Η 25η Απριλίου έχει οριστεί ως Παγκόσμια Ημέρα DNA, αφιερωμένη στην ανακάλυψη και την αποκρυπτογράφηση της δομής του, η οποία χαρακτηρίστηκε η σημαντικότερη επιστημονική ανακάλυψη του 20ού αιώνα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανακάλυψη της διπλής ελικοειδούς δομής του DNA: του μηχανισμού που δίνει στα γονίδια τη δυνατότητα να αναπαράγονται και να αποθηκεύουν πληροφορίες.
Η ανακάλυψη αυτή έγινε το 1953 και ως «πατέρες» της αναγνωρίστηκαν οι Τζέιμς Γουάτσον, Φράνσις Κρικ και Μορίς Γουίλκινς. Το 1962 οι τρεις τους τιμήθηκαν με το Νομπέλ Ιατρικής «για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τη μοριακή δομή των νουκλεϊκών οξέων και της σημασίας τους για τη μεταβίβαση των πληροφοριών σε έμβιο υλικό».
Ωστόσο, σημαντικό μερίδιο στην επιστημονική αυτή εξέλιξη είχε και η βιοφυσικός και χημικός-κρυσταλλογράφος Ρόζαλιντ Φράνκλιν. Η κυριαρχία των ανδρών, ορισμένα στοιχεία του χαρακτήρα της και ο πρόωρος θάνατός της συνέβαλαν στο να μη λάβει την αναγνώριση που δικαιούνταν.
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 12.4.1998, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ» Το άρθρο του Μέλβιν Μπραγκ στον Independent, που αναδημοσιεύτηκε στο «ΒΗΜΑ» στις 12 Απριλίου 1998, παρουσιάζει την προσωπικότητα της Φράνκλιν και τη μεγάλη συμβολή της στην αποκάλυψη της δομής του DNA.
Μια σημαντική δήλωση έχει καταγραφεί στην ιστορία της επιστήμης:
“Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι της κλέψαμε την ανακάλυψη. Αλλά η Ρόζαλιντ ξέρει πολύ καλά ότι η ίδια δεν έδωσε τη σημασία που έπρεπε».
»Τα λόγια αυτά, που ακούγονται σαν απολογία, ανήκουν στον νομπελίστα Τζέιμς Γουάτσον. Αφορούν τη λαμπρή επιστήμονα Ρόζαλιντ Φράνκλιν, η οποία στερήθηκε την ανακάλυψη της λύσης ίσως του μεγαλύτερου προβλήματος του 20ού αιώνα: της δομής του DNA
(…)
Οι εξερευνητές της δομής του DNA
»Τέσσερις επιστήμονες συμμετείχαν στη μεγάλη αυτή ανακάλυψη: ο Κρικ και ο Γουάτσον εργάζονταν στα Εργαστήρια Κάβεντις του Κέιμπριτζ, ενώ ο Γουίλκινς και η Φράνκλιν στο Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου».
Από τους τέσσερις επιστήμονες, η Φράνκλιν ήταν η μόνη που δεν έλαβε Νομπέλ.
»Ο αρθρογράφος του Independent αναρωτιέται: «Τι συνέβη λοιπόν; Στερήθηκε η Ρόζαλιντ τη δόξα του Νομπέλ μόνο επειδή ήταν γυναίκα; Η μήπως δεν ήταν τόσο σημαντική η συμβολή της στην ανακάλυψη του DNA»
Η Φράνκλιν και το Βασιλικό Κολέγιο του Λονδίνου
«Στο Βασιλικό Κολέγιο ξεκίνησε την έρευνά της πάνω στα βιολογικά μόρια. Ο διευθυντής της, Τζον Ράνταλ, της πρότεινε να μελετήσει τη δομή του DNA και της εξασφάλισε όλα τα μέσα, την καλύτερη ομάδα ερευνητών, καθώς και τον καλύτερο φωτογράφο για τις ακτινογραφίες που αποδείχθηκαν καθοριστικές στην ανακάλυψη.
»Ο Ράνταλ, όμως, δεν την ενημέρωσε ότι και ο συνάδελφός της στο Κολέγιο Μορίς Γουίλκινς, φυσικός που είχε αποκηρύξει την επιστήμη του μετά τη βόμβα της Χιροσίμα, εργαζόταν πάνω στο DNA. Πολλοί θεωρούν ότι αυτό έγινε είτε ατυχώς είτε σκόπιμα.
»Οι δύο επιστήμονες δεν γνώριζαν ο ένας τη δουλειά του άλλου, ενώ και οι συνάδελφοί τους αγνοούσαν τα πάντα. Οι παρεξηγήσεις και οι αντιδικίες ήταν αναπόφευκτες».
Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εργαστηρίων
»Ο Άαρον Κλουγκ, συνάδελφος που γνώριζε καλά και τους δύο, περιγράφει τη Φράνκλιν ως άτομο “μη ανταγωνιστικό” και χωρίς τα προσόντα που χρειάζονται για να σταθεί κανείς σε ένα περιορισμένο περιβάλλον και να αντεπεξέλθει στις τεράστιες πιέσεις που αναπόφευκτα γεννιούνται πριν από κάθε σημαντική ανακάλυψη»
Σε ραδιοφωνική εκπομπή, ο Άαρον Κλουγκ είχε σχολιάσει τις επιστημονικές ικανότητες της Φράνκλιν.
«Χωρίς αμφιβολία, αν δεν είχε παρέμβει ο Κρικ και ο Γουάτσον, τη δομή θα την είχε ανακαλύψει η Φράνκιν»
Ο Κρικ, ένας από τους τρεις επιστήμονες που βραβεύθηκαν με Νομπέλ, «τη θεωρούσε καλύτερη στα πειράματα και από τον ίδιο και από τον Γουάτσον και παραδέχθηκε: «Ποτέ δεν θα είχαμε καταφέρει να φτιάξουμε το μοντέλο της διπλής έλικας χωρίς τα δικά της στοιχεία».
»Αυτά ακριβώς τα στοιχεία έδειξε αθώα ο Μορίς Γουίλκινς στον Τζέιμς Γουάτσον, συμβάλλοντας έτσι στην ολοκλήρωση της επιτυχίας της ομάδας του Κέιμπριτζ.
Τα πλεονεκτήματα της ομάδας Γουάτσον – Κρικ
»Για τη Φράνκλιν υπήρχε και ένα ακόμη εμπόδιο: δεν εργαζόταν στην ίδια ομάδα με τον Γουίλκινς. Επιπλέον, ο Κρικ και ο Γουάτσον είχαν στη διάθεσή τους το Εργαστήριο Κάβεντις στο Κέιμπριτζ. Εκεί, οι δύο Μπραγκ, πατέρας και γιος, αμφότεροι νομπελίστες, διέπρεπαν στη διάθλαση των ακτίνων Χ και διέθεταν ικανότατους συνεργάτες στην κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ, σημαντικό παράγοντα για την επίλυση του προβλήματος του DNA.
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 12.4.1998, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Η λανθασμένη επιμονή της Φράνκλιν
Οι γνωρίζοντες αποδίδουν, μεταξύ άλλων, ρόλο στο ποιοι έφτασαν τελικά πρώτοι στην ανακάλυψη και στη στάση του Μορίς Γουίλκινς. Παρότι εργαζόταν στο ίδιο πανεπιστήμιο με τη Φράνκλιν, «ήταν περισσότερο φίλα προσκείμενος στον Κρικ παρά στη Φράνκλιν».
Ωστόσο, ένας από τους βασικούς λόγους που η Φράνκλιν δεν έφτασε στην τελική ανακάλυψη της δομής του DNA ήταν η προσήλωσή της σε μια παραδοχή που τελικά αποδείχθηκε λανθασμένη.
»Υποστήριζε ότι το DNA δεν είχε ελικοειδή μορφή, σε αντίθεση με τους άλλους τρεις (σ.σ. Γουάτσον, Κρικ, Γουίλκινς), οι οποίοι είχαν την αντίθετη πεποίθηση. Παράλληλα, διαφωνούσε με τη χρήση μοντέλων, την οποία υιοθετούσε η ομάδα του Κέιμπριτζ.
»Για τη Φράνκλιν, τα μοντέλα ήταν χάσιμο χρόνου, ενώ δεν εκτιμούσε ιδιαίτερα τις επιστημονικές δυνατότητες των συναδέλφων της.
»Σε μια περίσταση, ο Κρικ και ο Γουάτσον τής παρουσίασαν ένα από τα πρώτα μοντέλα τους, το οποίο είχε τη μορφή τριπλής έλικας.
«Δεν ξέραμε τότε όσα ήξερε εκείνη. Λέει ο Κρικ. Απέρριψε το μοντέλο εκείνο ως παράλογο και δεν είχε άδικο».
»Όταν πλησίαζε η κατασκευή του τελικού μοντέλου, οι σχέσεις ανάμεσα στη Ρόζαλιντ Φράνκλιν και τους τρεις άνδρες συναδέλφους της είχαν ιδιαίτερη σημασία.
»Για πολλούς, το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η επιμονή της· κατά άλλους, το πρόβλημα οφειλόταν απλώς σε ανεπαρκή επικοινωνία.
Ακαδημαϊκή ανδροκρατία
Ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα της Ρόζαλιντ Φράνκλιν, η ζωή και η εργασία σε ένα τόσο ανδροκρατούμενο περιβάλλον ήταν ιδιαίτερα δύσκολη για εκείνη.
«Η αντιμετώπισή της δεν ήταν καλή, ούτε μόνο από τον Κρικ και τον Γουάτσον, αλλά και από τους άνδρες συναδέλφους της γενικότερα. Δεν τολμούσε να πατήσει το πόδι της στη λέσχη του ιδρύματός της και δεν μπορούσε να συμμετέχει σε επιστημονικές συζητήσεις ή να ανταλλάσσει απόψεις.
»Ήταν ουσιαστικά απομονωμένη, δεν συζητούσε τη δουλειά της και, στο τέλος, η συμμετοχή της στη σπουδαία επιστημονική ανακάλυψη δεν αναγνωρίστηκε».
Ο Γουάτσον, πάντως, είχε τη δική του άποψη για το γιατί η Φράνκλιν δεν έφτασε στην ανακάλυψη του DNA.
“Δεν το ζούσε το DNA. Ήταν έτοιμη να αφήσει την έρευνα. Το μυαλό της έπρεπε κανονικά να είναι προσηλωμένο στο DNA και να το σκέφτεται όλο το εικοσιτετράωρο, όπως εγώ, που δεν σκεφτόμουν τίποτε άλλο”
»Κρικ και Γουάτσον αναφέρονταν συχνά στη γενναιοδωρία της Φράνκλιν, αφού εκείνη αντιλήφθηκε πως οι δύο τους είχαν βρει τη λύση στο μεγάλο πρόβλημα.
»Όταν έγινε η ανακάλυψη, η Φράνκλιν φάνηκε να ανακουφίζεται και ανέπτυξε φιλικές σχέσεις με την οικογένεια Κρικ. Η φιλία τους κράτησε μέχρι τον θάνατό της, που ήρθε δυστυχώς νωρίς: πέθανε από καρκίνο, σε ηλικία μόλις 37 ετών.
»Μιλώντας στη ραδιοφωνική εκπομπή, ο Μόρις Γουίλκινς ανέφερε ότι η συμβολή της δεν αναγνωρίστηκε, εν μέρει επειδή κανείς δεν γνώριζε τι ερευνούσε η Φράνκλιν ούτε πόσο είχε προχωρήσει η μελέτη της.
»Η εικόνα έγινε σαφής πολύ αργότερα, όταν εντοπίστηκαν οι σημειώσεις της. Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται σε έντονη ανταλλαγή γνώσεων και, όπως φαίνεται, η Φράνκλιν πρόσφερε περισσότερα απ’ όσα λάμβανε».
Του Γιάννη Θ. Διαμαντή
Πηγή: in.gr
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/pagkosmia-imera-dna-i-epistimonas-piso-apo-tin-anakalypsi-toy/4312
