Απλαστική αναιμία: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η απλαστική αναιμία

Η απλαστική αναιμία δεν αφορά μόνο την αναιμία. Είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή πάθηση στην οποία ο μυελός των οστών, ο σπογγώδης ιστός μέσα στα οστά, δεν παράγει αρκετά νέα κύτταρα αίματος. Αυτό συμβαίνει όταν παθαίνουν βλάβη τα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα, δηλαδή τα κύτταρα από τα οποία δημιουργούνται τα κύτταρα του αίματος.

Έτσι μειώνονται τα ερυθρά αιμοσφαίρια, που μεταφέρουν οξυγόνο, τα λευκά αιμοσφαίρια, που βοηθούν στην άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις, και τα αιμοπετάλια, που βοηθούν να σταματά η αιμορραγία. Γι’ αυτό μπορεί να εμφανίσεις κόπωση, λοιμώξεις που επιμένουν ή εύκολους μώλωπες και αιμορραγίες. Η πάθηση μπορεί να αναπτυχθεί ξαφνικά ή σταδιακά και να είναι ήπια ή σοβαρή.

Η θεραπεία προσαρμόζεται στην αιτία και στη βαρύτητα της πάθησης. Μπορεί να περιλαμβάνει μεταγγίσεις, φάρμακα ή μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων, η οποία μπορεί να προσφέρει ίαση σε ορισμένους ανθρώπους. Ο γιατρός σου παρακολουθεί τακτικά την πορεία σου και ελέγχει για άλλες παθήσεις του αίματος.

Μορφές και τύποι

• Ιδιοπαθής απλαστική αναιμίαΈτσι ονομάζεται όταν η αιτία της πάθησης παραμένει άγνωστη.
• Αναιμία FanconiΕίναι κληρονομική μορφή που συνδέεται με συγκεκριμένες αλλαγές στα γονίδια.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Η απλαστική αναιμία μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα ή αργά και η βαρύτητά της διαφέρει. Η μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων μπορεί να προσφέρει ίαση σε ορισμένους ανθρώπους. Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση, επειδή αυξάνεται ο κίνδυνος άλλων σοβαρών παθήσεων του αίματος.

Συμπτώματα απλαστικής αναιμίας

Τα συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με τη μείωση διαφορετικών κυττάρων του αίματος. Η βαρύτητά τους μπορεί να διαφέρει.

• Κόπωση
• Αδυναμία
• Ζάλη
• Δύσπνοια Δυσκολία στην αναπνοή.
• Εύκολοι μώλωπες Μελανιές που εμφανίζονται εύκολα.
• Εύκολη αιμορραγία
• Παρατεταμένες λοιμώξεις Λοιμώξεις που διαρκούν πολύ.

Η απλαστική αναιμία μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά ή να εξελιχθεί αργά. Μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρή.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες απλαστικής αναιμίας και παράγοντες κινδύνου

Η πάθηση προκαλείται από βλάβη στα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα του μυελού των οστών. Η συχνότερη αιτία είναι μια αυτοάνοση αντίδραση: το ανοσοποιητικό σύστημα, δηλαδή η άμυνα του οργανισμού, επιτίθεται σε αυτά τα κύτταρα και τα καταστρέφει. Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν κληρονομικές γονιδιακές αλλαγές, τοξικές ουσίες, ορισμένα φάρμακα, αντικαρκινικές θεραπείες, ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις και την εγκυμοσύνη. Σε πολλούς ανθρώπους δεν εντοπίζεται η αιτία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Αυτοάνοσες διαταραχές.
• Κληρονομικές γονιδιακές αλλαγές, όπως εκείνες που προκαλούν αναιμία Fanconi.
• Έκθεση σε τοξικές ουσίες, όπως φυτοφάρμακα, αρσενικό και βενζόλιο.
• Ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία για καρκίνο.
• Ορισμένα φάρμακα.
• Ιογενείς λοιμώξεις, όπως ηπατίτιδα, λοίμωξη από τον ιό Epstein–Barr ή HIV.
• Εγκυμοσύνη.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα πάρει το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό σου και θα σε εξετάσει. Ο εργαστηριακός έλεγχος αναζητά μειωμένο αριθμό κυττάρων στο αίμα και στον μυελό των οστών. Η γενική αίματος μετρά, μεταξύ άλλων, ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια. Οι εξετάσεις μυελού βοηθούν να ελεγχθεί η παραγωγή των κυττάρων του αίματος.

• Γενική αίματος, με έλεγχο ερυθρών αιμοσφαιρίων, λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων.
• Αναρρόφηση μυελού των οστών: λήψη μικρής ποσότητας υγρού μυελού με βελόνα.
• Βιοψία μυελού των οστών: λήψη μικρού δείγματος ιστού του μυελού.

Θεραπεία απλαστικής αναιμίας

Ο γιατρός σου καταρτίζει εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας, ανάλογα με την αιτία και τη σοβαρότητα της απλαστικής αναιμίας. Οι επιλογές περιλαμβάνουν μεταγγίσεις, φάρμακα και μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων. Χρειάζεται τακτική παρακολούθηση και έλεγχος για άλλες παθήσεις του αίματος. Αν λαμβάνεις φάρμακα που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό, χρειάζονται επίσης μέτρα πρόληψης των λοιμώξεων και ετήσιος εμβολιασμός κατά της γρίπης.

• Μεταγγίσεις αίματοςΑποτελούν μία από τις επιλογές αντιμετώπισης της πάθησης.
• Μεταμόσχευση βλαστοκυττάρωνΗ μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων από αίμα ή μυελό των οστών μπορεί να προσφέρει ίαση σε ορισμένους ανθρώπους.
• Ανοσοκατασταλτικά φάρμακαΠεριορίζουν την επίθεση του ανοσοποιητικού στα βλαστοκύτταρα του μυελού.
• Ενίσχυση παραγωγής αίματοςΜπορεί να χρησιμοποιηθούν φάρμακα που βοηθούν τον οργανισμό να παράγει νέα κύτταρα αίματος.
• Απομάκρυνση τοξικών ουσιώνΗ αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει απομάκρυνση ή αποφυγή τοξικών ουσιών στο περιβάλλον.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Απόφυγε την έκθεση σε τοξικές ουσίες του περιβάλλοντός σου, όταν αυτό αποτελεί μέρος της αντιμετώπισης.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν υπάρχει προς το παρόν τρόπος πρόληψης της απλαστικής αναιμίας.

Επιπλοκές απλαστικής αναιμίας

• Συχνές λοιμώξεις.
• Αιμορραγίες.
• Αυξημένος κίνδυνος λευχαιμίας ή άλλων σοβαρών παθήσεων του αίματος.
• Αρρυθμία, δηλαδή διαταραχή του καρδιακού ρυθμού, χωρίς θεραπεία.
• Διόγκωση της καρδιάς χωρίς θεραπεία.
• Καρδιακή ανεπάρκεια χωρίς θεραπεία.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Ποιος γιατρός: Αιματολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την απλαστική αναιμία