Η αύξηση της ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς σε άτομα με ήπια έως μέτρια διαταραχή χρήσης αλκοόλ (AUD) προηγείται της αύξησης στην κατανάλωση αλκοόλ και όχι το αντίστροφο, σύμφωνα με νέα μελέτη. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα που προέβλεψε διαχρονικά τις μεταβολές στην πραγματική κατανάλωση αλκοόλ, χρησιμοποιώντας παιχνιδοποιημένες δοκιμασίες λήψης αποφάσεων μέσω smartphone. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, ανοίγουν τον δρόμο για μελλοντικές, στοχευμένες και έγκαιρες παρεμβάσεις σε άτομα με AUD.
Πώς σχετίζονται η λήψη αποφάσεων και η κατανάλωση αλκοόλ
Η διαταραχή χρήσης αλκοόλ αποτελεί σημαντικό παράγοντα αναπηρίας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Μελέτες που εξέτασαν τα δεδομένα σε μία χρονική στιγμή έχουν συνδέσει την AUD με μειωμένο γνωστικό έλεγχο και αυξημένη ροπή προς ριψοκίνδυνες αποφάσεις. Ωστόσο, μέχρι τώρα δεν ήταν γνωστό αν αυτές οι γνωστικές και συμπεριφορικές μεταβολές αποτελούν συνέπεια ή πρόδρομο των αλλαγών στην κατανάλωση αλκοόλ. Η νέα μελέτη αποσαφηνίζει τη χρονική κατεύθυνση αυτών των συσχετίσεων.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν διαχρονική μελέτη διάρκειας ενός έτους σε άτομα με κυρίως ήπια έως μέτρια AUD, των οποίων η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις με την πάροδο του χρόνου. Με αξιολογήσεις μέσω smartphone και παιχνιδοποιημένα πειράματα, παρακολούθησαν την κατανάλωση αλκοόλ, τον γνωστικό έλεγχο και τη λήψη αποφάσεων των συμμετεχόντων.
«Διαπιστώσαμε ότι οι μηνιαίες διακυμάνσεις σε ορισμένες πτυχές της λήψης αποφάσεων προέβλεπαν την επακόλουθη κατανάλωση αλκοόλ», εξηγεί ο συν-επικεφαλής ερευνητής δρ Hilmar Zech, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Würzburg και στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δρέσδης, στη Γερμανία. «Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες αύξαναν τη μηνιαία κατανάλωση αλκοόλ όταν, τον προηγούμενο μήνα, εμφάνιζαν μεγαλύτερη ανάληψη ρίσκου σε ένα πλαίσιο μικτού τζόγου και μικρότερη ανάληψη ρίσκου σε ένα πλαίσιο απώλειας. Επιπλέον, όταν μειώνονταν οι μεροληψίες στην αναζήτηση πληροφοριών, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν περισσότερο αλκοόλ τον επόμενο μήνα».
Ο συν-επικεφαλής ερευνητής δρ Lorenz Deserno, αναπληρωτής καθηγητής νευροεπιστημών στην αναπτυξιακή ψυχιατρική και κύριος ερευνητής του Εργαστηρίου Υπολογιστικής και Αναπτυξιακής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Würzburg, προσθέτει: «Η χρονική αυτή κατεύθυνση ήταν συγκεκριμένη και δεν παρατηρήθηκε η αντίστροφη σχέση, ακόμη και αφού συνυπολογίστηκε η προηγούμενη κατανάλωση αλκοόλ. Τα ευρήματα έδειξαν επίσης ότι οι διακυμάνσεις στον αυτοέλεγχο —δηλαδή στην αναστολή απόκρισης και στην εργαζόμενη μνήμη— και στη συμπεριφορά που καθοδηγείται από την ανταμοιβή —δηλαδή στην ανάληψη ρίσκου για ανταμοιβές— δεν συσχετίζονταν με τις διακυμάνσεις στην κατανάλωση αλκοόλ».
Οι δοκιμασίες μέσω smartphone ενδέχεται να εντοπίζουν περιόδους αυξημένου κινδύνου
Ο αρχισυντάκτης του Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, Cameron S. Carter, M.D., από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Irvine, σχολιάζει: «Η λήψη αποφάσεων και ο γνωστικός έλεγχος δεν μπορούν να αξιολογηθούν με ακρίβεια μέσω συνεντεύξεων ή αυτοαναφορών, αλλά απαιτούν πειραματικές δοκιμασίες. Για να καταγράψουν τις διακυμάνσεις στην πραγματική ζωή, οι ερευνητές ανέπτυξαν εκδοχές πειραματικών δοκιμασιών για smartphone. Τα ευρήματα αυτής της διαχρονικής αξιολόγησης δείχνουν ότι οι παιχνιδοποιημένες δοκιμασίες μέσω smartphone έχουν προοπτική να εντοπίζουν περιόδους αυξημένου κινδύνου σε άτομα με AUD, ανοίγοντας τον δρόμο για παρεμβάσεις σε πραγματικό χρόνο, βασισμένες στους μηχανισμούς που εμπλέκονται».
Τα ευρήματα δεν έχουν άμεσες θεραπευτικές εφαρμογές. Ωστόσο, η χρήση μεθόδων μέτρησης μέσω smartphone και παιχνιδοποιημένων δοκιμασιών, που συνδέουν συγκεκριμένες βασικές πτυχές της ριψοκίνδυνης λήψης αποφάσεων με επακόλουθη αύξηση της πραγματικής κατανάλωσης αλκοόλ, θα μπορούσε να καθοδηγήσει την ανάπτυξη παρεμβάσεων έγκαιρου εντοπισμού και πρόληψης. Σε αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται προειδοποιήσεις για περιόδους υψηλού κινδύνου, ώστε να παρέχεται στοχευμένη και εξατομικευμένη υποστήριξη την κατάλληλη στιγμή.
Hilmar Zech κ.ά., «Fluctuations in Real-Life Drinking in Alcohol Use Disorder: A 1-Year Longitudinal Study Using Gamified Tasks of Decision Making and Cognitive Control», Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging (2026). DOI: 10.1016/j.bpsc.2026.07.019
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/katanalosi-alkool-i-ayximeni-ripsokindyni-symperifora-fainetai-na-proigeitai/24596
