Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Medicine, αμφισβητεί τις καθιερωμένες αντιλήψεις για τη γήρανση και τοποθετεί τη βιολογική έναρξή της στα 78 χρόνια. Αναλύοντας δείγματα αίματος, οι επιστήμονες ξεχώρισαν τρεις βιολογικούς κύκλους στην ανθρώπινη ζωή: την ενήλικη περίοδο, από τα 34 έως τα 60 έτη, την όψιμη ωριμότητα, από τα 60 έως τα 78, και την τελική φάση της γήρανσης, από τα 78 και μετά.
Τα ευρήματα δείχνουν πως η γήρανση προχωρά με διακριτές, απότομες μεταβολές και όχι με σταθερό ρυθμό, οι οποίες συνδέονται με περιορισμένη κυτταρική επιδιόρθωση. Ανάμεσα στις βασικές ενδείξεις συγκαταλέγονται η μείωση της μυϊκής μάζας, η πιο αργή κινητικότητα και οι αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου, στοιχεία που αναδεικνύουν τον βιολογικό χαρακτήρα της διαδικασίας.
Πότε χαρακτηρίζεται κάποιος «ηλικιωμένος» από την επιστήμη; Η απάντηση συνήθως δίνεται αυθόρμητα, καθώς επηρεάζεται από κοινωνικές αντιλήψεις και πολιτισμικά στερεότυπα. Νεότερα, όμως, στοιχεία σκιαγραφούν μια διαφορετική προσέγγιση στη γήρανση.
Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine, το βιολογικό γήρας ξεκινά στα 78 χρόνια — ηλικία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα περιμέναμε.
Οι ερευνητές εξέτασαν πλάσμα αίματος από χιλιάδες εθελοντές, προκειμένου να καταγράψουν τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα κατά τη διάρκεια της ζωής. Τα μοτίβα που εντόπισαν βασίζονται κυρίως στην παρουσία και στις διακυμάνσεις των πρωτεϊνών που κυκλοφορούν στο αίμα.
Αξιοποιώντας αυτούς τους βιολογικούς δείκτες, οι επιστήμονες διαίρεσαν την ανθρώπινη ζωή σε τρεις ευδιάκριτους μεγάλους κύκλους.
Τρεις βιολογικές φάσεις στην πορεία της γήρανσης
Οι ειδικοί του Stanford διαπίστωσαν ότι η γήρανση δεν προχωρά με ομοιόμορφο, γραμμικό τρόπο. Ο οργανισμός διανύει συγκεκριμένες περιόδους, με διαστήματα σχετικής σταθερότητας που εναλλάσσονται με απότομες αλλαγές.
- Η πρώτη περίοδος είναι η ενήλικη ζωή και καλύπτει περίπου τις ηλικίες 34 έως 60 ετών. Παρότι συμβαίνουν μικρές εσωτερικές μεταβολές, οι πρωτεΐνες στο πλάσμα του αίματος διατηρούν σχετικά σταθερά επίπεδα. Οι ερευνητές, ωστόσο, εντόπισαν γύρω στα 34 την πρώτη σημαντική βιολογική κάμψη. Το όριο αυτό σηματοδοτεί το τέλος της βιολογικής νεότητας, όχι όμως την έναρξη του γήρατος: πρόκειται για την είσοδο στην πραγματική ενηλικίωση σε μοριακό επίπεδο.
- Έπειτα ακολουθεί η δεύτερη περίοδος, που οι επιστήμονες αποκαλούν «όψιμη ωριμότητα» και εκτείνεται από τα 60 έως τα 78 χρόνια. Οι μεταβολές είναι πλέον πιο αισθητές, χωρίς να αποτελούν ακόμη το τελικό στάδιο της γήρανσης.
- Στα 78, σύμφωνα με τη μελέτη, ο οργανισμός περνά επίσημα στην τελική φάση της γήρανσης, την οποία η σύγχρονη επιστήμη θεωρεί την πραγματική αρχή του γήρατος.
Τι εξηγεί τη μη γραμμική πορεία της γήρανσης;
Κεντρικό εύρημα της έρευνας είναι πως η ανθρώπινη γήρανση δεν ακολουθεί σταθερή χρονική εξέλιξη. Οι πρωτεΐνες στο πλάσμα του αίματος διατηρούν παρόμοια επίπεδα για μεγάλα διαστήματα, προτού μεταβληθούν ξαφνικά και έντονα σε ορισμένες ηλικίες.
Οι απότομες αυτές διακυμάνσεις δείχνουν ότι ο οργανισμός πραγματοποιεί «βιολογικά άλματα», με ταυτόχρονη επίδραση σε πολλαπλά συστήματα. Από την εξέταση των δειγμάτων προέκυψε επίσης ότι τα σημεία καμπής σχετίζονται άμεσα με μειωμένη κυτταρική επιδιόρθωση, κυρίως του DNA.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η εξασθένηση αυτής της ικανότητας ενδέχεται να πυροδοτεί αλυσιδωτές αντιδράσεις, οι οποίες επηρεάζουν τον μεταβολισμό, τους ιστούς και τη συνολική λειτουργία του σώματος. Με αυτή την προσέγγιση, η γήρανση δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως αποτέλεσμα του χρόνου, αλλά ως βαθιά βιολογική διαδικασία, άρρηκτα δεμένη με το μοριακό περιβάλλον του οργανισμού.
Ενδείξεις που αποκαλύπτουν τη γήρανση
Η ομάδα του Stanford κατέγραψε ακόμη τις πιο συχνές ενδείξεις των τελευταίων σταδίων της γήρανσης. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, οι μεταβολές αυτές συνδέονται με χαμηλότερη παραγωγή βασικών πρωτεϊνών και με διαταραχή της μοριακής ισορροπίας στον οργανισμό.
Στις συνηθισμένες ενδείξεις περιλαμβάνονται η εξασθένηση του μυοσκελετικού συστήματος, η σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας και η μειωμένη αντοχή των οστών. Καταγράφονται επίσης αλλαγές στον ύπνο, μαζί με πτώση της ακουστικής και της οπτικής οξύτητας.
Ένδειξη αποτελεί επίσης η μειωμένη ταχύτητα στις κινήσεις, που περιορίζει άμεσα την ανεξαρτησία του ατόμου. Παράλληλα, γίνονται εντονότερες οι ρυτίδες και οι κηλίδες ηλικίας στο δέρμα, καθώς αντανακλούν βαθύτερες αλλαγές στη δομή των ιστών. Οι ειδικοί διαπιστώνουν ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία στην ανάκληση πληροφοριών της καθημερινότητας από τον εγκέφαλο, φαινόμενο που συνδέεται με τις βιοχημικές μεταβολές λόγω γήρανσης.
Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι οι ενδείξεις αυτές συνυπάρχουν και δεν εκδηλώνονται χωριστά. Αποτυπώνουν μια συνολική αλλαγή στον οργανισμό, η οποία αντανακλάται κυρίως στις μεταβολές των πρωτεϊνών του πλάσματος. Οι πρωτεΐνες αυτές αποτελούν έναν αξιόπιστο «καθρέφτη» της γενικής υγείας και του τρόπου με τον οποίο ο χρόνος επιδρά στους διαφορετικούς ιστούς του ανθρώπινου σώματος.
Συνοπτική ανασκόπηση
- Έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford ανατρέπει τις καθιερωμένες αντιλήψεις για τη γήρανση και τοποθετεί την έναρξή της στην ηλικία των 78 ετών.
- Η γήρανση περιγράφεται μέσα από τρεις βιολογικές περιόδους: την ενήλικη ζωή, από τα 34 έως τα 60, την όψιμη ωριμότητα, από τα 60 έως τα 78, και την τελική φάση, από τα 78 έτη και μετά.
- Σύμφωνα με τη μελέτη, η γήρανση δεν ακολουθεί σταθερή, γραμμική πορεία, αλλά χαρακτηρίζεται από απότομες μεταβολές που συνδέονται με περιορισμένη κυτταρική επιδιόρθωση.
- Στις βασικές ενδείξεις της γήρανσης συγκαταλέγονται η μείωση της μυϊκής μάζας, η βραδύτερη κινητικότητα και οι αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.
- Η έρευνα αναδεικνύει τη βιολογική διάσταση της γήρανσης και τη συσχετίζει με τις μεταβολές στα επίπεδα πρωτεϊνών στο αίμα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-epistimi-epanaprosdiorizei-ti-giransi-ta-70-apoteloyn-pleon-nea-nioti/17542
