Γυμναστική: Οι γυναίκες έχουν ένα απρόσμενο πλεονέκτημα

Η άσκηση συμβάλλει σημαντικά τόσο στη σωματική υγεία όσο και στην ψυχική ευεξία. Πόση δραστηριότητα χρειάζεται, όμως, για να προκύψουν αυτά τα οφέλη και ισχύει η ίδια απάντηση για όλους; Πρόσφατα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι οι γυναίκες ενδέχεται να πετυχαίνουν παρόμοια καρδιαγγειακά οφέλη με αισθητά λιγότερο χρόνο άσκησης από τους άνδρες.

Τα αποτελέσματα έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, αν ληφθεί υπόψη ότι επί χρόνια οι γυναίκες υποεκπροσωπούνταν στις επιστημονικές έρευνες. Ενδεικτικά, παλαιότερη ανάλυση περισσότερων από 5.200 δημοσιεύσεων σε έξι περιοδικά για την άθληση και την άσκηση έδειξε ότι μόλις το 6% είχε ως αποκλειστικό αντικείμενο τις γυναίκες.

Η νέα έρευνα υπογραμμίζει πως η επίδραση της άσκησης χρειάζεται να μελετάται με γνώμονα τις φυσιολογικές διαφορές των φύλων. Ο οργανισμός των γυναικών και των ανδρών δεν αντιδρά κατ’ ανάγκη με τον ίδιο τρόπο στη σωματική δραστηριότητα.

Τι ανέδειξε η έρευνα

Στο Nature Cardiovascular Research δημοσιεύθηκε η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία για περισσότερους από 85.000 ενήλικες που ζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Για μία εβδομάδα οι συμμετέχοντες φορούσαν ειδικές συσκευές που κατέγραφαν τη σωματική τους δραστηριότητα, ενώ οι ερευνητές παρακολουθούσαν παράλληλα την εξέλιξη της υγείας τους για σχεδόν οκτώ χρόνια.

Τα ευρήματα ξεχώρισαν.

Στις γυναίκες που έκαναν περίπου τέσσερις ώρες την εβδομάδα δραστηριότητες μέτριας ή υψηλής έντασης, όπως γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο ή τζόκινγκ, καταγράφηκε περίπου 30% μικρότερος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου.

Οι άνδρες χρειάζονταν περίπου εννέα ώρες άσκησης την εβδομάδα, ώστε να εμφανιστεί ανάλογη μείωση του κινδύνου.

Ανάλογη απόκλιση παρατηρήθηκε και σε όσους είχαν ήδη στεφανιαία νόσο. Περίπου 51 λεπτά άσκησης την εβδομάδα στις γυναίκες συνδέονταν με 30% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία· στους άνδρες, η αντίστοιχη διάρκεια έφτανε περίπου τα 85 λεπτά.

Γυμναστική: Γιατί οι γυναίκες ενδέχεται να ωφελούνται περισσότερο

Οι ερευνητές διερευνούν περισσότερους από έναν πιθανούς λόγους για τις διαφορές που εντοπίζονται μεταξύ γυναικών και ανδρών.

1. Καρδιά και αιμοφόρα αγγεία

Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες έχουν μικρότερη καρδιά και μικρότερα αιμοφόρα αγγεία από τους άνδρες. Για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες του σώματος σε οξυγόνο κατά την άσκηση, η γυναικεία καρδιά συχνά χτυπά πιο γρήγορα. Έτσι, ακόμη και το γρήγορο περπάτημα μπορεί να προκαλεί στις γυναίκες μεγαλύτερη φυσιολογική απόκριση αναλογικά, κάτι που ίσως συμβάλλει στα οφέλη της μελέτης.

2. Τα οιστρογόνα και η προστασία της καρδιάς

Ο ρόλος των οιστρογόνων δεν περιορίζεται στην αναπαραγωγική υγεία, καθώς έχουν σημαντική συμμετοχή και στη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος.

Μεταξύ των δράσεών τους είναι η συμβολή στη διατήρηση της υγείας του ενδοθηλίου, δηλαδή του εσωτερικού στρώματος των αιμοφόρων αγγείων. Αυτό βοηθά τα αγγεία να διατηρούν την ελαστικότητά τους και να προσαρμόζονται στις αλλαγές της ροής του αίματος.

Η συγκεκριμένη δράση μπορεί να ενισχύει ορισμένα καρδιαγγειακά οφέλη της άσκησης. Για να επιβεβαιωθεί, ωστόσο, αυτός ο μηχανισμός, χρειάζονται περισσότερες έρευνες.

3. Η σύνθεση των μυών διαφέρει

Πιθανή εξήγηση αποτελούν επίσης οι μυϊκές ίνες.

Συχνά οι γυναίκες διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό μυϊκών ινών βραδείας συστολής. Οι ίνες αυτές χρησιμοποιούν αποτελεσματικά το οξυγόνο, αντέχουν περισσότερο στην κόπωση και ευνοούν παρατεταμένες αερόβιες δραστηριότητες.

Οι ίνες ταχείας συστολής, αντίθετα, σχετίζονται περισσότερο με την ανάπτυξη δύναμης και με σύντομες προσπάθειες υψηλής έντασης.

Αυτές οι διαφοροποιήσεις μπορεί να επηρεάζουν το πώς ανταποκρίνεται κανείς στην άσκηση. Δεν έχει, όμως, αποδειχθεί ότι αποτελούν την εξήγηση των αποτελεσμάτων της συγκεκριμένης έρευνας.

Πώς μεταφράζονται τα ευρήματα στην καθημερινή άσκηση;

Στα βασικά πλεονεκτήματα της έρευνας συγκαταλέγεται η καταγραφή της δραστηριότητας με φορητές συσκευές, αντί να βασιστεί αποκλειστικά στις αναμνήσεις των συμμετεχόντων.

Η μελέτη έχει, ωστόσο, και περιορισμούς. Η δραστηριότητα καταγράφηκε μόνο για μία εβδομάδα, παρότι οι καθημερινές συνήθειες ενός ανθρώπου μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά με το πέρασμα του χρόνου. Επίσης, ο παρατηρητικός σχεδιασμός της επιτρέπει να εντοπίζονται συσχετίσεις, όχι όμως να αποδεικνύονται αναγκαστικά σχέσεις αιτίας και αποτελέσματος.

Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα δίνουν ένα ενθαρρυντικό μήνυμα στις γυναίκες που δυσκολεύονται να βάλουν την άσκηση στο καθημερινό τους πρόγραμμα. Για ουσιαστικά οφέλη στην υγεία δεν είναι απαραίτητο να κάνουν πολύωρες προπονήσεις. Περίπου 35 λεπτά γρήγορου περπατήματος την ημέρα συμπληρώνουν σχεδόν τέσσερις ώρες δραστηριότητας την εβδομάδα, ποσότητα που στη μελέτη συνδέθηκε με σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου στις γυναίκες.

Αυτό δεν συνεπάγεται ότι οι γυναίκες χρειάζεται να μειώσουν τον χρόνο άσκησής τους ή ότι οι άνδρες είναι απαραίτητο να προπονούνται εννέα ώρες την εβδομάδα.

Οι διεθνείς οδηγίες εξακολουθούν να συστήνουν στους ενήλικες 150–300 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα, μαζί με δραστηριότητες μυϊκής ενδυνάμωσης.

Κυρίως, χρειάζεται να έχουμε κατά νου πως η άσκηση δεν απαιτεί εξάντληση για να προσφέρει οφέλη. Ένα γρήγορο περπάτημα, μια ποδηλατάδα ή περισσότερη κίνηση στην καθημερινότητα μπορούν να είναι το πρώτο βήμα προς μια πιο υγιή καρδιά.

Σε τελική ανάλυση, η καλύτερη μορφή άσκησης είναι αυτή που καταφέρνουμε να διατηρήσουμε σταθερά στη ζωή μας…