Η μελέτη Φάσης 3 HYPERION έδειξε ότι το sotatercept, ένα νέο φάρμακο για την πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (ΠΑΥ), μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο κλινικής επιδείνωσης σε ανθρώπους που διαγνώστηκαν πρόσφατα με τη νόσο.
Εγκεκριμένο από τις ρυθμιστικές αρχές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, το sotatercept αναστέλλει τη σηματοδότηση της ακτιβίνης και ρυθμίζει την ανάπτυξη των αιμοφόρων αγγείων στους πνεύμονες.
Η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου επιβεβαιώθηκε σε κλινική δοκιμή με 320 συμμετέχοντες. Τα θετικά ευρήματα δημιουργούν ελπίδα για τους ασθενείς με ΠΑΥ.
Τα αποτελέσματα της πρόσφατα δημοσιευμένης μελέτης Φάσης 3 HYPERION δείχνουν ότι, για τους ασθενείς με νεοδιαγνωσμένη πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (ΠΑΥ), η προσθήκη sotatercept στη θεραπευτική αγωγή συνδέεται με σημαντικά μικρότερο κίνδυνο κλινικής επιδείνωσης.
Ειδικότερα, εκπληρώθηκε το πρωτεύον καταληκτικό σημείο της δοκιμής: η μείωση του χρόνου μέχρι την κλινική επιδείνωση. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε σύνθετο τελικό σημείο, στο οποίο περιλαμβάνονταν ο θάνατος από οποιαδήποτε αιτία, η μη προγραμματισμένη νοσηλεία για ΠΑΥ που διαρκούσε πάνω από 24 ώρες, η διαφραγματοστομία κόλπων, η μεταμόσχευση πνεύμονα και η επιδείνωση της ΠΑΥ.
Στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης
Το sotatercept είναι η πρώτη και μοναδική θεραπεία που αναστέλλει τη σηματοδότηση της ακτιβίνης και έχει λάβει έγκριση από τις αρμόδιες αρχές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη (FDA και EMA). Στην Ελλάδα έχει ενταχθεί πλήρως στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, στο πλαίσιο των εγχώριων διαδικασιών έγκρισης και τιμολόγησης, και συνταγογραφείται κανονικά σε ασθενείς που πληρούν τις ιατρικές προϋποθέσεις.
Η ΠΑΥ αποτελεί σπάνια, χρόνια και εξουθενωτική νόσο, η οποία απειλεί τη ζωή και χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα υψηλή αρτηριακή πίεση στις αρτηρίες των πνευμόνων. Η δυσκολία στην αναπνοή είναι συχνή και περιορίζει τη σωματική δραστηριότητα. Παρότι υπάρχουν εγκεκριμένες θεραπείες, η μακροχρόνια πρόγνωση εξακολουθεί να είναι δυσμενής: εκτιμάται ότι περίπου οι μισοί ασθενείς πεθαίνουν μέσα σε πέντε έως επτά χρόνια από τη διάγνωση. Σήμερα, περίπου 40.000 άνθρωποι στις ΗΠΑ και 30.000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι πάσχουν από ΠΑΥ.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το sotatercept αποτέλεσε την πρώτη θεραπεία με αναστολέα σηματοδότησης ακτιβίνης που εγκρίθηκε για την ΠΑΥ. Στον οργανισμό, οι πρωτεΐνες ακτιβίνες προσδένονται στον υποδοχέα ActRIIA και ενεργοποιούν την ανάπτυξη των κυττάρων που σχηματίζουν τα αιμοφόρα αγγεία. Στους ασθενείς με ΠΑΥ, η δραστηριότητα των υποδοχέων αυτών είναι υπερβολική. Το sotatercept λειτουργεί ως αντίγραφο του ActRIIA: προσδένεται και αυτό στις ακτιβίνες, εμποδίζοντάς τες να ενεργοποιήσουν τον υποδοχέα. Έτσι, ρυθμίζεται η ανάπτυξη νέων αγγείων στους πνεύμονες. Ως αποτέλεσμα, περιορίζονται η στένωση και η πάχυνση των αιμοφόρων αγγείων, με βελτίωση των συμπτωμάτων της νόσου.
Η χορήγηση του sotatercept γίνεται με υποδόρια έγχυση μία φορά ανά τρεις εβδομάδες. Οι ίδιοι οι ασθενείς ή οι φροντιστές τους μπορούν να κάνουν την έγχυση, έπειτα από καθοδήγηση και εκπαίδευση, ενώ παράλληλα υπάρχει παρακολούθηση από επαγγελματία υγείας.
Σχετικά με την κλινική δοκιμή HYPERION
Η HYPERION αποτελεί παγκόσμια, διπλά τυφλή κλινική δοκιμή με ομάδα εικονικού φαρμάκου. Σκοπός της ήταν να εξετάσει το sotatercept μαζί με τη θεραπεία υποβάθρου για την Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση (PAH), σε ασθενείς που είχαν διαγνωστεί πρόσφατα και ανήκαν σε κατηγορία ενδιάμεσου ή υψηλού κινδύνου.
Στη δοκιμή συμμετείχαν ασθενείς με συμπτωματική ΠΑΥ (Ομάδα 1 κατά ΠΟΥ), οι οποίοι είχαν ταξινομηθεί στη Λειτουργική Κατηγορία (FC) II ή III μέσα στους 12 μήνες πριν από τον έλεγχο ένταξής τους.
Συνολικά, 320 άτομα άνω των 18 ετών κατανεμήθηκαν τυχαία, σε αναλογία 1:1, για να λάβουν sotatercept ή εικονικό φάρμακο, σε κάθε περίπτωση μαζί με θεραπεία υποβάθρου. Ο κίνδυνος εξέλιξης της νόσου ήταν ενδιάμεσος έως υψηλός και οι συμμετέχοντες λάμβαναν σταθερή διπλή ή τριπλή θεραπεία υποβάθρου για την ΠΑΥ τουλάχιστον 90 ημέρες πριν από τον έλεγχο ένταξης. Θεραπεία με έγχυση προστακυκλίνης δεν λάμβανε η πλειονότητα, δηλαδή το 83,4%.
Ως πρωτεύον σύνθετο τελικό σημείο ορίστηκε ο χρόνος μέχρι την κλινική επιδείνωση, με αφετηρία την πρώτη επιβεβαιωμένη εμφάνιση συμβάντος νοσηρότητας ή θνησιμότητας. Ως συμβάντα κλινικής επιδείνωσης προσδιορίστηκαν:
- Θάνατος, ανεξαρτήτως αιτίας
- Μη προγραμματισμένη νοσηλεία διάρκειας ≥ 24 ωρών, που συνδέεται με επιδείνωση της ΠΑΥ
- Διαφραγματοστομία κόλπων
- Μεταμόσχευση πνεύμονα
- Επιδείνωση της επίδοσης στη δοκιμασία βάδισης 6 λεπτών σε σχέση με την αρχική μέτρηση, μαζί με τουλάχιστον μία από τις εξής μεταβολές: χειρότερη Λειτουργική Κατηγορία κατά ΠΟΥ από την αρχική, εμφάνιση ενδείξεων ή/και συμπτωμάτων αυξημένης δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας, προσθήκη θεραπείας υποβάθρου για την ΠΑΥ ή αλλαγή της υπάρχουσας αγωγής σε παρεντερική χορήγηση.
Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε πως η χορήγηση sotatercept επιπλέον της θεραπείας υποβάθρου —την οποία λάμβανε ως διπλή αγωγή το 72,2% των ασθενών— μέσα στους πρώτους 12 μήνες από την αρχική διάγνωση της ΠΑΥ μείωσε τον κίνδυνο κλινικής επιδείνωσης με στατιστικά σημαντικό και κλινικά ουσιώδη τρόπο, έναντι του εικονικού φαρμάκου.
Η HYPERION αποτελεί την τρίτη μελέτη Φάσης 3 που τεκμηριώνει σημαντική αποτελεσματικότητα σε ενήλικες με ΠΑΥ. Προηγήθηκε η STELLAR, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν το 2023 στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρίας Κλινικής Ογκολογίας, και στη συνέχεια η ZENITH, που παρουσιάστηκε νωρίτερα φέτος στο ετήσιο συνέδριο της ίδιας επιστημονικής εταιρίας. Στις δύο προηγούμενες μελέτες, σε αντίθεση με τη HYPERION, η πλειονότητα των ασθενών λάμβανε τριπλή θεραπεία.
Το προφίλ ασφάλειας
Γενικά, η ασφάλεια του sotatercept ήταν ανάλογη με εκείνη που είχε καταγραφεί στις προγενέστερες μελέτες. Όπως ανακοινώθηκε τον περασμένο Ιανουάριο, η HYPERION σταμάτησε νωρίτερα και πέρασε σε τελική ανάλυση, μετά τα θετικά ευρήματα της ενδιάμεσης ανάλυσης της μελέτης Φάσης 3 ZENITH και την εξέταση όλων των διαθέσιμων δεδομένων από το κλινικό πρόγραμμα του sotatercept. Παράλληλα, δόθηκε σε όλους τους συμμετέχοντες η επιλογή να λάβουν sotatercept στο πλαίσιο της ανοιχτής μελέτης επέκτασης SOTERIA.
«Η Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση (ΠΑΥ) είναι μια προοδευτική και εξουθενωτική νόσος με κακή πρόγνωση, που συχνά είναι δύσκολο να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί. Οι ασθενείς παλεύουν για χρόνια μέχρι να βρουν ένα θεραπευτικό πλάνο που να τους βοηθά στη διαχείριση της νόσου, γι’ αυτό είναι κρίσιμης σημασίας να παρέχονται νέες επιλογές από νωρίς στη θεραπευτική πορεία», δήλωσε η Δρ. Vallerie McLaughlin, Καθηγήτρια Καρδιαγγειακής Ιατρικής και Διευθύντρια του Προγράμματος Πνευμονικής Υπέρτασης στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, στις ΗΠΑ.
Στη συνέχεια, πρόσθεσε: «η μελέτη HYPERION έδειξε ότι το sotatercept, επιπρόσθετα στη θεραπεία υποβάθρου, πέτυχε το πρωτεύον καταληκτικό σημείο της, μειώνοντας τον χρόνο έως την κλινική επιδείνωση σε ενήλικες που είχαν πρόσφατα διαγνωστεί με ΠΑΥ. Το sotatercept έχει προσφέρει σημαντική αισιοδοξία στους ασθενείς, τις οικογένειές τους και τους ερευνητές».
Σύνοψη
- Σύμφωνα με τη μελέτη Φάσης 3 HYPERION, το νέο φάρμακο sotatercept περιορίζει τον κίνδυνο κλινικής επιδείνωσης στην πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (ΠΑΥ).
- Στη μελέτη συμμετείχαν 320 άτομα και καταγράφηκε στατιστικά σημαντικό όφελος από την προσθήκη sotatercept στη θεραπεία υποβάθρου.
- Οι αρμόδιες αρχές στις ΗΠΑ και την Ευρώπη έχουν εγκρίνει το φάρμακο, το οποίο έχει ενταχθεί πλήρως στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης της Ελλάδας.
- Το sotatercept αναστέλλει τη σηματοδότηση της ακτιβίνης και ρυθμίζει την ανάπτυξη των πνευμονικών αιμοφόρων αγγείων.
- Η ΠΑΥ αποτελεί σπάνια κατάσταση που απειλεί τη ζωή και συνοδεύεται από κακή πρόγνωση: περίπου οι μισοί ασθενείς πεθαίνουν μέσα σε 5-7 χρόνια από τη διάγνωση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/pneymoniki-artiriaki-ypertasi-epanastatiko-farmako-anachaitizei-tin-exelixi-tis-spanias-nosoy/12532
