Εμβόλια ενηλίκων: Τι αλλάζει στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν

Νέες συστάσεις αφορούν τα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, της γρίπης, της COVID-19 και του έρπητα ζωστήρα, ενώ παρατείνεται η αποζημίωση του HPV.

Για το 2026 αναθεωρήθηκε το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων, ενσωματώνοντας τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα και οδηγίες ανά ηλικία και ομάδα κινδύνου.

Μία από τις βασικές αλλαγές είναι ότι το 21δύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PCV21) προστίθεται ως εναλλακτική του PCV20. Παράλληλα, διευρύνονται οι ομάδες ενηλίκων για τις οποίες συστήνεται εμβολιασμός.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ηλικιωμένοι και οι ευάλωτες ομάδες, μεταξύ των οποίων και οι ενήλικες που ζουν μόνιμα σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων. Επιπλέον, η αποζημίωση του εμβολίου HPV για κορίτσια και αγόρια ηλικίας 15 έως 18 ετών παρατείνεται έως το τέλος του 2027.

Εμβόλια ενηλίκων ανά ηλικιακή ομάδα

Πέντε ηλικιακές ομάδες χρησιμοποιεί το πρόγραμμα για την κατηγοριοποίηση των ενηλίκων:

• 18 έως 26 ετών,
• 27 έως 59 ετών,
• 60 έως 64 ετών,
• 65 έως 75 ετών,
• και άνω των 75 ετών.

Η ηλικία καθορίζει τις συστάσεις. Ενδεικτικά, για όλους τους ενήλικες από 65 ετών συνιστάται το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου, ενώ για τον έρπητα ζωστήρα η σύσταση ισχύει από τα 60, με προτεραιότητα στους άνω των 70 ετών.

Σε ορισμένες λοιμώξεις μπορεί να ενδείκνυται εμβολιασμός και σε μικρότερες ηλικίες, όταν υπάρχουν συγκεκριμένες παθήσεις ή άλλοι παράγοντες κινδύνου.

Ξεχωριστές συστάσεις καλύπτουν εγκύους και λεχωίδες, άτομα με ανοσοκαταστολή ή λοίμωξη HIV, καθώς και ανθρώπους με χρόνιες καρδιολογικές ή αναπνευστικές παθήσεις, νεφρική ανεπάρκεια, διαβήτη και άλλα νοσήματα.

Αντιγριπικός εμβολιασμός: Ποια περίοδος είναι κατάλληλη

Για τον έγκαιρο εμβολιασμό κατά της εποχικής γρίπης δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα. Η εγκύκλιος αναφέρει ότι το προτιμότερο διάστημα είναι από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, πριν από την αύξηση των κρουσμάτων.

Ακόμη κι αν δεν γίνει εμβολιασμός στο προτεινόμενο διάστημα, τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου μπορούν να εμβολιαστούν αργότερα, οποιαδήποτε στιγμή κατά την εποχική γρίπη.

Για όσους είναι 65 ετών και άνω, προτιμώνται τα ενισχυμένα αντιγριπικά εμβόλια αντί των συμβατικών. Αν δεν διατίθενται, δεν χρειάζεται να αναβληθεί ο εμβολιασμός, καθώς μπορεί να γίνει με άλλο κατάλληλο αντιγριπικό εμβόλιο.

Εμβόλια COVID-19 και RSV στους ενήλικες

Μία δόση επικαιροποιημένου εμβολίου κατά της COVID-19 συστήνεται σε ενήλικες 60 ετών και άνω, αλλά και σε νεότερους με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου.
Για όσους έχουν συμπληρώσει τα 75 προβλέπεται άλλη μία δόση, έξι μήνες μετά τον προηγούμενο εμβολιασμό. Πρόσθετη προστασία προβλέπεται επίσης για ορισμένα άτομα με μέτρια ή σοβαρή ανοσοκαταστολή.

Μία δόση εφάπαξ κατά του RSV συνιστάται σε όλους τους ενήλικες από 75 ετών, καθώς και σε όσους είναι τουλάχιστον 60 ετών και έχουν συγκεκριμένα χρόνια προβλήματα υγείας.

Εμβολιασμός για πνευμονιόκοκκο και έρπητα ζωστήρα

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα περιλαμβάνει συζευγμένα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, με 20 και 21 στελέχη. Το βακτήριο ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, μεταξύ των οποίων πνευμονία, μηνιγγίτιδα και λοίμωξη του αίματος.

Σύσταση για εμβολιασμό υπάρχει για όλους τους ενήλικες από 65 ετών, καθώς και για άτομα ηλικίας 18 έως 64 ετών με ορισμένα υποκείμενα νοσήματα ή παράγοντες κινδύνου.

Το πρόγραμμα προβλέπει δύο δόσεις ανασυνδυασμένου εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα για άτομα από 60 ετών και άνω, με προτεραιότητα στους άνω των 70 και σε ανοσοκατεσταλμένους ενήλικες από την ηλικία των 18 ετών.

Εμβόλιο HPV: Οι σχετικές προβλέψεις

Η πλήρης αποζημίωση του εμβολίου κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) για κορίτσια και αγόρια ηλικίας 15 έως 18 ετών ισχύει, σύμφωνα με το πρόγραμμα, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027.

Ειδικές συστάσεις αφορούν ανεμβολίαστους άνδρες και γυναίκες 19 έως 45 ετών, εφόσον ανήκουν σε συγκεκριμένες ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Τέτανος μετά από τραυματισμό: Οδηγίες για τον εμβολιασμό

Η εγκύκλιος περιγράφει πώς προλαμβάνεται ο τέτανος μετά από τραυματισμό, με την απόφαση για εμβολιασμό να εξαρτάται από το τραύμα και το εμβολιαστικό ιστορικό του ατόμου.
Αυξημένη προσοχή χρειάζεται όταν πρόκειται για βαθιά τραύματα, εγκαύματα ή δαγκώματα ζώων, καθώς και όταν έχει υπάρξει μόλυνση με χώμα, κόπρανα ή σάλιο.

Εμβολιασμός μετά τον τραυματισμό χρειάζεται για άτομα με άγνωστο ή ελλιπές ιστορικό, δηλαδή με λιγότερες από τρεις δόσεις. Σε ρυπαρά τραύματα ή άλλους τραυματισμούς υψηλού κινδύνου προβλέπεται επιπλέον αντιτετανική ανοσοσφαιρίνη, που προσφέρει άμεση προστασία για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Για όσους έχουν κάνει όλες τις βασικές δόσεις, μετρά και ο χρόνος που έχει περάσει από την τελευταία: δέκα χρόνια στην περίπτωση μικρών, καθαρών τραυμάτων και πέντε χρόνια για τα άλλα τραύματα, βάσει των σχετικών οδηγιών.

Εμβολιασμός για την προστασία από τον μηνιγγιτιδόκοκκο

Στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών υπάρχουν ειδικές οδηγίες για την πρόληψη λοιμώξεων από τον μηνιγγιτιδόκοκκο. Το βακτήριο αυτό είναι δυνατό να προκαλέσει σοβαρές καταστάσεις, μεταξύ των οποίων μηνιγγίτιδα και σηψαιμία.

Σε ορισμένες ομάδες με αυξημένο κίνδυνο συνιστάται το συζευγμένο εμβόλιο για τις οροομάδες A, C, W και Y (MenACWY). Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Ταξιδιώτες σε περιοχές με υψηλή συχνότητα μηνιγγίτιδας, όπως η αποκαλούμενη «ζώνη μηνιγγίτιδας» στην υποσαχάρια Αφρική, καθώς και όσοι μεταβαίνουν στη Μέκκα για προσκύνημα στο Hajj ή το Umrah.
• Στρατιωτικοί και νεοσύλλεκτοι, αλλά και πρωτοετείς σπουδαστές στρατιωτικών ή αστυνομικών σχολών που παραμένουν ανεμβολίαστοι.
• Εργαζόμενοι σε μικροβιολογικά εργαστήρια, εφόσον είναι πιθανό να έρθουν σε επαφή με το βακτήριο.
• Άτομα που διατρέχουν κίνδυνο σε περιόδους επιδημικής έξαρσης, με βάση τις οδηγίες των αρμόδιων υγειονομικών αρχών.

Αυξημένη προστασία χρειάζονται ακόμη όσοι έχουν λοίμωξη HIV, απουσία σπλήνα ή μειωμένη λειτουργία του, καθώς και άτομα με ορισμένες διαταραχές του ανοσοποιητικού ή ασθενείς που ακολουθούν συγκεκριμένες θεραπείες οι οποίες επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού.

Για τις ομάδες αυτές προβλέπεται αρχικά χορήγηση δύο δόσεων, με μεσοδιάστημα οκτώ εβδομάδων. Εφόσον παραμένει αυξημένος ο κίνδυνος, ακολουθεί αναμνηστική δόση μετά από πέντε χρόνια.