Νέα έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο αναδεικνύει τη σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και την αϋπνία.
Στην εξέταση 595 συμμετεχόντων, οι ερευνητές εντόπισαν μεγαλύτερη πιθανότητα για διαταραχές ύπνου σε όσους είχαν υψηλό νευρωτισμό. Αντίθετα, η «ανοιχτότητα» στις καινούργιες εμπειρίες φάνηκε να σχετίζεται με λιγότερη αϋπνία.
Όσοι είχαν αϋπνία κατέγραψαν υψηλότερη βαθμολογία στον νευρωτισμό και χαμηλότερη στη συνεργασιμότητα, την ανοιχτότητα και την ευσυνειδησία. Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη να διερευνηθεί περαιτέρω η ψυχολογική πλευρά της αϋπνίας.
Πώς ενδέχεται να επηρεάζουν τα γνωρίσματα της προσωπικότητας την εμφάνιση αϋπνίας διερεύνησε μελέτη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο, στη Βραζιλία, η οποία κατέγραψε συσχέτιση ανάμεσα στα δύο.
Στο επίκεντρο της προσοχής των ερευνητών βρέθηκαν δύο αποτελέσματα. Η «ανοιχτότητα» —δηλαδή η διάθεση για νέες εμπειρίες, η περιέργεια και η δημιουργικότητα— φάνηκε να συνδέεται με λιγότερη αϋπνία. Παράλληλα, υψηλά επίπεδα νευρωτισμού, που σχετίζεται με συναισθηματική αστάθεια, εμφανίζονταν συχνά σε ανθρώπους με διαταραχές ύπνου.
«Αποφασίσαμε να μελετήσουμε την επίδραση των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας στην αϋπνία, επειδή πρόκειται για μια εξαιρετικά συχνή διαταραχή που έχει επιπτώσεις για την υγεία, όπως αυξημένο κίνδυνο υπέρτασης, διαβήτη, άγχους και κατάθλιψης. Αυτά τα διάφορα προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας οδηγούν σε χειρότερη ποιότητα ζωής γενικά» αναφέρουν οι ερευνητές πίσω από τη μελέτη.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αϋπνία συγκαταλέγεται στις συχνότερες διαταραχές ύπνου στους ενήλικες. Περίπου το 30% του πληθυσμού παγκοσμίως εκτιμάται ότι αντιμετωπίζει αϋπνία, δηλαδή δυσκολεύεται να αποκοιμηθεί, να διατηρήσει τον ύπνο ή να κοιμηθεί ξανά έπειτα από ανεπιθύμητη αφύπνιση.
Τα 3 «P» που περιγράφουν την αϋπνία
Στη σχετική βιβλιογραφία περιγράφεται η θεωρία των τριών «P» για την αϋπνία:
- Προδιάθεση («Predisposition»): Παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανίσει κάποιος τη διαταραχή.
- Πρόκληση («Precipitation»): Ερεθίσματα ή περιστάσεις που συνδέονται με την έναρξη των συμπτωμάτων.
- Διαιώνιση («Perpetuation»): Συμπεριφορές που συντελούν στη διατήρηση του προβλήματος της αϋπνίας.
Με βάση αυτή τη θεωρία, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι ο νευρωτισμός, ο οποίος συναντάται συχνότερα σε άτομα με αϋπνία, ενδέχεται να αποτελεί παράγοντα προδιάθεσης για διαταραχές ύπνου. Διερεύνησαν ακόμη αν το άγχος και η κατάθλιψη θα μπορούσαν να μεσολαβούν ή να τροποποιούν τη σύνδεση νευρωτισμού και αϋπνίας.
Τα πέντε βασικά γνωρίσματα της προσωπικότητας
Για να γίνουν κατανοητά τα συμπεράσματα της έρευνας, χρειάζεται πρώτα να παρουσιαστούν τα γνωρίσματα της προσωπικότητας:
- Εξωστρέφεια: Τα άτομα με υψηλή εξωστρέφεια συνήθως μιλούν περισσότερο, αναλαμβάνουν κυρίαρχους και ηγετικούς ρόλους και προτιμούν τις δραστηριότητες με άλλους. Τους είναι ευκολότερο να δημιουργούν δεσμούς και οικειότητα, ενώ συχνά είναι πιο διεκδικητικά. Η χαμηλή εξωστρέφεια δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη εσωστρέφεια: όσοι έχουν χαμηλότερα επίπεδα συχνά επιλέγουν τη μοναχικότητα και δυσκολεύονται περισσότερο να συνεργαστούν σε ομάδες.
- Νευρωτισμός: Το γνώρισμα αυτό αφορά τον βαθμό συναισθηματικής σταθερότητας. Όσοι έχουν υψηλό νευρωτισμό εμφανίζουν συχνότερα συναισθηματική αστάθεια και στρέφουν την προσοχή στις αρνητικές πλευρές της ζωής. Μπροστά στις αντιξοότητες μπορεί να αποδιοργανώνονται και να υποφέρουν εντονότερα, ενώ είναι πιο ευάλωτοι στο στρες.
- Συνεργασιμότητα: Η συνεργασιμότητα συνδέεται με την ενσυναίσθηση. Σε υψηλά επίπεδα, τα άτομα τείνουν να δείχνουν μεγαλύτερη κατανόηση, ζεστασιά και ενδιαφέρον για την ευημερία των άλλων, λαμβάνοντας υπόψη την κατάστασή τους. Χαμηλότερη συνεργασιμότητα χαρακτηρίζει συχνά ανθρώπους πιο επιφυλακτικούς και καχύποπτους.
- Ανοιχτότητα στις εμπειρίες: Η αναζήτηση του καινούργιου χαρακτηρίζει συνήθως ανθρώπους με υψηλή ανοιχτότητα, οι οποίοι είναι δημιουργικοί και διερευνητικοί. Διακρίνονται για την περιέργεια και τη φαντασία τους, ενώ βιώνουν πιο έντονα τα συναισθήματα. Αντίθετα, όσοι έχουν χαμηλή ανοιχτότητα προτιμούν τη ρουτίνα, αποφεύγουν τη δυσφορία και έχουν πιο συμβατική στάση.
- Ευσυνειδησία: Η αποφασιστικότητα, η αφοσίωση, τα κίνητρα και η επιμονή χαρακτηρίζουν ανθρώπους με υψηλή ευσυνειδησία, οι οποίοι μπορεί να αναβάλουν μια άμεση ευχαρίστηση για να πετύχουν έναν μεγαλύτερο στόχο. Πολύ υψηλή βαθμολογία, ωστόσο, ενδέχεται να συνδέεται με τελειομανία. Άτομα με χαμηλή βαθμολογία είναι συνήθως λιγότερο απαιτητικά και λιγότερο πεισματάρικα και μπορεί ακόμη να θεωρηθούν «οκνηροί».
Αϋπνία και προσωπικότητα: Μια νέα σύνδεση στο επίκεντρο
Για τη διαμόρφωση των ευρημάτων, οι ερευνητές εξέτασαν 595 άτομα ηλικίας 18 έως 59 ετών και τα κατέταξαν σε δύο ομάδες. Η πρώτη περιλάμβανε όσους είχαν αϋπνία, είχαν αναζητήσει βοήθεια και είχαν λάβει επίσημη διάγνωση από ειδικό στον ύπνο. Στη δεύτερη, την ομάδα ελέγχου, συμμετείχαν άτομα που δεν ανέφεραν προβλήματα με τον ύπνο τους.
Για να προσδιοριστούν τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας των συμμετεχόντων, χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο 60 ερωτήσεων, του οποίου η χρήση γίνεται αποκλειστικά από επαγγελματίες ψυχολόγους. Απαντήσεις έδωσαν οι εθελοντές και των δύο ομάδων, δίνοντας τη δυνατότητα στους ερευνητές να εκτιμήσουν τα επίπεδα κάθε χαρακτηριστικού σε κάθε άτομο.
Από την ανάλυση προέκυψε ότι οι συμμετέχοντες με αϋπνία φάνηκαν να σημειώνουν πολύ υψηλότερες επιδόσεις στον νευρωτισμό από όσους δεν αντιμετώπιζαν αϋπνία. Αντιθέτως, οι βαθμολογίες τους φάνηκαν χαμηλότερες στη συνεργασιμότητα, την ανοιχτότητα και την ευσυνειδησία. Μόνο στην εξωστρέφεια δεν διαπιστώθηκε σημαντική διαφοροποίηση.
Επιπλέον, οι αναλύσεις κατέγραψαν τα εξής:
- Υψηλά επίπεδα νευρωτισμού παρουσίασε το 61,7% των ατόμων με αϋπνία, ενώ στην ομάδα ελέγχου το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 32%.
- Χαμηλή ανοιχτότητα εμφάνισε το 40,7% των ατόμων με αϋπνία, έναντι 23% στην ομάδα με υγιή επίπεδα ύπνου.
- Χαμηλά επίπεδα συνεργασιμότητας καταγράφηκαν στο 31,5% των ατόμων με αϋπνία, σε σύγκριση με το 23,2% όσων δεν είχαν αϋπνία.
- Το 37,7% των συμμετεχόντων με αϋπνία φάνηκε να έχει χαμηλά επίπεδα ευσυνειδησίας, ενώ στην ομάδα ελέγχου το ποσοστό ήταν 24,1%.
«Κατόπιν λεπτομερέστερης στατιστικής ανάλυσης, τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι άνθρωποι με υψηλά επίπεδα νευρωτισμού είναι πιο πιθανό να έχουν αϋπνία» καταλήγουν οι ερευνητές.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Journal of Sleep Research.
Συνοπτική ανακεφαλαίωση
- Μελέτη του Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο αναδεικνύει τη σχέση της προσωπικότητας με την αϋπνία.
- Τα υψηλά επίπεδα νευρωτισμού συνδέονται με μεγαλύτερη επιρρέπεια σε διαταραχές ύπνου, ενώ η ανοιχτότητα σε νέες εμπειρίες σχετίζεται με χαμηλότερη αϋπνία.
- Όσοι συμμετέχοντες είχαν αϋπνία σημείωσαν υψηλότερες βαθμολογίες στον νευρωτισμό και χαμηλότερες στη συνεργασιμότητα, την ανοιχτότητα και την ευσυνειδησία.
- Περίπου το 30% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει αϋπνία, η οποία συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.
- Η έρευνα εξετάζει τη συμβολή των χαρακτηριστικών προσωπικότητας στην εμφάνιση της αϋπνίας και τονίζει ότι χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση της ψυχολογικής διάστασης της διαταραχής.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/apokalypsi-i-aypnia-syndeetai-entyposiaka-me-ton-charaktira-mas/8234
