Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science δείχνει ότι ο σχηματισμός νευρώνων στον ιππόκαμπο συνεχίζεται στους ενήλικες σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Η έρευνα του Karolinska Institutet επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν νευρωνικά προγονικά κύτταρα, από τα οποία δημιουργούνται νέοι νευρώνες.
Αναλύοντας εγκεφαλικό ιστό από ανθρώπους ηλικίας 0 έως 78 ετών με προηγμένες τεχνικές, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η νευρογένεση διαρκεί και συνδέεται με τη μνήμη και τη μάθηση. Τα ευρήματα διευρύνουν την κατανόηση της λειτουργίας του εγκεφάλου και ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη αναγεννητικών θεραπειών για νευρολογικές διαταραχές.
Νέα στοιχεία από μελέτη στο περιοδικό Science υποστηρίζουν ότι η παραγωγή νευρώνων στον ιππόκαμπο, το κέντρο μνήμης του εγκεφάλου, συνεχίζεται έως και την ύστερη ενήλικη ζωή. Η εργασία, που έγινε από το Karolinska Institutet της Σουηδίας, απαντά σε ένα παλιό και θεμελιώδες ερώτημα για την ικανότητα προσαρμογής του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Σημαντικό ρόλο στη μάθηση, τη μνήμη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων έχει ο ιππόκαμπος, μια περιοχή του εγκεφάλου. Το 2013, η ομάδα του Jonas Frisén στο Karolinska Institutet παρουσίασε μελέτη μεγάλης απήχησης, σύμφωνα με την οποία νέοι νευρώνες μπορούν να δημιουργούνται στον ιππόκαμπο ενηλίκων. Αργότερα, οι ερευνητές μέτρησαν άνθρακα-14 στο DNA του εγκεφαλικού ιστού, ώστε να προσδιορίσουν πότε σχηματίστηκαν τα κύτταρα.
Παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για το πόσο εκτεταμένη και σημαντική είναι η νευρογένεση, δηλαδή η δημιουργία νέων νευρώνων. Μέχρι σήμερα δεν είχαν προκύψει σαφείς αποδείξεις ότι τα νευρωνικά προγονικά κύτταρα, από τα οποία προέρχονται οι νέοι νευρώνες, υπάρχουν και διαιρούνται πράγματι στους ενήλικες ανθρώπους.
«Μπορέσαμε πλέον να εντοπίσουμε αυτά τα κύτταρα προέλευσης, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι υπάρχει ένας συνεχής σχηματισμός νευρώνων στον ιππόκαμπο του ενήλικου εγκεφάλου», λέει ο Frisén, Καθηγητής Έρευνας Βλαστοκυττάρων στο Τμήμα Κυτταρικής και Μοριακής Βιολογίας του Ινστιτούτου Karolinska, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας.
Για τη νέα μελέτη, η ομάδα εξέτασε εγκεφαλικό ιστό από ανθρώπους ηλικίας 0 έως 78 ετών, αξιοποιώντας περισσότερες από μία προηγμένες μεθόδους και δείγματα από διεθνείς βιοτράπεζες. Ο ιστός εγκεφάλου προερχόταν από διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.
Με την αλληλούχιση RNA πυρήνα, οι ερευνητές εξέτασαν τη γονιδιακή δραστηριότητα σε μεμονωμένους κυτταρικούς πυρήνες, ενώ χρησιμοποίησαν και κυτταρομετρία ροής για να αναλύσουν τις κυτταρικές ιδιότητες. Σε συνδυασμό με τη μηχανική μάθηση, οι τεχνικές αυτές αποκάλυψαν τα διαδοχικά στάδια ανάπτυξης των νευρώνων, από τα βλαστοκύτταρα μέχρι τους ανώριμους νευρώνες, αρκετοί από τους οποίους διαιρούνταν.
Οι αναλύσεις έδειξαν ότι τα νεοσχηματισμένα κύτταρα εντοπίζονται στην οδοντωτή έλικα, μια συγκεκριμένη περιοχή του ιππόκαμπου. Η έλικα αυτή συμβάλλει στον σχηματισμό μνήμης, στη μάθηση και στη γνωστική ευελιξία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι πρόδρομοι των νευρώνων στους ενήλικες μοιάζουν με εκείνους που έχουν εντοπιστεί σε ποντίκια, χοίρους και πιθήκους, αν και διαφέρουν ορισμένα από τα γονίδια που ενεργοποιούνται. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης αξιοσημείωτη διαφοροποίηση μεταξύ ανθρώπων: κάποιοι ενήλικες είχαν πολλά νευρωνικά προγονικά κύτταρα, ενώ σε άλλους ήταν σχεδόν ανύπαρκτα.
«Αυτό μας δίνει ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ στην κατανόηση του πώς λειτουργεί και αλλάζει ο ανθρώπινος εγκέφαλος κατά τη διάρκεια της ζωής», εξηγεί ο Frisén. «Η έρευνά μας μπορεί επίσης να έχει επιπτώσεις στην ανάπτυξη αναγεννητικών θεραπειών που διεγείρουν τη νευρογένεση σε νευροεκφυλιστικές και ψυχιατρικές διαταραχές».
Περισσότερες πληροφορίες: Ionut Dumitru et al., Identification of proliferating neural progenitors in the adult human hippocampus, Science (2025). DOI: 10.1126/science.adu9575. www.science.org/doi/10.1126/science.adu9575.
Margaux Quiniou et al., Sequenced evidence, Science (2025). DOI: 10.1126/science.ady8328. www.science.org/doi/10.1126/science.ady8328.
Συνοπτικά
- Μελέτη στο περιοδικό Science διαπιστώνει ότι η παραγωγή νευρώνων στον ιππόκαμπο των ενηλίκων συνεχίζεται σε όλη τη ζωή.
- Η έρευνα του Karolinska Institutet επιβεβαίωσε την παρουσία νευρωνικών προγονικών κυττάρων, από τα οποία δημιουργούνται νέοι νευρώνες.
- Η νευρογένεση συνδέεται με τη μνήμη και τη μάθηση, ενώ τα ευρήματα ενδέχεται να ανοίξουν δρόμους για αναγεννητικές θεραπείες νευρολογικών διαταραχών.
- Με προηγμένες αναλυτικές τεχνικές, οι επιστήμονες μελέτησαν εγκεφαλικό ιστό ατόμων ηλικίας 0-78 ετών.
- Οι πρόδρομοι των νευρώνων ενηλίκων παρουσιάζουν ομοιότητες με εκείνους άλλων ειδών, αλλά διαφέρουν ως προς ορισμένα ενεργά γονίδια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/neoi-neyrones-anaptyssontai-ston-ippokampo-enilikon-kath-oli-ti-zoi/13761
