Γιατί τα παιδιά έχουν ανάγκη ένα Σαββατόβραδο χωρίς πρόγραμμα

Το Σάββατο φτάνει έπειτα από μια εβδομάδα με σχολείο, διάβασμα, ξένες γλώσσες και δραστηριότητες εκτός σχολείου, και μοιάζει να ανοίγει επιτέλους ο δρόμος για ξεκούραση. Είναι όμως έτσι; Για πολλές οικογένειες, το Σαββατοκύριακο έχει το δικό του γεμάτο πρόγραμμα, από επισκέψεις και εξόδους μέχρι παιδικά πάρτι και διαδοχικά σχέδια.

Όλα αυτά, βέβαια, μπορούν να είναι ευχάριστα και να χαρίσουν όμορφες στιγμές. Ωστόσο, όταν προσπαθούμε να κάνουμε το Σαββατόβραδο των παιδιών γεμάτο και ενδιαφέρον, ίσως παραβλέπουμε μια εξίσου ουσιαστική ανάγκη τους: να διαθέτουν χρόνο χωρίς να τον έχει οργανώσει κάποιος άλλος.

Αυτός ο χρόνος δεν πάει χαμένος. Μπορεί, αντίθετα, να ανοίξει χώρο για παιχνίδι, δημιουργική απασχόληση, ανεξαρτησία και πραγματική ανάπαυση.

Όταν η διασκέδαση των παιδιών γίνεται άλλη μία προγραμματισμένη δραστηριότητα

Συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε πόσο γεμάτη είναι η μέρα των παιδιών. Από το πρωί ως το απόγευμα χρειάζεται να ακολουθούν οδηγίες και προσδοκίες, να τελειώνουν τις εργασίες τους και να περνούν από τη μία δραστηριότητα στην επόμενη.

Ακόμη κι όταν οι δραστηριότητες εκτός σχολείου τούς αρέσουν, εξακολουθούν να χρειάζονται χρόνο, ενέργεια και συγκέντρωση.

Το αμερικανικό Child Mind Institute σημειώνει ότι οι οργανωμένες δραστηριότητες είναι δυνατό να είναι ωφέλιμες για τα παιδιά, αρκεί να συνυπάρχουν ισορροπημένα με τις υποχρεώσεις και τον ελεύθερο χρόνο. Ένα πρόγραμμα με υπερβολικά πολλές δραστηριότητες μπορεί να αφήσει λιγότερες ευκαιρίες για αυθόρμητο παιχνίδι, ανάπαυση και επαφή με την οικογένεια.

Ένα βράδυ Σαββάτου χωρίς προκαθορισμένο σχέδιο μπορεί, λοιπόν, να γίνει ένα ευχάριστο διάλειμμα από την αίσθηση ότι το παιδί πρέπει διαρκώς να βρίσκεται κάπου ή να απασχολείται με κάτι.

«Βαριέμαι!» — Γιατί δεν χρειάζεται πάντα να ανησυχούμε

Πόσες φορές, μόλις ακούσουμε αυτή τη φράση, σπεύδουμε να βρούμε κάτι για να κάνει το παιδί; Μπορεί να προτείνουμε ταινία, επιτραπέζιο, βόλτα ή οτιδήποτε άλλο για να καλύψουμε τον ελεύθερο χρόνο.

Η πλήξη, ωστόσο, δεν είναι κάτι που χρειάζεται οπωσδήποτε να απομακρύνουμε αμέσως.

Αν δεν έχουν διαρκώς έτοιμες επιλογές για να ψυχαγωγηθούν, τα παιδιά μπορούν να δοκιμάσουν να βρουν μόνα τους με τι θα ασχοληθούν. Η αναζήτηση αυτή ενδέχεται να καλλιεργήσει τη δημιουργικότητα και την πρωτοβουλία τους, αλλά και να τα βοηθήσει να ανακαλύψουν τι τους ενδιαφέρει προσωπικά.

Ακόμη κι αν ένα παιδί ξεκινήσει λέγοντας πως βαριέται, μπορεί αργότερα να φτιάξει κάτι με υλικά που έχει στη διάθεσή του, να σκεφτεί ένα δικό του παιχνίδι ή να αρχίσει να διαβάζει ένα βιβλίο. Η πλήξη δεν καταλήγει κάθε φορά σε δημιουργική απασχόληση, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως οι ενήλικες πρέπει να έχουν έτοιμη απάντηση για κάθε στιγμή.

Το ελεύθερο παιχνίδι συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη των παιδιών

Το παιχνίδι χωρίς αυστηρούς κανόνες ή διαρκή καθοδήγηση δίνει στα παιδιά περιθώριο να επιλέξουν, να πειραματιστούν με ιδέες και να αντιμετωπίσουν μικρές δυσκολίες.

Μπορεί, για παράδειγμα, να φανταστούν ότι ο καναπές είναι κάστρο, να επινοήσουν μια ιστορία με τα παιχνίδια τους ή να κάνουν το σαλόνι σκηνή για μια θεατρική παράσταση.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής τονίζει πόσο σημαντικό είναι το παιχνίδι για τη γνωστική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη. Παίζοντας, τα παιδιά εξασκούνται στη συνεργασία, στην επίλυση προβλημάτων και στη ρύθμιση των συναισθημάτων τους.

Το παιχνίδι έχει αξία χωρίς να είναι ούτε περίπλοκο ούτε δαπανηρό.

Σαββατόβραδο χωρίς πρόγραμμα, με περισσότερο χώρο για οικογενειακή σύνδεση

Χωρίς ένα αυστηρό πλάνο, μπορεί να προκύψουν πιο αυθόρμητες ευκαιρίες για να περάσετε χρόνο μαζί. Το παιδί ίσως θελήσει να συμμετάσχει στην προετοιμασία του βραδινού φαγητού, να σας δείξει ένα παιχνίδι που σκέφτηκε ή απλώς να καθίσει πλάι σας στον καναπέ και να μιλήσει για κάτι από την εβδομάδα. Για τέτοιες μικρές στιγμές δεν απαιτείται ιδιαίτερη οργάνωση· χρειάζονται κυρίως η προσοχή και η διαθεσιμότητά μας, καθώς και η αίσθηση ότι δεν βιαζόμαστε να περάσουμε στο επόμενο πράγμα.

Ταυτόχρονα, ο ελεύθερος χρόνος μπορεί να περιλαμβάνει και παιχνίδι που τα παιδιά απολαμβάνουν μόνα τους, χωρίς να περιμένουν από τους γονείς να παίρνουν μέρος σε ό,τι κάνουν.

Ιδέες για να περάσετε ένα Σαββατόβραδο χωρίς προγραμματισμό

Δεν χρειάζεται να αποκλείσετε τις δραστηριότητες· σημασία έχει να κρατήσετε περιθώριο για ό,τι προκύψει αυθόρμητα.

Μερικές ιδέες είναι οι εξής:

• Μην οργανώσετε εκ των προτέρων κάθε στιγμή του βραδιού.
• Δώστε στα παιδιά τη δυνατότητα να πουν τι θα ήθελαν να κάνουν.
• Αφήστε σε εύκολη πρόσβαση βιβλία, χαρτιά, μπογιές ή παιχνίδια, χωρίς να κατευθύνετε τα παιδιά σε κάποια δραστηριότητα.
• Όταν ακούτε «βαριέμαι», προσπαθήστε να μην προτείνετε αμέσως μια έτοιμη λύση.
• Χαρείτε μια απλή στιγμή με την οικογένεια, χωρίς να νιώθετε πως χρειάζεται να την κάνετε πιο εντυπωσιακή…

Κάθε παιδί, βέβαια, έχει διαφορετικές ανάγκες: ορισμένα απολαμβάνουν περισσότερο τις ήρεμες ασχολίες, ενώ άλλα χρειάζονται κίνηση, παρέα ή λίγη βοήθεια για να ανακαλύψουν τι θέλουν να κάνουν. Δεν ζητείται να καταργηθούν τα όρια, αλλά να υπάρχει ευελιξία σε ένα περιβάλλον που προσφέρει ασφάλεια και υποστήριξη.

Η αξία μιας συνηθισμένης βραδιάς χωρίς κάτι ξεχωριστό…

Κάθε Σαββατόβραδο δεν είναι ανάγκη να εξελίσσεται σε μια αξέχαστη εμπειρία. Ούτε χρειάζεται να νιώθουμε ότι στερούμε κάτι από τα παιδιά, όταν αποφασίζουμε να μείνουμε στο σπίτι.

Υπάρχουν φορές που το πιο ευχάριστο μέρος του Σαββατοκύριακου είναι ακριβώς η απουσία προγράμματος: να μη χτυπήσει το ξυπνητήρι για την επόμενη υποχρέωση, να μην έχει οριστεί κάτι συγκεκριμένο και να μπορεί ο καθένας να ακολουθήσει τον δικό του ρυθμό.

Τα παιδιά, τελικά, δεν χρειάζονται αποκλειστικά ευκαιρίες για να κάνουν περισσότερα πράγματα. Έχουν ανάγκη και από την ελευθερία να αποφασίζουν πώς θα περάσουν τον χρόνο τους — ακόμη κι αν για λίγο επιλέξουν να μην κάνουν απολύτως τίποτα.