Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου δείχνει ότι η καφεΐνη ενδέχεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη για τη μακροχρόνια υγεία και τη γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο.
Η μελέτη έδειξε ότι η καφεΐνη θέτει σε λειτουργία το κυτταρικό σύστημα AMPK, το οποίο συμβάλλει στη διαχείριση της ενέργειας και στην αποκατάσταση του DNA των κυττάρων.
Τα αποτελέσματα εξηγούν τη σύνδεση του καφέ με χαμηλότερο κίνδυνο παθήσεων που σχετίζονται με την ηλικία. Παράλληλα, δημιουργούν νέες προοπτικές για έρευνα γύρω από το αν οι θετικές αυτές επιδράσεις μπορούν να ενεργοποιηθούν μέσω της διατροφής και άλλων παραγόντων.
Ερευνητές από το εργαστήριο Κυτταρικής Γήρανσης και Γήρανσης, στο Κέντρο Μοριακής Κυτταρικής Βιολογίας του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου, αναφέρουν ότι η καφεΐνη —η πιο δημοφιλής νευροδραστική ένωση παγκοσμίως— ίσως προσφέρει κάτι περισσότερο από εγρήγορση. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Microbial Cell, εξετάζει πώς θα μπορούσε να συμβάλει στην επιβράδυνση της γήρανσης σε κυτταρικό επίπεδο.
Πιθανά οφέλη για την υγεία, όπως ο μειωμένος κίνδυνος ασθενειών που συνδέονται με την ηλικία, έχουν συσχετιστεί εδώ και καιρό με την καφεΐνη. Μέχρι τώρα, όμως, δεν ήταν σαφές πώς δρα στα κύτταρα ούτε πώς ακριβώς συνδέεται με θρεπτικά συστατικά και με δίκτυα γονιδίων και πρωτεϊνών που ανταποκρίνονται στο στρες.
Σε νέα έρευνα με τη μαγιά σχάσης —έναν μονοκύτταρο οργανισμό που παρουσιάζει εντυπωσιακές ομοιότητες με τα ανθρώπινα κύτταρα— οι επιστήμονες βρήκαν ότι η καφεΐνη επηρεάζει τη γήρανση μέσω ενός αρχαίου συστήματος κυτταρικής ενέργειας.
Πριν από μερικά χρόνια, η ίδια ομάδα είχε καταλήξει ότι η καφεΐνη βοηθά τα κύτταρα να ζουν περισσότερο, επιδρώντας στον ρυθμιστή ανάπτυξης TOR (Target of Rapamycin: στόχος της ραπαμυκίνης). Ο βιολογικός αυτός διακόπτης καθορίζει πότε αναπτύσσονται τα κύτταρα, με βάση τα διαθέσιμα τρόφιμα και την ενέργεια. Για περισσότερα από 500 εκατομμύρια χρόνια, ρυθμίζει την ενέργεια και τις αντιδράσεις στο στρες στους ζωντανούς οργανισμούς.
Στην πιο πρόσφατη μελέτη τους, οι επιστήμονες ανακάλυψαν κάτι απρόσμενο: η καφεΐνη δεν επηρεάζει άμεσα τον διακόπτη ανάπτυξης. Αντίθετα, ενεργοποιεί το AMPK, ένα άλλο σημαντικό σύστημα που λειτουργεί ως κυτταρικός μετρητής καυσίμου και έχει διατηρηθεί εξελικτικά τόσο στους ζυμομύκητες όσο και στους ανθρώπους.
«Όταν τα κύτταρά σας έχουν χαμηλή ενέργεια, το AMPK ενεργοποιείται για να τα βοηθήσει να αντεπεξέλθουν», εξηγεί ο Δρ Χαράλαμπος Ράλλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Γενετικής, Γονιδιωματικής και Βασικής Κυτταρικής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, ο κύριος συγγραφέας της μελέτης. «Και τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η καφεΐνη βοηθά στην ενεργοποίηση αυτού του διακόπτη».
Το AMPK αποτελεί επίσης στόχο της μετφορμίνης, ενός συνηθισμένου φαρμάκου για τον διαβήτη. Η δυνατότητα του φαρμάκου να παρατείνει τη διάρκεια ζωής του ανθρώπου εξετάζεται, όπως και στην περίπτωση της ραπαμυκίνης.
Με βάση το μοντέλο της μαγιάς, οι ερευνητές έδειξαν ότι η επίδραση της καφεΐνης στο AMPK αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα κύτταρα, επιδιορθώνουν το DNA τους και ανταποκρίνονται στο στρες. Οι λειτουργίες αυτές συνδέονται με τη γήρανση και τις ασθένειες.
«Αυτά τα ευρήματα βοηθούν να εξηγηθεί γιατί η καφεΐνη μπορεί να είναι ευεργετική για την υγεία και τη μακροζωία», δήλωσε ο Δρ John-Patrick Alao, μεταδιδακτορικός ερευνητής. «Και ανοίγουν συναρπαστικές δυνατότητες για μελλοντική έρευνα σχετικά με το πώς θα μπορούσαμε να ενεργοποιήσουμε αυτές τις επιδράσεις πιο άμεσα -με τη διατροφή, τον τρόπο ζωής ή νέα φάρμακα».
Την επόμενη φορά που θα πιείτε καφέ, λοιπόν, ίσως να μην ενισχύσετε μόνο τη συγκέντρωσή σας: μπορεί να βοηθήσετε και τα κύτταρά σας.
Περισσότερες πληροφορίες: John-Patrick Alao, Juhi Kumar, Despina Stamataki, Charalampos Rallis. Dissecting the cell cycle regulation, DNA damage sensitivity and lifespan effects of caffeine in fission yeast. Microbial Cell, 12: 141-156 DOI: 10.15698/mic2025.06.852.
Σύντομη ανασκόπηση
- Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου διαπίστωσαν σε νέα μελέτη ότι η καφεΐνη ενδέχεται να έχει ευνοϊκή επίδραση στη μακροχρόνια υγεία και στη γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο.
- Μέσω της ενεργοποίησης του κυτταρικού μηχανισμού AMPK, η καφεΐνη συμβάλλει στη ρύθμιση της ενέργειας και στην επιδιόρθωση του DNA.
- Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πιθανή σύνδεση της καφεΐνης με χαμηλότερο κίνδυνο ασθενειών που εμφανίζονται με την ηλικία και δημιουργούν πεδίο για νέες μελέτες σχετικά με τη διατροφή και τη γήρανση.
- Στα στοιχεία που επηρεάζει η καφεΐνη περιλαμβάνονται η ανάπτυξη των κυττάρων και ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν στο στρες, παράγοντες που συνδέονται με τη γήρανση.
- Κατά τους επιστήμονες, η καφεΐνη ενδέχεται να ωφελεί την υγεία και τη μακροζωία, ενώ τα ευρήματα ανοίγουν δρόμους για μελλοντική έρευνα στους τομείς της διατροφής και των φαρμάκων.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/giati-o-kafes-apotelei-mystiko-makrozoias/13128
