Φαρμακευτική έρευνα και AI: Ένας άνθρωπος, μια ιδέα και η επόμενη μέρα

Γράφει ο Θοδωρής Σκυλακάκης

Στις 27 Οκτωβρίου η Anthropic ανακοίνωσε την εξαγορά της Mithril Medicine, μιας βιοτεχνολογικής εταιρείας που είχε έναν μόνο εργαζόμενο: τον ιδρυτή της Cody Tranbarger, γνωστό στο διαδίκτυο ως professor Oak. Η συμφωνία είχε ολοκληρωθεί από τον Ιούλιο, αλλά η ανακοίνωση έγινε μαζί με έξι συνεργασίες με φαρμακευτικές εταιρείες. Η επιλογή αυτή φαίνεται να εξυπηρετούσε επικοινωνιακούς σκοπούς: η Anthropic απέκτησε μια απτή απόδειξη των δυνατοτήτων του Claude και την παρουσίασε ως παράδειγμα.

Η Mithril Medicine και η ανάπτυξη θεραπείας για τη μυϊκή δυστροφία LAMA2

Η Mithril είχε αναλάβει την ανάπτυξη θεραπειών για δύο σπάνιες γενετικές μυϊκές δυστροφίες. Στο επίκεντρο βρισκόταν η συγγενής μυϊκή δυστροφία LAMA2, η οποία εμφανίζεται από τη γέννηση, καθώς απουσιάζει η πρωτεΐνη που συνδέει τις μυϊκές ίνες με το περίβλημά τους. Έτσι, τα παιδιά γεννιούνται με μύες που δεν έχουν την απαραίτητη στήριξη. Η νόσος αφορά τέσσερις με πέντε χιλιάδες ανθρώπους σε ΗΠΑ και Ευρώπη, ενώ εγκεκριμένη θεραπεία δεν υπάρχει. Για τις μεγάλες φαρμακευτικές, όμως, πρόκειται για αγορά που δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον: ο αριθμός των ασθενών είναι μικρός σε σχέση με το κόστος ανάπτυξης ενός φαρμάκου με τις παραδοσιακές μεθόδους.

Ο Tranbarger επινόησε ένα διπλό αντίσωμα που λειτουργεί σαν τεχνητός σύνδεσμος στη θέση της πρωτεΐνης που λείπει, χωρίς να διαθέτει δικό του εργαστήριο. Στη διάθεσή του είχε οκτώ επιστημονικούς συμβούλους με συμβάσεις, 11 εξωτερικά εργαστήρια για την εκτέλεση των πειραμάτων και το Claude. Το σύστημα τηρούσε τα αρχεία, συντόνιζε τα εργαστήρια, εξέταζε τις εκθέσεις τους, συνέτασσε προσχέδια μηνυμάτων και διατηρούσε το χρονοδιάγραμμα. Χρειάστηκαν μόλις οκτώ λεπτά για την ανάλυση μιας έκθεσης παραγωγής 341 σελίδων. Ένα νέο πρόγραμμα, που συνήθως απαιτεί έναν έως δύο μήνες σχεδιασμού, καταρτιζόταν σε δύο με τρεις ημέρες. Μέσα σε λιγότερο από 18 μήνες, η εταιρεία έφτασε από την αρχική ιδέα σε πρώτα ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε ποντίκια.

Η Anthropic εκτιμά ότι οι κλινικές δοκιμές μπορούν να ξεκινήσουν προς το τέλος του 2028. Ωστόσο, το βασικό συμπέρασμα δεν είναι ότι μπορείς να φτιάξεις μια αξιόλογη οικονομικά εταιρία με έναν μόνο άνθρωπο, αλλά το είδος της επιχείρησης που δημιουργείται. Ο Tranbarger είχε εργαστεί ως στέλεχος σε εταιρείες γονιδιακής θεραπείας και σε επενδυτικό fund, γνωρίζοντας καλά τον κλάδο, ενώ παράλληλα αντιλήφθηκε τις δυνατότητες της τεχνολογίας.

Πώς οι AI native επιχειρήσεις αλλάζουν το κόστος και την εργασία

Μια επιχείρηση μπορεί να στηθεί εξαρχής με κέντρο την τεχνητή νοημοσύνη (AI native), όταν εξειδικευμένη τεχνογνωσία και ΑΙ συναντηθούν, και να λειτουργήσει με κόστος ασύγκριτα χαμηλότερο από μια εδραιωμένη εταιρεία. Πρόκειται για επιχειρήσεις που έχουν οργανωθεί, με τις διαδικασίες, το λειτουργικό μοντέλο και το προσωπικό τους, για τις συνθήκες του κόσμου που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Αυτή η αλλαγή είναι ήδη ορατή σε κάθε κλάδο όπου το προϊόν είναι η γνώση ή υπηρεσίες που βασίζονται σε αυτή.

Μεγάλο μέρος της υποκατάστασης της εργασίας θα αρχίσει με αυτόν τον τρόπο. Δεν θα οφείλεται κυρίως σε ενσυνείδητες, ψυχρές απολύσεις από υφιστάμενες επιχειρήσεις που θέλουν να αξιοποιήσουν τη νέα τεχνολογία. Θα προέρχεται περισσότερο από εταιρείες AI native, οι οποίες θα αποσπούν μερίδιο αγοράς από τις παλαιότερες (legacy companies), χάρη σε κόστος που μπορεί να είναι ακόμη και κατά τάξεις μεγέθους μικρότερο.

Κατά συνέπεια, μια υφιστάμενη επιχείρηση καλείται να αντιμετωπίσει το πώς θα επανεφεύρει τον εαυτό της σ’ αυτό τον καινούριο κόσμο. Ανάλογη πρόκληση έχει και κάθε εργαζόμενος που θέλει να κρατήσει τη θέση του και να διαφυλάξει την αξία του ανθρώπινου κεφαλαίου που έχει αποκτήσει. Η μετάβαση συνεπάγεται αναπόφευκτα τεράστια αύξηση παραγωγικότητας επιχειρήσεων και εργαζομένων και -στις αγορές με χαμηλή ελαστικότητα ζήτησης- βίαιη διεκδίκηση του μεριδίου αγοράς, καθώς και των πολύ λιγότερων θέσεων εργασίας, από όσους καθυστερούν.

Η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και η πρόκληση για την Ευρώπη

Η διαδικασία αυτή δεν εγγυάται ότι είναι συμφέρον να δραστηριοποιείται κανείς σε μια χώρα που παρακολουθεί τις εξελίξεις από απόσταση, όπως συμβαίνει στην Ευρώπη και προφανώς στη χώρα μας, ούτε ότι η απόσταση και η αδράνεια των γύρω προσφέρουν περιθώριο για παθητική αναμονή. Η απειλή δεν προέρχεται από όσους βρίσκονται δίπλα μας, αλλά από εκείνους που σήμερα δεν είναι ορατοί. Μπορεί να βρίσκονται μακριά, δημιουργώντας τον νέο τύπο επιχείρησης AI native για τον κλάδο μας, ή να περιμένουν την τεχνολογία που θα τους απογειώσει, η οποία δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί από τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.

Οι AI native εταιρείες θα αναπτυχθούν, όπως και οι νέες τεχνολογίες, μέσα σε χρόνια ή ακόμη και μήνες και όχι σε δεκαετίες, όπως συνέβαινε με τις τεχνολογίες του παρελθόντος. Η Anthropic, για παράδειγμα, δεν υπήρχε πριν από λιγότερο από έξι χρόνια, ενώ σήμερα διαθέτει το καλύτερο μοντέλο ΑΙ —της σημαντικότερης ίσως τεχνολογίας στην ιστορία της ανθρωπότητας— και, όταν προχωρήσει στην IPO που αναμένεται, η αποτίμησή της θα φτάνει περίπου το 1,5 τρισ.

Όσο οι AI native επιχειρήσεις παραμένουν αόρατες, τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τις κατεστημένες (legacy) εταιρείες, υπάρχει ο κίνδυνος να συνεχίσουμε σαν να μην έχει αλλάξει τίποτε, με τη λογική του business as usual. Όταν, όμως, κάνουν την εμφάνισή τους έχοντας στο πλευρό τους κολοσσούς αξίας τρισεκατομμυρίων, όπως η Anthropic, μπορεί να βρεθούμε προ εκπλήξεως μπροστά στους καταρράκτες του ανταγωνισμού, που θα συμπαρασύρουν επιχειρήσεις και τις ζωές όσων δεν θα έχουν προετοιμαστεί έγκαιρα.

Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε εμείς έχουμε αρχίσει να αντιλαμβανόμαστε πως ο νέος κόσμος βρίσκεται ήδη σε κίνηση. Και το ρολόι στον τοίχο εξακολουθεί να χτυπά.