-archaio-fyto-vafi-apokalyptei-thaymatoyrges-idiotites-gia-tin-prostasia-ton-mation/20110
