Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ περιέγραψαν έναν νέο μηχανισμό που συνδέει το σπλαχνικό λίπος με την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον διαβήτη τύπου 2.
Ειδικότερα, διαπίστωσαν ότι τα μόνιμα μακροφάγα του λιπώδους ιστού ενδέχεται να περιορίζουν τη φλεγμονή και να ενισχύουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Η δράση τους διαφέρει από εκείνη των φλεγμονωδών μακροφάγων, τα οποία επιδεινώνουν την κατάσταση.
Τα ευρήματα της μελέτης ενδέχεται να διευκολύνουν την ανάπτυξη νέων φαρμάκων που ενισχύουν αυτά τα «καλά» κύτταρα του ανοσοποιητικού, δημιουργώντας προοπτικές για την πρόληψη και τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.
Έναν νέο πιθανό τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός μπορεί να αντιμετωπίσει την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον διαβήτη εντόπισαν επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ: την ενίσχυση ενός συγκεκριμένου τύπου «καλών» ανοσοκυττάρων στον λιπώδη ιστό.
Τα προκλινικά αποτελέσματα, που δημοσιεύτηκαν στο Nature Communications, θέτουν τις βάσεις για την ανάπτυξη φαρμάκου για τη θεραπεία και την πρόληψη του διαβήτη τύπου 2. Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε ενδεχομένως να αντικαταστήσει ή να συμπληρώσει τα φάρμακα GLP-1 για τη διατήρηση του βάρους, των οποίων η αποτελεσματικότητα μειώνεται με τον χρόνο.
«Περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού είναι παχύσαρκο ή υπέρβαρο -την επόμενη δεκαετία περίπου, η παχυσαρκία θα οδηγήσει σε αυξανόμενα ποσοστά πολλών χρόνιων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας Partha Dutta, καθηγητής καρδιολογίας και διευθυντής του Κέντρου Καρδιαγγειακής Φλεγμονής στο Τμήμα Ιατρικής του Πίτσμπουργκ. «Η ανακάλυψή μας θα μπορούσε να είναι το κλειδί για την αντιστροφή της αντίστασης στην ινσουλίνη και τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2».
Πώς η φλεγμονή στο σπλαχνικό λίπος συνδέεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη
Η σύνδεση ανάμεσα στη φλεγμονή και την αντίσταση στην ινσουλίνη είναι γνωστή εδώ και χρόνια: ανοσοποιητικά σήματα που παράγονται από το υπερβολικό λίπος γύρω από τα κοιλιακά όργανα πυροδοτούν τη διαδικασία που οδηγεί στον διαβήτη τύπου 2. Για να μελετήσουν καλύτερα τον μηχανισμό, ο Dutta και οι συνεργάτες του στο Ινστιτούτο Αγγειοχειρουργικής του Pitt εξέτασαν ποντίκια και ανθρώπινους ιστούς.
«Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι υπάρχει ένα υποσύνολο ανοσοκυττάρων στον λιπώδη ιστό μας που είναι πραγματικά χρήσιμα», είπε ο Dutta. «Αν και είναι ανοσοκύτταρα, δεν είναι φλεγμονώδη -μάλλον, στην πραγματικότητα καταστέλλουν τη φλεγμονή που προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη».
Σε αντίθεση με τα μακροφάγα που προκύπτουν από μονοκύτταρα, όσα κατοικούν στον σπλαχνικό λιπώδη ιστό (VAT) διαθέτουν αυξημένα επίπεδα συγκεκριμένων μιτοχονδριακών αντιοξειδωτικών ενζύμων. Τα ένζυμα αυτά συμβάλλουν στον περιορισμό της φλεγμονής και στην καλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη.
Τα μόνιμα μακροφάγα, όπως ονομάζεται αυτή η ομάδα ανοσοκυττάρων, απομακρύνουν νεκρά κύτταρα, αντιμετωπίζουν μολύνσεις και βοηθούν στη διατήρηση υγιών ιστών. Για την επιβίωσή τους χρειάζονται την πρωτεΐνη SerpinB2. Όταν το σπλαχνικό λίπος αυξάνεται υπερβολικά, όπως συμβαίνει στην υπερβαρότητα και την παχυσαρκία, εντείνεται η φλεγμονή και τα επίπεδα SerpinB2 μειώνονται απότομα.
Η πτώση αυτή αποδυναμώνει τα μόνιμα μακροφάγα και επιτρέπει στον λιπώδη ιστό να επεκταθεί και να γίνει πιο φλεγμονώδης. Στη συνέχεια, ο οργανισμός δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στην ινσουλίνη, την ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο του αίματος, με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται διαβήτης.
Ο ρόλος της SerpinB2 και των αντιοξειδωτικών στα μόνιμα μακροφάγα
Σε υπέρβαρα ποντίκια με αντίσταση στην ινσουλίνη, η χορήγηση συμπληρωμάτων αντιοξειδωτικών συνοδεύτηκε από αύξηση των μόνιμων μακροφάγων και βελτίωση της ευαισθησίας τους στην ινσουλίνη.
«Η χρόνια φλεγμονή, όπως η παχυσαρκία, μειώνει την έκφραση SerpinB2 στα μακροφάγα του σπλαχνικού λίπους σε ασθενείς και ποντίκια, οδηγώντας στη μείωση αυτού του υποσυνόλου μακροφάγων», έγραψαν οι ερευνητές.
Τα μακροφάγα που διαμένουν στους ιστούς έχουν σημαντική συμβολή τόσο στην υγεία όσο και στην ασθένεια. Οι λειτουργίες τους περιλαμβάνουν τη λειτουργία των ιστών, την αναγέννηση των νεύρων και την απομάκρυνση κυτταρικών υπολειμμάτων, ενώ σχετίζονται επίσης με τραυματισμούς, λοιμώξεις, τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και την προστασία από την ίνωση.
Στον σπλαχνικό λιπώδη ιστό υπάρχουν δύο κατηγορίες μακροφάγων με διαφορετική προέλευση: τα βραχύβια κύτταρα που προέρχονται από μονοκύτταρα και εκείνα που προέρχονται από αιμοποιητικούς προγονικούς ιστούς και παραμένουν για μεγάλο διάστημα. Η φλεγμονή που προκαλούν τα μακροφάγα μονοκυτταρικής προέλευσης στον σπλαχνικό ιστό συνδέεται αιτιωδώς με αυξημένη αντίσταση στην ινσουλίνη στο πλαίσιο της παχυσαρκίας. Αντίθετα, τα μακροφάγα που παραμένουν στον ιστό περιορίζουν το τοπικό προφλεγμονώδες περιβάλλον σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, μεταξύ των οποίων και η παχυσαρκία που προκαλείται από τη διατροφή. Μείωση των πληθυσμών των μόνιμων μακροφάγων έχει καταγραφεί σε φλεγμονώδεις καταστάσεις, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και η λοίμωξη, για λόγους που δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί.
Νέα φάρμακα για την ενίσχυση των μόνιμων μακροφάγων
Η ομάδα του Dutta επιχειρεί πλέον να αναπαράγει στους ανθρώπους το φαινόμενο, αναζητώντας ένα μικρό μόριο που αυξάνει τα επίπεδα SerpinB2 και θα μπορούσε να χορηγηθεί ως φάρμακο σε κλινικές δοκιμές. Η παρέμβαση αναμένεται να προστατεύει τα μακροφάγα και να σταματά την ανεξέλεγκτη συσσώρευση λίπους και τη φλεγμονή που οδηγεί στον διαβήτη τύπου 2.
Ο Dutta εκτιμά ακόμη ότι η προσέγγιση θα μπορούσε να συμβάλει στην αναστροφή της διαδικασίας σε ανθρώπους που έχουν ήδη διαγνωστεί με διαβήτη τύπου 2, ιδίως αν συνδυαστεί με φάρμακα GLP-1 για τη διατήρηση του βάρους.
«Μελέτες δείχνουν ότι άτομα που λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 για μεγάλο χρονικό διάστημα αναπτύσσουν αντίσταση στο GLP-1 και φτάνουν σε οροπέδιο», είπε ο Dutta. «Στόχος μας είναι να αναπτύξουμε ένα φάρμακο που θα σταματήσει και θα αντιστρέψει τη διαδικασία που οδηγεί σε συσσώρευση κακού λίπους και αντίσταση στην ινσουλίνη, προστατεύοντας και ενισχύοντας τα καλά ανοσοποιητικά κύτταρα που διατηρούν υγιείς τους λιπώδεις ιστούς».
Περισσότερες πληροφορίες: Tissue-resident macrophage survival depends on mitochondrial function regulated by SerpinB2 in chronic inflammation, Nature Communications (2026). DOI: 10.1038/s41467-026-69196-4.
Συνοπτικά
- Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ εντόπισαν τον τρόπο με τον οποίο το σπλαχνικό λίπος σχετίζεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον διαβήτη τύπου 2, μέσω των μόνιμων μακροφάγων.
- Στον λιπώδη ιστό, τα μόνιμα μακροφάγα περιορίζουν τη φλεγμονή και ενισχύουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη, ενώ τα φλεγμονώδη μακροφάγα έχουν αντίθετη επίδραση και επιδεινώνουν την κατάσταση.
- Τα ευρήματα δημιουργούν προοπτικές για την ανάπτυξη φαρμάκων που θα ενισχύουν τα «καλά» ανοσοκύτταρα, με πιθανές εφαρμογές στην πρόληψη και τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2.
- Η παρατεταμένη φλεγμονή που συνδέεται με το υπερβολικό σπλαχνικό λίπος περιορίζει την πρωτεΐνη SerpinB2, απαραίτητη για τη λειτουργία των μόνιμων μακροφάγων.
- Η έρευνα εισηγείται τη χρήση αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων, με σκοπό την αύξηση των μόνιμων μακροφάγων και την ενίσχυση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη σε υπέρβαρα ποντίκια.
- Στόχος των επιστημόνων είναι να αναπτύξουν φάρμακο που θα θωρακίζει τα μακροφάγα και θα αντιστρέφει την πορεία προς τον διαβήτη τύπου 2.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/giati-to-splachniko-lipos-pyrodotei-ton-diaviti-apokalyfthike-o-rolos-ton-monimon-makrofagon/19956
