Ενδοκαρδίτιδα: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η ενδοκαρδίτιδα

Η ενδοκαρδίτιδα είναι φλεγμονή του ενδοκαρδίου, δηλαδή του λεπτού χιτώνα που καλύπτει εσωτερικά τις κοιλότητες και τις βαλβίδες της καρδιάς. Συνήθως προκαλείται από λοίμωξη: μικρόβια μπαίνουν στην κυκλοφορία του αίματος από άλλο σημείο του σώματος και φτάνουν στην καρδιά. Εκεί μπορούν να προσκολληθούν στον εσωτερικό χιτώνα ή στις βαλβίδες και να πολλαπλασιαστούν. Οι περισσότερες περιπτώσεις οφείλονται σε βακτήρια, ενώ ορισμένες προκαλούνται από μύκητες.

Τα μικρόβια μπορούν να σχηματίσουν συσσωματώματα μαζί με κύτταρα του αίματος, συχνότερα πάνω στις βαλβίδες. Τμήματά τους μπορεί να αποκολληθούν και να μεταφερθούν σε άλλα όργανα, εμποδίζοντας τη ροή του αίματος ή εξαπλώνοντας τη λοίμωξη. Παρότι είναι σπάνια, η ενδοκαρδίτιδα είναι σοβαρή και χρειάζεται επείγουσα αντιμετώπιση. Τα συμπτώματα μπορεί να αρχίσουν ξαφνικά ή να εμφανιστούν σταδιακά. Πολλοί άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, ιδιαίτερα όταν η λοίμωξη εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί νωρίς. Η θεραπεία περιλαμβάνει φάρμακα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργική επέμβαση.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Πολλοί άνθρωποι αναρρώνουν πλήρως, ιδιαίτερα με έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. Μπορεί να χρειαστούν αρκετοί μήνες μέχρι να νιώσεις εντελώς καλά, ειδικά μετά από χειρουργείο, ενώ η έντονη κόπωση για αρκετές εβδομάδες μετά τη θεραπεία είναι συνηθισμένη. Χρειάζονται τακτικοί επανέλεγχοι και εξετάσεις αίματος. Μετά από ενδοκαρδίτιδα υπάρχει αυξημένη πιθανότητα νέου επεισοδίου και εγκεφαλικού.

Συμπτώματα ενδοκαρδίτιδας

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να είναι ήπια ή σοβαρά. Δεν αρκούν από μόνα τους για να τεθεί διάγνωση.

• Πυρετός και ρίγος Μπορεί να νιώθεις ζέστη, κρύο ή τρέμουλο.
• Έντονη κόπωση Αίσθημα μεγάλης κούρασης.
• Νυχτερινές εφιδρώσεις Έντονη εφίδρωση κατά τον ύπνο.
• Δύσπνοια Αίσθημα ότι δεν σου φτάνει ο αέρας.
• Πόνος στο στήθος Μπορεί επίσης να υπάρχει πόνος στην πλάτη.
• Μυϊκοί και αρθρικοί πόνοι
• Απώλεια όρεξης Μπορεί να συνοδεύεται από απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια.
• Αλλαγές στο δέρμα Μικρές σκούρες ή κοκκινωπές κηλίδες, επίπεδες κόκκινες κηλίδες σε παλάμες ή πέλματα και επώδυνα ογκίδια στα δάχτυλα.
• Σημάδια στα νύχια Μικρές σκούρες κηλίδες ή γραμμές κάτω από τα νύχια.
• Βήχας Μερικές φορές μπορεί να υπάρχει αίμα.
• Αίμα στα ούρα
• Καρδιακό φύσημα Νέος ή εντονότερος ασυνήθιστος ήχος που ακούει ο γιατρός κατά την ακρόαση της καρδιάς.

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν γρήγορα, μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά συχνά αναπτύσσονται σταδιακά σε εβδομάδες ή μήνες. Μπορεί επίσης να υπάρχει πονοκέφαλος, πόνος στην κοιλιά ή πόνος στο σημείο μιας εμφυτευμένης καρδιακής συσκευής.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ενδοκαρδίτιδας και παράγοντες κινδύνου

Η ενδοκαρδίτιδα συνήθως προκαλείται όταν βακτήρια από το στόμα, το δέρμα ή άλλο σημείο του σώματος μπουν στο αίμα και φτάσουν στην καρδιά. Αυτό μπορεί να συμβεί από κοψίματα, εκδορές, λοιμώξεις των ούλων ή του ουροποιητικού, οδοντιατρικές πράξεις και ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις. Οι βλάβες στις βαλβίδες ή στον εσωτερικό χιτώνα της καρδιάς διευκολύνουν την προσκόλληση των μικροβίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις ευθύνονται μύκητες, ιδιαίτερα όταν η άμυνα του οργανισμού είναι εξασθενημένη.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Νόσος των καρδιακών βαλβίδων ή τεχνητή καρδιακή βαλβίδα.
• Ορισμένες συγγενείς καρδιοπάθειες, δηλαδή ανωμαλίες της καρδιάς που υπάρχουν από τη γέννηση.
• Υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια.
• Βηματοδότης ή εμφυτεύσιμος απινιδωτής.
• Προηγούμενη ενδοκαρδίτιδα ή μεταμόσχευση καρδιάς.
• Μεγαλύτερη ηλικία.
• Εξασθενημένο ανοσοποιητικό λόγω πάθησης ή φαρμάκων.
• Κακή φροντίδα δοντιών και ούλων.
• Μακροχρόνιος κεντρικός φλεβικός καθετήρας.
• Χρήση ενέσιμων παράνομων ουσιών.
• Στενή επαφή με ζώα εκτροφής.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός θα σε εξετάσει, θα ακούσει την καρδιά σου και θα ρωτήσει για τα συμπτώματα, το ιστορικό σου και πρόσφατες οδοντιατρικές ή άλλες ιατρικές πράξεις. Αν υπάρχει υποψία ενδοκαρδίτιδας, συνήθως χρειάζεται εκτίμηση από καρδιολόγο και εξετάσεις στο νοσοκομείο για να εντοπιστεί το μικρόβιο και να ελεγχθεί η λειτουργία και πιθανή βλάβη της καρδιάς.

• Εξετάσεις αίματος για σημεία λοίμωξης.
• Καλλιέργειες αίματος για τον εντοπισμό του μικροβίου.
• Εξέταση δείγματος ούρων.
• Ακτινογραφία θώρακος.
• Ηλεκτροκαρδιογράφημα.
• Υπερηχοκαρδιογράφημα, δηλαδή υπερηχογράφημα καρδιάς.
• Μαγνητική τομογραφία καρδιάς.

Θεραπεία ενδοκαρδίτιδας

Η αντιμετώπιση πρέπει να ξεκινήσει γρήγορα. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από το μικρόβιο και από το αν έχουν προκληθεί βλάβες στην καρδιά. Τα φάρμακα συνήθως χορηγούνται αρχικά στο νοσοκομείο μέσω φλέβας. Κατά τη θεραπεία χρειάζονται εξετάσεις για να ελεγχθεί η ανταπόκριση και να εντοπιστούν πιθανές επιπλοκές. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται χειρουργείο ή αντιμετώπιση της αρχικής εστίας της λοίμωξης.

• ΑντιβιοτικάΧρησιμοποιούνται για βακτηριακές λοιμώξεις και συνήθως χορηγούνται αρχικά ενδοφλέβια στο νοσοκομείο.
• ΑντιμυκητιασικάΧρησιμοποιούνται όταν η λοίμωξη προκαλείται από μύκητες.
• Καρδιοχειρουργική επέμβασηΜπορεί να χρειαστεί αφαίρεση μολυσμένου ιστού ή επιδιόρθωση ή αντικατάσταση βαλβίδων που έχουν υποστεί βλάβη.
• Αντιμετώπιση μολυσμένης συσκευήςΈνας μολυσμένος βηματοδότης ή άλλη εμφυτευμένη καρδιακή συσκευή μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση και αντικατάσταση.
• Έλεγχος της αρχικής λοίμωξηςΜπορεί να χρειαστεί αντιμετώπιση μιας ουρολοίμωξης ή ουλίτιδας. Η οδοντιατρική φροντίδα βοηθά επίσης στη μείωση των βακτηρίων στο στόμα.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Φρόντιζε τα δόντια και τα ούλα σου.
• Μην παραλείπεις τους τακτικούς επανελέγχους και τις εξετάσεις αίματος κατά την ανάρρωση και μετά από αυτή.
• Γνώριζε τα συμπτώματα και ζήτησε γρήγορα βοήθεια αν υποψιάζεσαι ότι η λοίμωξη έχει επιστρέψει.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Αν έχεις αυξημένο κίνδυνο, η καλή στοματική υγιεινή και η πρόληψη λοιμώξεων μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα ενδοκαρδίτιδας. Σε άτομα με τον υψηλότερο κίνδυνο μπορεί να χρειάζονται προληπτικά αντιβιοτικά πριν από οδοντιατρικές ή ορισμένες άλλες πράξεις, μόνο με απόφαση του γιατρού.

• Βούρτσιζε τα δόντια σου και χρησιμοποίησε οδοντικό νήμα καθημερινά.
• Κάνε τακτικούς οδοντιατρικούς ελέγχους και καθαρισμούς.
• Καθάριζε άμεσα και κάλυπτε σωστά κοψίματα και εκδορές.
• Πλένε τα χέρια σου τακτικά.
• Απόφυγε τη χρήση ενέσιμων παράνομων ουσιών.
• Αν ανήκεις σε ομάδα αυξημένου κινδύνου, μίλησε με τον γιατρό σου πριν από τατουάζ ή τρύπημα του δέρματος για κόσμημα.
• Ρώτησε τον γιατρό σου αν ανήκεις στην ομάδα υψηλότερου κινδύνου και ενημέρωνε τους επαγγελματίες υγείας που σε φροντίζουν.

Επιπλοκές ενδοκαρδίτιδας

• Βλάβη των καρδιακών βαλβίδων.
• Καρδιακή ανεπάρκεια.
• Αρρυθμία, δηλαδή διαταραχή στον ρυθμό των παλμών.
• Εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Απόφραξη της ροής του αίματος ή εξάπλωση της λοίμωξης σε άλλα όργανα.
• Βλάβη στον εγκέφαλο, στους πνεύμονες, στους νεφρούς ή στον σπλήνα.
• Σήψη, δηλαδή ακραία αντίδραση του οργανισμού στη λοίμωξη που αποτελεί επείγον περιστατικό.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με ενδοκαρδίτιδα.
• Αν έχεις περάσει ενδοκαρδίτιδα και υποψιάζεσαι ότι έχει επιστρέψει, επικοινώνησε γρήγορα με τον γιατρό σου.
• Ενημέρωσε τον γιατρό σου αν πονάς στο σημείο του βηματοδότη ή άλλης εμφυτευμένης καρδιακής συσκευής, γιατί μπορεί να υπάρχει λοίμωξη.

Ποιος γιατρός: Καρδιολόγος, Λοιμωξιολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ενδοκαρδίτιδα