Η χαμηλή τεστοστερόνη δεν αρχίζει απαραίτητα σε κάποια συγκεκριμένη ηλικία, όμως τα επίπεδα μπορεί να υποχωρούν βαθμιαία με την πάροδο του χρόνου. Συχνά, τα συμπτώματα θεωρούνται συνέπεια της εργασιακής κόπωσης ή του ανεπαρκούς ύπνου. Ποια σημάδια αποτελούν λόγο για έλεγχο;
Χαμηλή τεστοστερόνη: ποια σημάδια συχνά δεν γίνονται αντιληπτά
Ένας άνδρας κοντά στα 50, όταν ερωτηθεί για την κατάστασή του, πιθανότατα θα αποδώσει την κούραση ή τις σωματικές αλλαγές του σε κάποια εξήγηση. Παρ’ όλα αυτά, η χαμηλή τεστοστερόνη είναι δυνατό να παραμένει χωρίς διάγνωση επί χρόνια, επειδή τα σημάδια της αναπτύσσονται αργά και συχνά αποδίδονται σε άλλους παράγοντες.
Πρόκειται για αρκετά συχνό φαινόμενο. Οι καναδικές κατευθυντήριες οδηγίες του 2021 εκτιμούν ότι βιοχημικά χαμηλή τεστοστερόνη καταγράφεται περίπου στο 25% των ανδρών ηλικίας 40-62 ετών, καθώς και στο 28% έως 49% όσων είναι άνω των 70. Η διάγνωση του υπογοναδισμού μπορεί να τεθεί όταν τα χαμηλά επίπεδα συνυπάρχουν με χαρακτηριστικά συμπτώματα και επιβεβαιώνονται στις κατάλληλες εξετάσεις.
Νεότερες μελέτες για τη χαμηλή τεστοστερόνη: τι γνωρίζουμε
Νεότερες έρευνες διερευνούν τις συνέπειες της χαμηλής τεστοστερόνης, καθώς και τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για μια ασφαλή θεραπεία.
- Η ανασκόπηση του 2026 “Update on testosterone deficiency and therapeutic options for testosterone replacement therapy” αναφέρει ότι η τεστοστερόνη έχει ρόλο στη σεξουαλική λειτουργία, τον μεταβολισμό, την υγεία των οστών και τη διάθεση. Προτού ξεκινήσει θεραπεία, είναι απαραίτητη η διάγνωση που στηρίζεται σε τεκμήρια.
- Σε μετα-ανάλυση του 2026, με τίτλο “Cardiovascular and prostate cancer risk associated to testosterone replacement therapy – a systematic review and meta-analysis of 41 randomized controlled trials”, η θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης δεν συσχετίστηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων ή καρκίνου του προστάτη, με βάση στοιχεία για 11.161 άνδρες. Τα δεδομένα, ωστόσο, για την ασφάλεια σε βάθος χρόνου παραμένουν περιορισμένα.
- Η μελέτη του 2024 “Depressive Syndromes in Men With Hypogonadism in the TRAVERSE Trial: Response to Testosterone-Replacement Therapy” διαπίστωσε ότι η αγωγή οδήγησε σε μικρή βελτίωση της διάθεσης και της ενέργειας, χωρίς όμως να βελτιώσει τα συμπτώματα μείζονος κατάθλιψης.
Κόπωση που επιμένει παρά τον ύπνο
Η κόπωση που διαρκεί είναι ένα σύμπτωμα το οποίο συχνά δεν αξιολογείται. Η τεστοστερόνη συμμετέχει στη ρύθμιση της ερυθροποιητίνης — ορμόνης που παράγεται κυρίως στους νεφρούς και ενεργοποιεί τον μυελό των οστών για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αν τα επίπεδα τεστοστερόνης παραμένουν χαμηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενδέχεται να περιοριστεί η παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, με αποτέλεσμα αναιμία και εντονότερη κόπωση.
Και η έλλειψη ύπνου μπορεί να ρίξει τα επίπεδα τεστοστερόνης, οπότε η επίδραση είναι αμφίδρομη. Η κόπωση, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ορμονικής διαταραχής, αφού μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.
Η προπόνηση δεν έχει πια τα ίδια αποτελέσματα
Οι άνδρες που ασκούνται σταθερά ενδέχεται να αντιληφθούν νωρίς τις αλλαγές, συχνά πιστεύοντας ότι δεν καταβάλλουν αρκετή προσπάθεια. Τα βάρη που παλαιότερα σήκωναν χωρίς δυσκολία γίνονται πιο απαιτητικά και η αποθεραπεία μετά την άσκηση διαρκεί περισσότερο. Καθώς η τεστοστερόνη βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και της δύναμης, η μείωσή της μπορεί να επηρεάσει τη σωματική επίδοση.
Οι συνέπειες δεν αφορούν μόνο την άσκηση. Οι ίδιες κατευθυντήριες οδηγίες συσχετίζουν τη χαμηλή τεστοστερόνη με τον διαβήτη τύπου 2 και το μεταβολικό σύνδρομο, ενώ η σχέση ενδέχεται να είναι αμφίδρομη.
Η οστική αντοχή μειώνεται
Συνήθως η μείωση της οστικής μάζας δεν δίνει συμπτώματα πριν προκληθεί κάποιο κάταγμα. Η τεστοστερόνη βοηθά να διατηρείται η οστική πυκνότητα, ενώ η παρατεταμένη έλλειψή της μπορεί να εξασθενήσει σταδιακά τα οστά. Ανασκόπηση του 2025 αναφέρει ότι οι άνδρες με υπογοναδισμό έχουν περίπου 76% μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν κάταγμα.
Σε πολλές περιπτώσεις, η απώλεια οστικής αντοχής αποκαλύπτεται μετά από κάταγμα στον καρπό ή στο ισχίο, το οποίο μπορεί να προκύψει ακόμη και ύστερα από πτώση χαμηλής έντασης.
Συμπτώματα που πολλοί άνδρες δυσκολεύονται να συζητήσουν
Πολλοί άνδρες διστάζουν να αναφέρουν τη μειωμένη σεξουαλική επιθυμία, τις λιγότερο συχνές πρωινές στύσεις ή τη στυτική δυσλειτουργία. Ανασκόπηση του 2023 κατατάσσει αυτά τα συμπτώματα ανάμεσα σε εκείνα που συνδέονται πιο στενά με χαμηλή τεστοστερόνη.
Συχνά μένουν ανείπωτες και οι μεταβολές στη διάθεση ή η δυσκολία στη συγκέντρωση. Είναι χρήσιμο να συζητηθούν με γιατρό, καθώς μπορεί να παρατηρηθούν και σε άνδρες με φυσιολογική τεστοστερόνη.
Στη μελέτη EMAS διαπιστώθηκε ότι σεξουαλικά συμπτώματα είναι δυνατό να παρουσιαστούν ακόμη κι όταν οι τιμές τεστοστερόνης παραμένουν εντός των φυσιολογικών ορίων.
Γιατί μία μόνο εξέταση δεν επαρκεί
Επειδή τα επίπεδα τεστοστερόνης αλλάζουν μέσα στην ημέρα, η αιμοληψία πραγματοποιείται κατά κανόνα το πρωί και ιδανικά με άδειο στομάχι. Η διάγνωση χρειάζεται επιβεβαίωση από τουλάχιστον δύο διαφορετικές μετρήσεις: σε επανέλεγχο, έως και 30% των αποτελεσμάτων που αρχικά ήταν χαμηλά μπορεί να αποδειχθούν φυσιολογικά.
Τον Ιούλιο του 2026, η Endocrine Society επανέλαβε σε ανακοίνωσή της πως τα συμπτώματα δεν αρκούν από μόνα τους για τη διάγνωση. Χρειάζεται επίσης να εξεταστούν άλλες πιθανές αιτίες, μεταξύ των οποίων το υπερβολικό βάρος, η υπνική άπνοια που δεν έχει αντιμετωπιστεί, η χρήση οπιοειδών και η λήψη κορτικοστεροειδών.
Για όσους έχουν υπερβολικό βάρος, η απώλειά του αποτελεί συχνά ένα από τα πρώτα μέτρα αντιμετώπισης, προτού εξεταστεί η φαρμακευτική αγωγή.
Η διαδικασία διάγνωσης της χαμηλής τεστοστερόνης
Αρχικά συζητούνται τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό. Στη συνέχεια γίνεται πρωινή αιματολογική εξέταση έπειτα από νηστεία και, αν κριθεί απαραίτητο, ακολουθεί δεύτερη μέτρηση για επιβεβαίωση.
Όταν οι μετρήσεις δείχνουν φυσιολογικά επίπεδα, είναι λιγότερο πιθανό η χαμηλή τεστοστερόνη να εξηγεί τα συμπτώματα. Εφόσον επιβεβαιωθούν χαμηλές τιμές και συνυπάρχουν τα κατάλληλα κλινικά ευρήματα, μπορεί να συζητηθεί η θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης, αφού σταθμιστούν πρώτα τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοί της.
Στη μεγάλη κλινική δοκιμή TRAVERSE, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 5.200 άνδρες, δεν διαπιστώθηκε σημαντική αύξηση στον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Καταγράφηκαν, ωστόσο, περισσότερα περιστατικά πνευμονικής εμβολής και, σε διαφορετική ανάλυση της ίδιας μελέτης, περισσότερα κατάγματα στην ομάδα που έλαβε τεστοστερόνη. Η επίδραση της θεραπείας στον προστάτη σε βάθος χρόνου εξακολουθεί να απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση.
Τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο να παραβλέψετε τα συμπτώματα. Αντίθετα, συζητήστε τα με γιατρό, ώστε να διερευνηθούν κατάλληλα και να επιλεγεί η ενδεδειγμένη αντιμετώπιση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/chamili-testosteroni-ta-5-ypoyla-simadia-poy-agnooyn-polloi-andres-meta-ta-50/29232
