«Μαμά, θα πονέσει;». Οι γονείς ακούν συχνά αυτή την ερώτηση πριν από μια ιατρική εξέταση, και συνήθως απαντούν αυθόρμητα με ένα καθησυχαστικό «όχι, καθόλου». Η πρόθεση είναι να προστατεύσουμε το παιδί από την αγωνία, όμως μια τέτοια απάντηση μπορεί να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα: αν η εξέταση είναι δυσάρεστη ή πονέσει, το παιδί μπορεί να νιώσει ότι δεν ήμασταν ειλικρινείς μαζί του.
Σκοπός της σωστής προετοιμασίας δεν είναι να εξαφανιστεί κάθε φόβος. Είναι να κατανοήσει το παιδί τι θα συμβεί, να αισθανθεί πως το ακούμε και να ξέρει ότι θα είμαστε δίπλα του σε μια άγνωστη εμπειρία.
Πότε να ενημερώσουμε το παιδί για την ιατρική εξέταση;
Ο χρόνος της ενημέρωσης καθορίζεται κυρίως από την ηλικία του παιδιού και από το είδος της εξέτασης που πρόκειται να κάνει.
Σε μικρότερες ηλικίες, αρκεί συνήθως μια σύντομη και απλή εξήγηση την προηγούμενη ημέρα ή λίγο πριν από μια εξέταση ρουτίνας. Αν το μάθουν πολύ νωρίς, μπορεί να παραμείνουν σε αναμονή και να αγχωθούν χωρίς λόγο.
Για τα παιδιά σχολικής ηλικίας είναι συχνά προτιμότερο να γίνει η συζήτηση λίγες ημέρες πριν, ώστε να προλάβουν να σκεφτούν και να ρωτήσουν ό,τι θέλουν.
Όταν η ιατρική διαδικασία είναι πιο σύνθετη, μπορούμε να απευθυνθούμε στην ιατρική ομάδα για σαφείς οδηγίες σχετικά με τον κατάλληλο χρόνο και τον τρόπο προετοιμασίας του παιδιού.
Όποια κι αν είναι η εξέταση, καλό είναι να μην το ενημερώνουμε ξαφνικά την τελευταία στιγμή, ιδίως αν ξέρουμε ότι φοβάται.
Τι να πούμε στο παιδί ανάλογα με την ηλικία του
Στα νήπια: Αρκούν λίγα, σαφή λόγια για όσα είναι απαραίτητο να γνωρίζουν. Μπορούμε να πούμε, για παράδειγμα: «Θα πάμε στον γιατρό. Θα ακούσει την καρδούλα σου και θα κοιτάξει τα αυτιά σου». Για να τους γίνει πιο γνώριμη η επίσκεψη, μπορούμε να παίξουμε τον γιατρό χρησιμοποιώντας ένα λούτρινο ζωάκι.
Στα παιδιά προσχολικής ηλικίας: Περιγράφουμε τι ενδέχεται να δουν, να ακούσουν και να αισθανθούν. Για μια αιμοληψία, θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε: «Η νοσηλεύτρια θα πάρει λίγο αίμα από το χεράκι σου για να το εξετάσουν. Μπορεί να νιώσεις ένα μικρό τσίμπημα που θα κρατήσει λίγο».
Στα παιδιά σχολικής ηλικίας: Μπορούμε να δώσουμε περισσότερες λεπτομέρειες και να εξηγήσουμε τον λόγο της εξέτασης. Αφού ακούσουμε τις απορίες τους, τα αφήνουμε να επιλέξουν κάποια μικρά πράγματα, όπως το παιχνίδι που θα έχουν μαζί τους ή αν προτιμούν να κοιτούν αλλού όσο γίνεται η αιμοληψία.
Στους εφήβους: Είναι σημαντικό να μιλάμε ανοιχτά και να παίρνουμε στα σοβαρά όσα τους ανησυχούν. Ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά τους, τους δίνουμε τη δυνατότητα να ρωτήσουν τον γιατρό, να πουν τι προτιμούν και να έχουν συμμετοχή στις αποφάσεις που τους αφορούν.
Γιατί να μην πούμε «δεν θα πονέσει καθόλου» στο παιδί
Είναι κατανοητό να προσπαθούμε να ηρεμήσουμε ένα φοβισμένο παιδί. Παρ’ όλα αυτά, αν διαβεβαιώσουμε ότι δεν θα αισθανθεί τίποτα και τελικά πονέσει, η εμπιστοσύνη του μπορεί να κλονιστεί. Αντί να εγγυόμαστε κάτι που δεν είναι βέβαιο, εξηγούμε με απλό και ειλικρινή τρόπο τι πρόκειται να γίνει.
Για παράδειγμα, μπορούμε να του πούμε: «Ίσως νιώσεις ένα μικρό τσίμπημα. Θα είμαι δίπλα σου και θα σε βοηθήσω».
Καλό είναι επίσης να μην καταφεύγουμε σε εκφράσεις όπως «μη φοβάσαι», «δεν είναι τίποτα» ή «τα μεγάλα παιδιά δεν κλαίνε». Παρόλο που μπορεί να τις λέμε με καλή πρόθεση, ενδέχεται να κάνουν το παιδί να αισθανθεί ότι ο φόβος του δεν είναι αποδεκτός.
Αντί γι’ αυτό, δείχνουμε ότι κατανοούμε το συναίσθημά του: «Καταλαβαίνω ότι ανησυχείς. Είναι εντάξει να φοβάσαι».
Το να είμαστε ειλικρινείς δεν απαιτεί να αναφέρουμε λεπτομέρειες που μπορεί να το τρομάξουν. Χρειάζεται να μεταφέρουμε όσα πρέπει να ξέρει, ανάλογα με την ηλικία του, χωρίς υπερβολές και χωρίς διαβεβαιώσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Πρακτικοί τρόποι για ευκολότερη ιατρική εξέταση του παιδιού
Δεν αρκεί μόνο να μιλήσουμε με το παιδί για την εξέταση. Μπορούμε να αξιοποιήσουμε και πρακτικές λύσεις, ώστε να νιώσει πιο ασφαλές.
Με το παιχνίδι ρόλων, το παιδί μπορεί να εξοικειωθεί με το στηθοσκόπιο και άλλα ακίνδυνα ιατρικά αντικείμενα. Για να το καθησυχάσουμε, μπορούμε ακόμη να έχουμε μαζί ένα αγαπημένο λούτρινο, ένα βιβλίο ή μουσική.
Όσο διαρκεί μια δυσάρεστη διαδικασία, μια ιστορία, ένα παιχνίδι ή ένα βίντεο μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του παιδιού και να κάνει την εμπειρία λιγότερο έντονη.
Αν η εξέταση περιλαμβάνει βελόνα, μπορούμε να επικοινωνήσουμε νωρίτερα με την ιατρική ομάδα και να ρωτήσουμε αν υπάρχει δυνατότητα χρήσης τοπικού αναισθητικού ή άλλων κατάλληλων μεθόδων ανακούφισης από τον πόνο.
Όταν γίνεται, αφήνουμε το παιδί να αποφασίσει ανάμεσα σε μικρές επιλογές που είναι πράγματι διαθέσιμες. Μπορεί, για παράδειγμα, να επιλέξει αν θα κρατήσει το χέρι μας ή ποιο παιχνίδι θα πάρει μαζί του. Δεν παρουσιάζουμε ως επιλογή κάτι που δεν μπορεί να αλλάξει, όπως το αν θα πραγματοποιηθεί μια αναγκαία για την υγεία εξέταση.
Πώς να στηρίξετε το παιδί αν κλάψει στην εξέταση
Το ότι ένα παιδί κλαίει δεν ακυρώνει την προετοιμασία ούτε δείχνει ότι δεν στάθηκε αρκετά… γενναίο. Μπορεί να γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί και παρ’ όλα αυτά να φοβηθεί ή να δυσκολευτεί, ζητώντας περισσότερη υποστήριξη. Δεν του ζητάμε να συγκρατήσει τα δάκρυά του· μένουμε δίπλα του, δείχνουμε ότι κατανοούμε τα συναισθήματά του και ακολουθούμε τις οδηγίες της ιατρικής ομάδας.
Όταν ολοκληρωθεί η εξέταση, μπορούμε να μιλήσουμε μαζί του για όσα έγιναν και να επισημάνουμε την προσπάθειά του: «Ξέρω ότι ήταν δύσκολο. Μου άρεσε που μου είπες πώς ένιωθες».
Δεν κρίνουμε αν τα πήγε καλά από το αν έκλαψε ή κατάφερε να παραμείνει εντελώς ακίνητο.
Η εμπιστοσύνη είναι σημαντικότερη από το να μην υπάρχει φόβος
Δεν είναι σωστό να διαβεβαιώσουμε ένα παιδί πως όλες οι ιατρικές εξετάσεις θα είναι εύκολες ή δεν θα πονέσουν. Μπορούμε, αντίθετα, να δεσμευτούμε ότι θα είμαστε ειλικρινείς, θα ακούμε όσα το ανησυχούν και θα προσπαθούμε να νιώθει ασφαλές.
Με αυτή τη στάση, το παιδί μπορεί σταδιακά να εμπιστευτεί περισσότερο τους επαγγελματίες υγείας και να προσεγγίζει τις επόμενες ιατρικές επισκέψεις με λιγότερη ανασφάλεια.
Σκοπός δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που δεν αισθάνονται ποτέ φόβο, αλλά παιδιά που ξέρουν ότι μπορούν να περάσουν μια δύσκολη εμπειρία έχοντας κοντά τους ανθρώπους που τα υποστηρίζουν.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/pos-proetoimazoyme-to-paidi-gia-mia-iatriki-exetasi-choris-na-to-tromaxoyme/26667
