Η πρόσφατη έκρηξη στην Αίτνα, το πιο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης, αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για την ανάπτυξη τρόπων πρόβλεψης φυσικών καταστροφών.
Νέα μελέτη υποδεικνύει ότι τα δέντρα μπορούν να αποτελέσουν «δείκτες» τέτοιων φαινομένων, επειδή ανταποκρίνονται στην αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα που εκλύεται πριν από μια έκρηξη.
Αναλύοντας δορυφορικές εικόνες με τη βοήθεια του δείκτη φυτικής βλάστησης NDVI, οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως οι μεταβολές στη βλάστηση ενδέχεται να προαναγγέλλουν κινήσεις μάγματος κάτω από το έδαφος. Το εύρημα θα μπορούσε να προσφέρει ένα πολύτιμο μέσο έγκαιρης προειδοποίησης, ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές.
Οι εικόνες από τη Σικελία, όπου τουρίστες τρέχουν για να ξεφύγουν από το νέφος τέφρας και αερίων, δείχνουν πόσο δύσκολο είναι να προβλεφθεί η φύση. Η νέα έκρηξη στην Αίτνα, το πιο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης, επαναφέρει το ερώτημα αν τέτοια φαινόμενα μπορούν να προβλεφθούν εγκαίρως. Μια νέα μελέτη προτείνει ότι η απάντηση ίσως βρίσκεται στα δέντρα…
Τι αντιλαμβάνονται τα δέντρα
Τα δέντρα αντιλαμβάνονται τις περιβαλλοντικές αλλαγές προτού γίνουν αντιληπτές από εμάς. Οι ρίζες τους εκτείνονται στο υπέδαφος, ενώ τα φύλλα αντανακλούν το φως και την ποιότητα της ατμόσφαιρας· έτσι, όλος ο οργανισμός τους δέχεται ευαίσθητα τα σήματα του περιβάλλοντος. Πέρα από πηγές ζωής και οξυγόνου, μπορούν να λειτουργούν ως ζωντανά «μηχανήματα» παρατήρησης. Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον αν μπορούν να συμβάλουν και στην πρόβλεψη φυσικών καταστροφών, όπως οι ηφαιστειακές εκρήξεις.
Καθώς το μάγμα ανεβαίνει προς την επιφάνεια πριν από μια ηφαιστειακή έκρηξη, απελευθερώνονται μεγαλύτερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα. Το πλούσιο σε άνθρακα αέριο δρα ως λίπασμα, ενισχύοντας την ανάπτυξη των δέντρων και κάνοντάς τα να δείχνουν πιο «ζωντανά» όταν παρατηρούνται από ψηλά.
Με τον δείκτη φυτικής βλάστησης NDVI, οι δορυφόροι καταγράφουν τις αλλαγές αυτές από το διάστημα, χωρίς να χρειάζεται να εγκατασταθούν αισθητήρες στο έδαφος. Με αυτόν τον τρόπο, οι επιστήμονες αποκτούν ένα πιθανώς πολύτιμο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, κυρίως για περιοχές απομονωμένες ή δύσβατες.
Τα ευρήματα των ερευνητών
Δημοσιευμένη στο περιοδικό Remote Sensing of Environment, η μελέτη εξέτασε το όρος Αίτνα στην Ιταλία. Η ηφαιστειολόγος Νικόλ Γκουίν του Πανεπιστημίου του Χιούστον και οι συνεργάτες της συνέκριναν μετρήσεις από αισθητήρες και δορυφορικές εικόνες. Έτσι εντόπισαν 16 περιπτώσεις στις οποίες η αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα και του NDVI προηγήθηκε υπόγειων κινήσεων μάγματος. Τα σχετικά σημάδια καταγράφηκαν, μάλιστα, και σε περιοχές μακριά από τις ρηγματώσεις του ηφαιστείου.
Η έρευνα αξιοποίησε προηγούμενη μελέτη του Ρόμπερτ Μπογκ από το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ, που είχε εντοπίσει παρόμοιο φαινόμενο σε ηφαίστεια της Κόστα Ρίκα. Οι δύο επιστήμονες συνεργάζονται πλέον σε φιλόδοξο πρόγραμμα, με επικεφαλής τη NASA και το Ινστιτούτο Smithsonian, για τη μελέτη της χλωρίδας γύρω από ηφαίστεια στον Παναμά και την Κόστα Ρίκα.
Το πρόγραμμα ονομάζεται AVUELO (Airborne Validation Unified Experiment: Land to Ocean) και έχει ως στόχο να αναπτύξει νέες τεχνικές για την παρακολούθηση της υγείας του πλανήτη μέσω δορυφορικών δεδομένων. Οι επιστήμονες επιδιώκουν να εντοπίζουν μεταβολές τόσο σε ηφαίστεια που εκρήγνυνται όσο και σε όσα εκπέμπουν «σιωπηλά» διοξείδιο του άνθρακα.
Ο κλιματολόγος Τζος Φίσερ διευκρινίζει ότι η έρευνα δεν αφορά μόνο την πρόβλεψη ηφαιστειακών εκρήξεων. Οι επιστήμονες εξετάζουν παράλληλα τον τρόπο με τον οποίο τα δέντρα απορροφούν το επιπλέον διοξείδιο του άνθρακα. Πρόκειται για σημαντική ένδειξη σχετικά με το πώς μπορεί να αντιδράσει στο μέλλον η παγκόσμια βλάστηση, καθώς οι συγκεντρώσεις του αερίου εξακολουθούν να αυξάνονται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Τα βασικά σημεία της μελέτης
- Η πρόσφατη έκρηξη στην Αίτνα υπογραμμίζει την ανάγκη για νέους τρόπους πρόβλεψης φυσικών καταστροφών.
- Σύμφωνα με νέα μελέτη, τα δέντρα αντιδρούν στις αυξήσεις του διοξειδίου του άνθρακα και ενδέχεται να λειτουργήσουν ως δείκτες ηφαιστειακών εκρήξεων.
- Οι δορυφορικές εικόνες και ο δείκτης NDVI επιτρέπουν στους επιστήμονες να εντοπίζουν αλλαγές στη βλάστηση που ενδέχεται να προηγούνται υπόγειων κινήσεων μάγματος.
- Η έρευνα στην Αίτνα κατέγραψε 16 περιπτώσεις όπου μεταβολές στη βλάστηση προηγήθηκαν εκρήξεων.
- Οι ερευνητές συνεργάζονται με τη NASA για την ανάπτυξη νέων μεθόδων παρακολούθησης της υγείας του πλανήτη με δορυφορικά δεδομένα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ekrixi-stin-aitna-ta-dentra-provlepoyn-pote-xypnoyn-ta-ifaisteia/9234
