Τρέξιμο: Πότε έκανε το «μπαμ» και γιατί είναι τόσο δημοφιλές

Από τους άδειους δρόμους της περιόδου των lockdowns μέχρι τα γεμάτα ζωή run clubs στις σύγχρονες πόλεις, το τρέξιμο διανύει σήμερα την πιο δυναμική περίοδο της ιστορίας του. Η δραστηριότητα που παλαιότερα θεωρούνταν μοναχική και αφορούσε λίγους εξειδικευμένους δρομείς έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο κοινωνικό φαινόμενο, το λεγόμενο «running boom». Ο όρος περιγράφει περιόδους της σύγχρονης ιστορίας κατά τις οποίες η δημοτικότητα του τρεξίματος αυξήθηκε απότομα και μαζικά. Έτσι, από μια ενασχόληση που αφορούσε σχεδόν μόνο επαγγελματίες αθλητές, έγινε μια δραστηριότητα με παγκόσμια κοινωνική απήχηση.

Δεκαετία του 1970: Η πρώτη μεγάλη έκρηξη του running boom

Με αφετηρία κυρίως τις ΗΠΑ, το φαινόμενο εξαπλώθηκε σύντομα σε όλο τον κόσμο. Το απλό τζόκινγκ έγινε δημοφιλές ως τρόπος για καλύτερη υγεία, αναψυχή και φυσική κατάσταση.

Εκτιμάται πως εκείνη την εποχή άρχισαν να τρέχουν περίπου 25 εκατομμύρια Αμερικανοί. Παράλληλα, διαμορφώθηκε η σύγχρονη αγορά αθλητικών παπουτσιών και ρούχων για τρέξιμο, ενώ διευρύνθηκαν οι δυνατότητες συμμετοχής των γυναικών στα αθλήματα αντοχής.

1990-2010: Η στροφή στους οργανωμένους αγώνες

Στη συγκεκριμένη περίοδο, το ενδιαφέρον πέρασε από το απλό τζόκινγκ στη μαζική συμμετοχή σε επίσημους αγώνες. Οι τερματισμοί σε οργανωμένες διοργανώσεις αυξήθηκαν εντυπωσιακά, ξεπερνώντας το 300% σε ορισμένες χώρες. Για τους περισσότερους, ο σκοπός δεν ήταν πια ο πρωταθλητισμός ή η επίτευξη καλού χρόνου· προτεραιότητα έγιναν η εμπειρία και η προσωπική πρόοδος.

2020-2026: Το νέο κύμα δημοτικότητας του τρεξίματος

Το σημερινό κύμα ξεκίνησε με ώθηση από τα lockdowns της πανδημίας COVID-19 και πλέον τροφοδοτείται από τη Gen Z. Σήμερα κυριαρχούν τα run clubs, δηλαδή οι κοινότητες δρομέων που αποτελούν ταυτόχρονα σημεία κοινωνικής συνάντησης. Οι εφαρμογές και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετέβαλαν ριζικά την εμπειρία: το τρέξιμο από ατομική δραστηριότητα εξελίχθηκε σε παγκόσμια, συνδεδεμένη κοινότητα. Την ίδια στιγμή, τα ρούχα τρεξίματος και η αισθητική τους εντάχθηκαν στην καθημερινή κουλτούρα του athleisure. Ισχυρή είναι επίσης η συμμετοχή νεότερων ανθρώπων και γυναικών, ενώ οι αιτήσεις για μεγάλους μαραθωνίους κατανέμονται ισότιμα, σε ποσοστό 50/50 μεταξύ των φύλων.

Η πανδημία επιτάχυνε την εξάπλωση του τρεξίματος, καθώς το κλείσιμο των γυμναστηρίων το κατέστησε μία από τις πιο εύκολα προσβάσιμες επιλογές άσκησης. Στην Ευρώπη, τα στοιχεία μεγάλων διοργανωτών καταγράφουν ισχυρή ανάκαμψη μετά την πανδημία. Παρότι πολλοί εκτιμούσαν ότι η άνοδος θα υποχωρούσε όταν καταργούνταν οι περιορισμοί, η εξέλιξη ήταν διαφορετική: τα επίσημα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Στίβου δείχνουν ότι οι συμμετοχές στα μεγάλα δρομικά γεγονότα του Βελγίου αυξήθηκαν περίπου 170% από το 2022 έως το 2025, από περίπου 28.000 σε 75.000. Ακόμη ταχύτερη ήταν η άνοδος στους ημιμαραθωνίους, με αύξηση περίπου 65-70% στο ίδιο διάστημα.

Το 2025 καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός ανθρώπων που συμμετείχαν σε μαραθώνιο. Σε όλο τον κόσμο, τα parkruns και οι αγωνιστικές διοργανώσεις ξεπέρασαν τις προηγούμενες επιδόσεις. Ανάμεσά τους ήταν ο Μαραθώνιος TCS του Λονδίνου το 2025, όπου τερμάτισαν 56.000 δρομείς και σημειώθηκε νέο παγκόσμιο ρεκόρ Guinness. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, περισσότεροι από 7 εκατομμύρια ενήλικες αναφέρουν ότι τρέχουν συστηματικά, με το τρέξιμο να αποτελεί τη δεύτερη δημοφιλέστερη αθλητική δραστηριότητα στη χώρα. Ταυτόχρονα, τα run clubs πληθαίνουν με θεαματικό ρυθμό.

Η ψυχολογία πίσω από το τρέξιμο

Σε άλλες μορφές άσκησης, η πρόοδος μπορεί να είναι δύσκολο να αξιολογηθεί υποκειμενικά ή να αργεί να αποτυπωθεί στην εμφάνιση, όπως συμβαίνει με την απώλεια λίπους. Το τρέξιμο, αντίθετα, μπορεί να προσφέρει καθημερινά μικρές «νίκες». Η άμεση σύνδεση ανάμεσα στην προσπάθεια και στο αποτέλεσμα ενισχύει την αίσθηση αυτοαποτελεσματικότητας (self-efficacy).

Ο εγκέφαλος αναζητά εκ φύσεως σημάδια προόδου. Όταν υπάρχουν μετρήσεις όπως ο χρόνος, η απόσταση και ο ρυθμός, η επιτυχία γίνεται άμεσα ορατή και ο εγκέφαλος λαμβάνει σχετική επιβεβαίωση, ενεργοποιώντας το σύστημα ανταμοιβής. Όταν κάποιος εντάσσει την ταυτότητα του «δρομέα» στον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον εαυτό του, η άσκηση συνδέεται με τις προσωπικές του αξίες. Έτσι, το τρέξιμο παύει να είναι μια υποχρέωση και γίνεται τρόπος έκφρασης.