Διαβητικό πόδι: συμπτώματα και φροντίδα

Τι είναι το διαβητικό πόδι

Το διαβητικό πόδι περιλαμβάνει προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν στα πόδια εξαιτίας του διαβήτη. Με τον χρόνο, το υψηλό σάκχαρο μπορεί να προκαλέσει βλάβες στα νεύρα και στα αγγεία. Η βλάβη των νεύρων, που λέγεται διαβητική νευροπάθεια, μπορεί να προκαλεί μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή πόνο. Μπορεί επίσης να μειώσει την ικανότητά σου να αισθάνεσαι τη ζέστη, το κρύο ή έναν τραυματισμό.

Αν δεν αισθάνεσαι καλά τα πόδια σου, μια φουσκάλα ή ένα κόψιμο μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Η πληγή μπορεί να μολυνθεί και, όταν η κυκλοφορία του αίματος είναι μειωμένη, να δυσκολεύεται να επουλωθεί. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκύψει γάγγραινα, δηλαδή νέκρωση του δέρματος και άλλων ιστών, και να χρειαστεί ακρωτηριασμός. Αυτό δεν είναι αναπόφευκτο: η ρύθμιση του σακχάρου, ο καθημερινός έλεγχος των ποδιών και η έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων βοηθούν να προλάβεις σοβαρές επιπλοκές.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Τα μικρά προβλήματα μπορούν να γίνουν σοβαρά αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα. Η κακή κυκλοφορία δυσκολεύει την επούλωση και ορισμένες σοβαρές λοιμώξεις μπορεί να μην υποχωρήσουν με τη θεραπεία. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι με διαβήτη μπορούν να προλάβουν σοβαρές επιπλοκές με καθημερινή φροντίδα, ρύθμιση του σακχάρου και τακτικές ιατρικές επισκέψεις.

Συμπτώματα διαβητικού ποδιού

Μπορεί να υπάρχουν αλλαγές στην αίσθηση, στο δέρμα ή στο σχήμα των ποδιών. Μια πληγή μπορεί να υπάρχει ακόμη κι αν δεν πονάς.

• Μούδιασμα Μειωμένη αίσθηση αφής, πόνου, ζέστης ή κρύου.
• Μυρμήγκιασμα ή κάψιμο Μπορεί να συνοδεύονται από πόνο στα πόδια.
• Πληγές και φουσκάλες Κοψίματα ή έλκη (ανοιχτές πληγές) που μπορεί να μολυνθούν και να αργούν να επουλωθούν.
• Κοκκινίλα και ζέστη Κόκκινο, ζεστό ή επώδυνο δέρμα μπορεί να είναι ένδειξη λοίμωξης.
• Πρήξιμο Πρήξιμο ή τοπικά ζεστά σημεία στο πόδι.
• Ξηρότητα και σκασίματα Ξηρό δέρμα με ρωγμές.
• Αλλαγή σχήματος Σταδιακές αλλαγές στη μορφή του ποδιού ή των δαχτύλων.
• Αλλαγές στα νύχια Παχιά, κίτρινα νύχια ή νύχι που μεγαλώνει μέσα στο δέρμα.
• Πόνος στην κίνηση Πόνος στα πόδια ή κράμπες στους γλουτούς, στους μηρούς ή στις γάμπες κατά τη σωματική δραστηριότητα.
• Απώλεια τριχών Στα δάχτυλα, στα πέλματα ή στο κάτω μέρος των ποδιών.

Οι βλάβες των νεύρων μπορεί να αναπτυχθούν με τον χρόνο και σε ορισμένα άτομα δεν προκαλούν συμπτώματα. Σοβαρά προβλήματα στα πόδια μπορούν να εξελιχθούν γρήγορα.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες διαβητικού ποδιού και παράγοντες κινδύνου

Το υψηλό σάκχαρο μπορεί με τον χρόνο να βλάψει τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία των ποδιών. Η μειωμένη αίσθηση επιτρέπει σε μικρούς τραυματισμούς από τριβή, πίεση ή ξένα αντικείμενα μέσα στα παπούτσια να περάσουν απαρατήρητοι. Η μειωμένη αιμάτωση δυσκολεύει την επούλωση μιας πληγής ή λοίμωξης. Ο συνδυασμός λοίμωξης και κακής κυκλοφορίας μπορεί να οδηγήσει σε νέκρωση ιστών.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Βλάβη των νεύρων από τον διαβήτη.
• Μειωμένη κυκλοφορία αίματος ή περιφερική αρτηριοπάθεια.
• Σάκχαρο που είναι δύσκολο να ρυθμιστεί.
• Διαβήτης για μεγάλο χρονικό διάστημα, ιδιαίτερα με συχνά υψηλό σάκχαρο.
• Αυξημένο σωματικό βάρος, ηλικία άνω των 40 ετών, υψηλή πίεση ή υψηλή χοληστερίνη, που αυξάνουν τον κίνδυνο νευρικής βλάβης.
• Κάπνισμα, που μειώνει τη ροή αίματος στα πόδια.
• Αλλαγές στο σχήμα των ποδιών.
• Ιστορικό έλκους ή ακρωτηριασμού.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η εξέταση των ποδιών περιλαμβάνει έλεγχο της αισθητικότητας και της κυκλοφορίας του αίματος, μαζί με έλεγχο των σφυγμών. Ζήτησε να ελέγχονται τα πόδια σου σε κάθε ιατρική επίσκεψη και να γίνεται πλήρης εξέταση τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο. Αν έχεις απώλεια αισθητικότητας, αλλαγές στο σχήμα, περιφερική αρτηριοπάθεια ή προηγούμενο έλκος ή ακρωτηριασμό, χρειάζεται πλήρης έλεγχος σε κάθε επίσκεψη.

• Κλινική εξέταση των ποδιών.
• Έλεγχος αισθητικότητας.
• Έλεγχος κυκλοφορίας αίματος και σφυγμών στα πόδια.

Θεραπεία διαβητικού ποδιού

Συνεργάσου με τον γιατρό σου για ένα σχέδιο φροντίδας που περιλαμβάνει ρύθμιση του σακχάρου και προστασία των ποδιών. Η έγκαιρη αντιμετώπιση μιας πληγής ή άλλης αλλαγής μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ακρωτηριασμού. Αν υπάρχει γάγγραινα ή έλκος που δεν βελτιώνεται με τη θεραπεία, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση του προσβεβλημένου τμήματος. Στόχος είναι να εμποδιστεί η εξάπλωση μιας σοβαρής λοίμωξης και να προστατευτεί η ζωή σου.

• Ρύθμιση σακχάρουΗ διατήρηση του σακχάρου στους στόχους που έχουν οριστεί για σένα βοηθά να μην επιδεινώνονται οι βλάβες των νεύρων και των αγγείων. Ακολούθησε τη φαρμακευτική αγωγή όπως την έχει συνταγογραφήσει ο γιατρός σου.
• Ειδικά υποδήματαΑν έχει αλλάξει το σχήμα του ποδιού σου, μπορεί να χρειάζεσαι ειδικά παπούτσια ή ορθωτικά πέλματα (ειδικούς πάτους).
• Χειρουργική αντιμετώπισηΣε γάγγραινα ή έλκος που δεν βελτιώνεται μπορεί να απαιτηθεί ακρωτηριασμός δαχτύλου, ποδιού ή τμήματος του κάτω άκρου.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Έλεγχε καθημερινά τα πόδια σου, μαζί με τα πέλματα και τα σημεία ανάμεσα στα δάχτυλα. Χρησιμοποίησε καθρέφτη ή ζήτησε βοήθεια αν δεν τα βλέπεις καλά.
• Πλένε τα πόδια σου με χλιαρό, όχι καυτό, νερό και σαπούνι. Μην τα αφήνεις να μουλιάζουν και στέγνωνέ τα καλά.
• Βάλε ενυδατική κρέμα στην πάνω και κάτω επιφάνεια των ποδιών, όχι ανάμεσα στα δάχτυλα.
• Κάλυψε μια φουσκάλα, ένα κόψιμο ή μια πληγή με επίδεσμο.
• Μην κόβεις τους κάλους και μη χρησιμοποιείς επιθέματα ή υγρά αφαίρεσης κάλων. Ρώτησε τον γιατρό σου πώς να τους φροντίσεις με ασφάλεια.
• Κόβε τα νύχια σε ευθεία γραμμή και λίμαρε απαλά τις αιχμές. Ζήτησε επαγγελματική φροντίδα αν δεν βλέπεις ή δεν φτάνεις τα πόδια σου, ή αν τα νύχια είναι παχιά ή μπαίνουν στο δέρμα.
• Φόρα παπούτσια που εφαρμόζουν καλά μαζί με κάλτσες. Μην περπατάς ξυπόλυτος ή μόνο με κάλτσες, ακόμη και μέσα στο σπίτι.
• Έλεγχε το εσωτερικό των παπουτσιών για πετραδάκια, άλλα αντικείμενα ή σημεία που τρίβουν.
• Κράτα τα πόδια σου μακριά από θερμάστρες, φωτιά, θερμοφόρες και θερμαντικά επιθέματα. Χρησιμοποίησε ζεστές κάλτσες στο κρύο.
• Σήκωνε τα πόδια όταν κάθεσαι και κούνα τα δάχτυλα και τους αστραγάλους μέσα στη μέρα. Απόφυγε τις σφιχτές κάλτσες.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου ποιες δραστηριότητες είναι κατάλληλες για τα πόδια σου.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Η καθημερινή φροντίδα και η ρύθμιση του σακχάρου βοηθούν να προλάβεις σοβαρά προβλήματα στα πόδια. Μην παραλείπεις τις προγραμματισμένες επισκέψεις, ακόμη κι αν τα πόδια σου φαίνονται και αισθάνονται καλά.

• Κράτα το σάκχαρό σου όσο γίνεται μέσα στους στόχους που έχεις συμφωνήσει με τον γιατρό σου.
• Έλεγχε και φρόντιζε τα πόδια σου καθημερινά.
• Ζήτησε έγκαιρα εξέταση για κάθε πληγή ή νέα αλλαγή.
• Φόρα προστατευτικά υποδήματα που εφαρμόζουν σωστά.
• Μην καπνίζεις. Αν καπνίζεις, ζήτησε βοήθεια για διακοπή.
• Ακολούθησε υγιεινή διατροφή και σωματική δραστηριότητα κατάλληλη για σένα.
• Ζήτησε έλεγχο των ποδιών σε κάθε ιατρική επίσκεψη.

Επιπλοκές διαβητικού ποδιού

• Έλκη (ανοιχτές πληγές) που δυσκολεύονται να επουλωθούν.
• Λοίμωξη μιας πληγής, που μπορεί να εξαπλωθεί.
• Γάγγραινα (νέκρωση του δέρματος και άλλων ιστών).
• Ακρωτηριασμός δαχτύλου, ποδιού ή τμήματος του κάτω άκρου.
• Πόδι Charcot: σπάνια επιπλοκή με μετατόπιση ή κατάγματα οστών και αλλαγή του σχήματος του ποδιού.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Επικοινώνησε αμέσως με τον γιατρό σου αν μια πληγή μαυρίσει και μυρίζει άσχημα: μπορεί να είναι γάγγραινα.
• Ζήτησε άμεσα εξέταση αν το δέρμα γίνει κόκκινο, ζεστό ή επώδυνο.
• Επικοινώνησε αμέσως αν ένα κόψιμο, μια φουσκάλα ή μια μελανιά δεν αρχίζει να επουλώνεται μέσα σε λίγες ημέρες.
• Ζήτησε άμεσα εξέταση για κάλο με ξεραμένο αίμα στο εσωτερικό του, καθώς μπορεί να υπάρχει πληγή από κάτω.
• Μην περιμένεις το επόμενο ραντεβού αν έχεις φουσκάλα, ανοιχτή πληγή, μολυσμένο κάλο ή νύχι που μπαίνει στο δέρμα.
• Ζήτησε άμεσα εξέταση για νέο μούδιασμα, κάψιμο, μυρμήγκιασμα, πόνο, αλλαγή σχήματος ή αλλαγή χρώματος και θερμοκρασίας του ποδιού.
• Μην περιμένεις το επόμενο ραντεβού αν εμφανίσεις σκασμένο δέρμα, παχιά κίτρινα νύχια, μυκητίαση ανάμεσα στα δάχτυλα ή πόνο και κράμπες κατά τη δραστηριότητα.

Ποιος γιατρός: Διαβητολόγος, Αγγειοχειρουργός. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για το διαβητικό πόδι