Καρδιαγγειακά νοσήματα: Το νέο Εθνικό Σχέδιο εστιάζει στις ανάγκες των γυναικών

Οι ανάγκες των γυναικών σε όλα τα στάδια της ζωής τους και η αντιμετώπιση των έμφυλων ανισοτήτων στην καρδιαγγειακή υγεία αποτελούν βασικές προτεραιότητες του νέου Εθνικού Σχεδίου για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση των Καρδιαγγειακών Νόσων, το οποίο εκπόνησε η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ).

Η πρόσφατη πανελλήνια έρευνα της ΕΚΕ καταδεικνύει γιατί είναι αναγκαία αυτή η προσέγγιση: πάνω από τους μισούς πολίτες (50,7%) εξακολουθούν να θεωρούν ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αφορούν κυρίως τους άνδρες. Το εύρημα αναδεικνύει τη σημασία της ενημέρωσης, αλλά και της αναγνώρισης του καρδιαγγειακού κινδύνου στις γυναίκες.

Την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου παρουσιάστηκε το Σχέδιο, στο Διεθνές Συνέδριο Καρδιολογίας της ΕΚΕ, και το επόμενο διάστημα αναμένεται να κατατεθεί στο υπουργείο Υγείας. Η κατάρτισή του γίνεται σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία και εντάσσεται στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Safe Hearts Plan, με επιδίωξη τη χάραξη ολοκληρωμένης εθνικής πολιτικής για την καρδιαγγειακή υγεία.

Η έμφυλη διάσταση στην πρόληψη και την καρδιαγγειακή φροντίδα

Στον πρώτο πυλώνα του Σχεδίου, που επικεντρώνεται στην πρόληψη και την προαγωγή της καρδιαγγειακής υγείας από τη σχολική ηλικία, εντάσσεται η ειδική μέριμνα για τις γυναίκες. Οι προβλεπόμενες δράσεις αφορούν τον τρόπο ζωής, καθώς και ψυχοκοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες κινδύνου.

Ο καθηγητής Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Δημοσθένης Παναγιωτάκος, εξήγησε ότι η πρόληψη «δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των γυναικών σε κάθε στάδιο της ζωής τους και στις έμφυλες ανισότητες».

Η ενημέρωση του πληθυσμού δεν είναι η μόνη πτυχή της προσέγγισης. Προβλέπεται να συνεκτιμάται το φύλο στην επιστημονική έρευνα, στις κατευθυντήριες οδηγίες, αλλά και στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Οι προτάσεις περιλαμβάνουν ακόμη ψηφιακές εφαρμογές που θα ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες κάθε φύλου, καθώς και κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας για την έγκαιρη αναγνώριση ομάδων με ειδικό κίνδυνο.

Για την πρόληψη στην καθημερινότητα, η ΕΚΕ εισηγείται, μεταξύ άλλων, τη θέσπιση κινήτρων που θα ενθαρρύνουν τις γυναίκες να ασκούνται συστηματικά, με έμφαση στην περίοδο μετά την εμμηνόπαυση.

Με την ένταξη αυτών των δράσεων στο Εθνικό Σχέδιο επιδιώκεται να συνυπολογίζονται οι διαφορές μεταξύ των φύλων κατά τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης και κατά την παροχή υπηρεσιών καρδιαγγειακής φροντίδας.

Καρδιαγγειακά νοσήματα: Ένας θάνατος κάθε 12 λεπτά

Τα στοιχεία για το βάρος των καρδιαγγειακών νοσημάτων στην Ελλάδα καταδεικνύουν την ανάγκη να υπάρξει οργανωμένο Εθνικό Σχέδιο.

Όπως παρουσίασε ο κ. Παναγιωτάκος, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφουν 40.812 θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα το 2023, δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο των θανάτων στη χώρα. Σε μέσο όρο, ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του από καρδιαγγειακή νόσο ανά 12 λεπτά.

Το 2023 καταγράφηκαν επίσης 8.324 πρόωροι θάνατοι από καρδιαγγειακά νοσήματα. Η πρόωρη θνησιμότητα από ισχαιμική καρδιοπάθεια ήταν περίπου 37% πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ στους άνδρες η απόκλιση ανήλθε στο 42%.

Η μελέτη ΑΤΤΙΚΗ, η οποία παρακολουθεί περίπου 3.000 άνδρες και γυναίκες για διάστημα δύο δεκαετιών, καταγράφει ότι οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 12,3 χρόνια ζωής εξαιτίας πρόωρης καρδιαγγειακής νοσηρότητας.

Στην Ελλάδα, το κόστος των καρδιαγγειακών νοσημάτων υπολογίζεται σε 4,315 δισ. ευρώ. Η επιβάρυνση αφορά τόσο το σύστημα υγείας όσο και τις οικογένειες που φροντίζουν τους ασθενείς.

Οι έξι στρατηγικοί πυλώνες του Εθνικού Σχεδίου

Έξι στρατηγικοί άξονες συγκροτούν το Εθνικό Σχέδιο, με σκοπό να αντικατασταθεί η αποσπασματική διαχείριση των καρδιαγγειακών νοσημάτων από μια ενιαία πολιτική πρόληψης και φροντίδας.

Εκτός από την πρόληψη, στην οποία δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα για τις γυναίκες, προβλέπονται καθολική αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου για τους ενήλικες, προσυμπτωματικοί έλεγχοι και έγκαιρη διάγνωση.

Το Σχέδιο δίνει έμφαση και στη δίκαιη πρόσβαση όλων σε ποιοτικές υπηρεσίες καρδιαγγειακής φροντίδας, με ιδιαίτερη αναφορά στους κατοίκους των νησιών, των ορεινών περιοχών και των απομακρυσμένων τόπων.

Για την καλύτερη οργάνωση και αξιολόγηση των υπηρεσιών προτείνεται να ιδρυθεί Εθνικό Παρατηρητήριο Καρδιαγγειακής Υγείας. Στα σχέδια περιλαμβάνονται εθνικά μητρώα συνδεδεμένα με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας, δείκτες ποιότητας και αποτελεσματικότητας, καθώς και η χρήση τηλεϊατρικής και τεχνητής νοημοσύνης.

Στις προβλέψεις περιλαμβάνονται επίσης η ενδυνάμωση της εκπαίδευσης και της έρευνας, η συμμετοχή συλλόγων ασθενών και η καθιέρωση της Προληπτικής Καρδιολογίας ως επίσημης εξειδίκευσης ή οργανωμένης μετεκπαίδευσης.

Η εφαρμογή του Σχεδίου θα βασιστεί σε εθνικούς δείκτες παρακολούθησης, επαρκείς πόρους και αξιολόγηση σε τακτά διαστήματα. Για το 2050, η ΕΚΕ θέτει ως μακροπρόθεσμο στρατηγικό στόχο να περιοριστούν τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια κατά 20% και οι πρόωροι καρδιαγγειακοί θάνατοι κατά 50%.

Από την ενημέρωση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων

Η ΕΚΕ θέλει να περιορίσει ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα: την απόσταση ανάμεσα σε όσα γνωρίζουν οι πολίτες και στην εφαρμογή μέτρων πρόληψης.

Τα αποτελέσματα πανελλήνιας έρευνας της ΕΚΕ, η οποία διεξήχθη τον Σεπτέμβριο του 2026, δείχνουν ότι μόνο το 25,1% των πολιτών γνωρίζει πως τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η κυριότερη αιτία θανάτου. Αν και το 77,9% έχει κάνει προληπτικό έλεγχο, το 39,9% δεν έχει συζητήσει ποτέ με γιατρό τον ατομικό του καρδιαγγειακό κίνδυνο.

«Ο πολίτης ξέρει. Αυτό που του λείπει δεν είναι κυρίως η πληροφορία, αλλά το κίνητρο και τα εργαλεία για να πράξει», τόνισε ο καθηγητής Καρδιολογίας και αντιπρόεδρος της ΕΚΕ, Λάμπρος Μιχάλης.

Για την περίοδο 2027–2030, η στρατηγική της ΕΚΕ περιλαμβάνει εκπαιδευτικές δράσεις που ξεκινούν από τη σχολική ηλικία, περισσότερη εκπαίδευση στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση, πρωτοβουλίες για ισορροπημένη διατροφή και την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, καθώς και προγράμματα σωματικής άσκησης στους χώρους εργασίας.

Επιπλέον, εισηγείται τη χρήση ψηφιακών εφαρμογών και φορετών συσκευών για την παρακολούθηση της υγείας, μαζί με τη δημιουργία Κέντρων Αποκατάστασης Καρδιοπαθών, όπου θα συνεργάζονται επαγγελματίες από διαφορετικές ειδικότητες.

Στο υπουργείο Υγείας το επόμενο διάστημα

Το Εθνικό Σχέδιο είναι πρόταση της επιστημονικής κοινότητας που θα παρουσιαστεί στην Πολιτεία· δεν πρόκειται για κυβερνητική στρατηγική που έχει ήδη θεσμοθετηθεί.

Η ΕΚΕ φιλοδοξεί να συνδράμει την Πολιτεία ως επιστημονικός σύμβουλος, αξιοποιώντας το ευρωπαϊκό Safe Hearts Plan και την Ελληνική Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027, ώστε η καρδιαγγειακή υγεία να τεθεί σε προτεραιότητα.

«Το Εθνικό Σχέδιο Καρδιαγγειακής Υγείας δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα υγείας. Είναι μια μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην αποτελεσματική θεραπεία», δήλωσε ο πρόεδρος της ΕΚΕ, καθηγητής Καρδιολογίας Κωνσταντίνος Τούτουζας.